Getypte brief (doorslag). 6 mei 1941. Onbekend (waarschijnlijk een ambtenaar van de markt- of controledienst). De Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam (aangeduid als "Alhier"). D/HG. Extra
20/6/1 M.
6 Mei 1941.

Maximumprijzen
voor groenten.
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

  Hiermede heb ik de eer het volgende onder Uw aandacht te brengen.
  Door den Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij worden, in overleg met den Gemachtigde voor de prijzen, voor een aantal daarvoor in aanmerking komende tuinbouwproducten, maximumprijzen vastgesteld welke gelden voor den verkoop <u>op de veilingen</u>. Deze regeling is tevens verbonden aan de exportregeling, in zooverre dat de producten, die op de veiling voor het binnenland niet den maximumprijs behalen, voor het buitenland moeten worden geveild.
  Ten aanzien van artikelen als bovenbedoeld zijn tevens regelen vastgesteld wat betreft de bepaling van de prijzen welke door den groothandel en den kleinhandel mogen worden berekend. De bovenbedoelde veilingsprijs mag namelijk door den groothandelaar worden verhoogd met de werkelijk door hem gemaakte kosten aan verpakking en vracht. Het aldus verkregen bedrag mag de groothandelaar met hoogstens 12% winst verhoogen. Aldus wordt de maximum-inkoopsprijs voor den kleinhandelaar verkregen. De kleinhandelaar mag de artikelen aan het publiek verkoopen tegen een prijs, welke hoogstens 30% boven zijn inkoopsprijs ligt.
  Het is duidelijk, dat bij een dergelijk stelsel het publiek ten eenenmale contrôle op de door hem te besteden prijzen mist, waardoor een sterke rem tegen prijsoverschrijding ontbreekt. Het gevolg hiervan is, dat niet alleen in den kleinhandel, maar ook in den groothandel en bij verkoop door tuinders veelvuldig overschrijding van den maximumprijs plaats vindt.
  Herhaalde klachten omtrent maximumprijsoverschrijdingen op de Centrale Markt gaven mij aanleiding, mij op 19 April jl. tot den Chef van de afdeeling Tuinbouw van den Centralen Crisis Contrôle Dienst in Den Haag, de heer Budding, te wenden met het verzoek de door dien Dienst op de Centrale Markt uitgeoefende contrôle te verscherpen, aan... *   **Kern van het document:** De brief beschrijft de complexe berekeningswijze van maximumprijzen voor groenten tijdens de bezetting en de onmogelijkheid voor de consument om te controleren of zij teveel betalen.

• Prijssysteem: De prijs werd opgebouwd vanaf de veilingprijs, waar de groothandel 12% winst (plus onkosten) bovenop mocht leggen, waarna de detailhandel nog eens 30% marge mocht rekenen.
• Probleemstelling: Omdat de consument de oorspronkelijke veilingprijs niet kende, was er geen sociale controle op prijsopdrijving. Dit leidde tot wijdverbreide fraude ("overschrijding") in de gehele keten, van teler tot winkelier.
• Actie: De briefschrijver meldt dat hij de hulp heeft ingeroepen van de landelijke controledienst (CCCD) om de surveillance op de Centrale Markt te verscherpen. Dit document stamt uit de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland (mei 1941). De schaarste aan levensmiddelen nam toe, waardoor de bezetter en de Nederlandse overheidsorganen strengere prijsbeheersing moesten invoeren om inflatie en zwarte handel tegen te gaan. De genoemde "Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij" en de "Gemachtigde voor de prijzen" waren sleutelfiguren in de geleide economie van die tijd. De Centralen Crisis Contrôle Dienst (CCCD) was het uitvoerende orgaan dat toezag op de naleving van de distributie- en prijsvoorschriften. De brief illustreert de bureaucratische strijd tegen de economische gevolgen van de oorlog en de kwetsbaarheid van de burger in een ondoorzichtig prijssysteem.