Vragenlijst / Enquêteformulier. 15 mei 1941. NEDERLANDSCH INSTITUUT VOOR EFFICIENCY

3089

's-Gravenhage, 15 Mei 1941
Willem Witsenplein 6

ENQUETE LOONBELASTING

VRAGENLIJST

Vraag 1 Hoeveel personen zijn in Uw bedrijf werkzaam?

Vraag 2 Hoeveel daarvan zijn belastingplichtig volgens de verordening op de loonbelasting?

Vraag 3
a) Is het bedrag, dat als grondslag voor de berekening der loonbelasting dient, vast of variabel?
b) Voor hoeveel personen is dat het geval?
c) Wordt een deel van het loon (provisie e.d.) over langeren termijn verrekend dan het overige inkomen (salaris e.d.)?

Vraag 4
a) Hoe was bij Uw bedrijf de loonadministratie ingericht vóór de invoering der loonbelasting?
1. met ponskaartenmachines
2. met boekhoudmachines of voor de boekhouding ingerichte schrijfmachines
3. met doorschrijfsysteem
4. op andere wijze
b) Hoe is deze administratie ingericht na de invoering der loonbelasting? Hoe geschiedt de berekening en inhouding dezer belasting?

Opmerking:
Uitvoerige beantwoording van deze vraag, toegelicht met modellen, zal ten zeerste op prijs worden gesteld.

Vraag 5
a) Vond bij de uitbetaling der loonen afronding op b.v. heele guldens plaats? Zoo ja, heeft U dit systeem gehandhaafd en hoe zijn dan de moeilijkheden hierbij in verband met de loonbelasting ondervangen?
b) Wordt bij hen, die een variabel inkomen hebben, wekelijks een vast bedrag ingehouden, waarbij maandelijks de verschillen verrekend worden?

Vraag 6 Heeft U bij de invoering der loonbelasting administratieve moeilijkheden ondervonden, die bij de beantwoording van bovenstaande vragen nog niet konden worden vermeld en welke wenschen heeft U in deze?

Vraag 7 Bent U genegen later eventueel meer uitvoerige inlichtingen te verstrekken? Het document is een getypte vragenlijst gericht aan bedrijven in Nederland. Het doel is het inventariseren van de praktische en administratieve gevolgen van de nieuwe wetgeving omtrent de loonbelasting.

Opvallende elementen zijn:
* Technologische status: Vraag 4 geeft een uniek inkijkje in de kantoorautomatisering van 1941, waarbij specifiek wordt gevraagd naar het gebruik van ponskaartenmachines en "doorschrijfsystemen" (een methode om meerdere documenten tegelijk te beschrijven met behulp van doorslagpapier).
* Taalgebruik: Het document hanteert de toen geldende spelling (zoals "loonen", "heele", "wenschen").
* Toon: De enquête is zakelijk en gericht op "efficiency", wat aansluit bij de doelstelling van de afzender, het Nederlandsch Instituut voor Efficiency (NIVE). Dit document stamt uit mei 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In 1940/1941 voerde het bezettingsbestuur ingrijpende wijzigingen door in het Nederlandse belastingstelsel, waaronder de introductie van de Loonbelasting.

Voor 1941 werd inkomstenbelasting achteraf betaald op basis van een aangifte over het voorgaande jaar. De nieuwe verordening verplichtte werkgevers om de belasting direct op het loon in te houden (bronheffing) en af te dragen aan de fiscus. Dit was een enorme administratieve omslag voor bedrijven, die plotseling een deel van de taken van de belastingdienst moesten overnemen. Het Nederlandsch Instituut voor Efficiency probeerde met deze enquête de knelpunten van deze nieuwe "moderne" administratieve last in kaart te brengen. De hier gevraagde informatie zou later bijdragen aan het standaardiseren van loonadministraties in Nederland.