Officiële brief/vergunning van de gemeente Amsterdam. 12 augustus 1941. [Gedrukte en getypte tekst:]

A.Z. Model No. 8a-5000-6-'40-1070

Marktwezen Amsterdam
Jan van Galenstraat 14 (West)

Telefoon 85151

Aan:
Mw.M.Isaac-Klynkramer,
1e Jan Steenstraat 109 III,
Amsterdam-Zuid.
Wyk 17.

Verzoeke bij beantwoording datum en
nummer van dezen brief te vermelden

No: 25/99/2 M Bijlagen: Datum: 12 Augustus 1941.

Onderwerp:

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 4 dezer verleen ik U hierby gedurende drie maanden na dato dezes toestemming, om zich op Uw plaats op de markt aan de Albert Cuypstraat te laten bystaan - niet vervangen - door den heer I. Isaac, geboren 15 April 1904.

De Directeur,
[Handtekening]

[Handgeschreven aantekeningen onderaan:]

Mw. Isaac - Klynkramer verzoekt thans om zich door de echtgenoote van I. Isaac, R. Isaac-Bland, geb. 27 Juli 1902, te mogen laten bijstaan.
Th. v. Moerkerken
Marktambtenaar [stempel]
Contrôleur [stempel]
om advies [doorstreept: /om rapport/ter kennisneming] 5-9-'41
Mij geen bezwaar.
5/9-41 [Handtekening]
Gezien 5-9-'41
25/99/3 [Handtekening]
acc [Handtekening] 9/9/41 Dit document is een formele toestemming van de Amsterdamse Dienst Marktwezen aan mevrouw Maria Isaac-Klynkramer. Zij krijgt voor een periode van drie maanden toestemming om zich op haar marktplaats aan de Albert Cuypstraat te laten assisteren door de heer Isaac Isaac. Een expliciete restrictie is dat hij haar enkel mag bijstaan en niet mag vervangen.

Onder de getypte brief bevindt zich een ambtelijk traject in handschrift. Hieruit blijkt dat de aanvraag wordt uitgebreid: mevrouw Isaac-Klynkramer verzoekt om ook door Roosje Isaac-Bland (de echtgenote van de eerdergenoemde heer Isaac) te mogen worden bijgestaan. Dit verzoek wordt door diverse functionarissen (marktambtenaar, controleur) beoordeeld en op 9 september 1941 finaal goedgekeurd ('acc'). De datum van dit document (augustus/september 1941) plaatst de gebeurtenissen midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode werden anti-Joodse maatregelen in rap tempo aangescherpt.

Hoewel de brief een alledaagse bureaucratische handeling lijkt, is de achtergrond tragisch. De personen in de brief zijn Joodse Amsterdammers. Op 15 september 1941 (slechts enkele dagen na de laatste aantekening op dit document) werd het Joden verboden om op reguliere markten te staan; zij werden verbannen naar speciaal aangewezen Joodse markten.

Uit archiefbronnen (zoals het Joods Monument) blijkt dat de genoemde personen de oorlog niet hebben overleefd:
* Maria Isaac-Klynkramer (geb. 1880) werd op 23 april 1943 vermoord in Sobibor.
* Isaac Isaac (geb. 1904) werd op 31 augustus 1942 vermoord in Auschwitz.
* Roosje Isaac-Bland (geb. 1902) werd op 13 augustus 1942 vermoord in Auschwitz.

Dit document vormt daarmee een aangrijpend bewijsstuk van hoe het dagelijks leven en de broodwinning van Joodse burgers door de bezetter en de meewerkende bureaucratie steeds verder werd ingeperkt, kort voordat zij uit de samenleving werden weggevoerd.