Handgeschreven lijst/staat.
Origineel
Handgeschreven lijst/staat. Amsterdam, 16 april 1939. Uilenburg
Opgave van kleinfabrikanten die eigen gefabriceerde sigaren verkoopen.
| No. plaats | Namen. | Woonplaats | ontvangst per Zaterdag. | ||
|---|---|---|---|---|---|
| 108. | E. Speijer // | - | - | fabriekswerk. | |
| 107 | J. Speijer // | - | - | " | |
| 76 | L. v. Amerongen // | Oosterparkstr 45 | f 4 - | eigenfabrikaat. | X |
| 132 | J. Salomons X | Meerhuizenstr 13 | f 4 - tot f 6 - | " | X |
| losse plaat. | A. v. Elburg // | 2e Tuinstr. 1$^I$ | f 3 - tot f 3,50 | " | X |
| losse plaats. | M. Soesan // | Langehoutstr 43$^{III}$ | f 3 - | " | X |
| 157. | M. Stork // | - | - | fabriekswerk. | |
| 29. | A. v. Praag X | Muiderstr 9$^{II}$ | f 10 - | eigenfabrikaat - | X |
| 9 | S. Lom // | - | - | fabriekswerk. | |
| 192 | G. Vegeveno X | - | - | fabriekswerk. | |
| 371 | M. Waterman // | - | - | " | |
| 574 | L. v. Praag // | Oude Schans 20. | f 4 - tot f 5 - | eigenfabrikaat - | X |
| 613 | M Rood X | Reitstr 36$^I$ | f 6 - / 7 - | eigenfabrikaat - | X |
| 619 | G. J. Emons X | Pieter Nieuwlandstr 2. | f 9 - | eigenfabrikaat - | X. |
Amsterdam 16 April 1939.
[w.g.] J. Michels * Categorisering: Het document maakt een scherp onderscheid tussen personen die in loondienst in een fabriek werken ("fabriekswerk") en zelfstandige producenten ("eigenfabrikaat").
* Financiële gegevens: Voor de zelfstandigen worden de wekelijkse inkomsten (ontvangst per zaterdag) vermeld, variërend van 3 tot 10 gulden. Dit geeft een beeld van de marginale inkomsten in de kleinschalige huisindustrie van die tijd.
* Geografische spreiding: Hoewel de kop "Uilenburg" vermeldt (een van oudsher arme, Joodse buurt in Amsterdam), wonen veel genoemde personen in omliggende wijken zoals de Oosterparkbuurt, de Pijp (2e Tuinstraat) en de Transvaalbuurt (Reitzstraat).
* Notaties: De kruisen (X) aan de rechterzijde lijken specifiek de zelfstandige ondernemers te markeren, vermoedelijk voor verdere administratieve verwerking of belastingdoeleinden. Dit document stamt uit april 1939, een cruciale periode vlak voor de Duitse inval in Nederland. De wijk Uilenburg in Amsterdam was een centrum van de Joodse arbeidersklasse. Veel van de namen op de lijst (Speijer, Salomons, Soesan, Praag, Waterman) zijn typisch Joods-Amsterdams.
In de jaren dertig was de sigarenmakerij een belangrijke vorm van huisindustrie. Vanwege de economische crisis en toenemende regulering probeerde de overheid en brancheorganisaties grip te krijgen op deze 'beunhazen' of kleinfabrikanten. Dit document is waarschijnlijk het resultaat van een controle of inventarisatie door een marktmeester of een inspecteur van een vakbond of gilde. Voor historisch onderzoek naar de sociaal-economische positie van Amsterdammers aan de vooravond van de Sjoa is dit een waardevolle primaire bron.