J. Stouwer

Doorslag van een officiële brief (correspondentie).

* **Vorm en Stijl:** De brief is opgesteld in een zakelijke, ambtelijke stijl, kenmerkend voor de vooroorlogse bureaucratie. Het taalgebruik is formeel ("bericht ik U", "mitsdien"). * **Inhoud:** Het betreft een afwijzing van een aanvraag voor bedrijfsruimte. De heer J. Stouwer, een sigarenfabrikant gevestigd op de Marinewerf, wilde een werklokaal huren op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De reden voor afwijzing is puur facilitair: er is geen ruimte beschikbaar. * **Administratieve sporen:** De initialen "vP/HG." duiden op de steller en de typist van de brief. De handgeschreven aantekening "Verzonden 18/9-'39" diende voor de administratieve vastlegging van de uitgaande post. "ten. hr. Müller" bovenin zou kunnen verwijzen naar de ambtenaar die het dossier beheerde.

Zakelijke correspondentie (doorslag/archiefkopie van een brief).

Deze brief is een formele afwijzing van een verzoek tot huur. De geadresseerde, J. Stouwer, die werkzaam was als sigarenfabrikant, had een aanvraag ingediend voor een werklokaal op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van de betreffende instantie laat in korte, zakelijke bewoordingen weten dat er geen ruimte beschikbaar is. Het document is een doorslag (carbonkopie) voor het archief, wat blijkt uit de vage typering en het ontbreken van een originele handtekening onder "De Directeur". De handgeschreven naam "Mr. Müller" rechtsboven duidt waarschijnlijk op de behandelend ambtenaar of de persoon voor wiens dossier deze kopie bestemd was.

Administratieve lijst (waarschijnlijk een inningslijst voor grafonderhoud of contributie).

* **Structuur:** De lijst is systematisch opgezet: Naam / Adres (vaak met verdieping aangeduid in Romeinse cijfers of 'huis') / Locatiecode / Bedrag. * **Namen:** Veel van de namen op deze lijst (o.a. Vischschraper, Ephraïm, Flesschedrager, Waas, van Beem) zijn typerend voor de Amsterdams-Joodse gemeenschap uit die periode. * **Locatiecodes:** De codes zoals "140 a hal" of "123 b" verwijzen naar grafnummers en secties op een begraafplaats. De term "hal" staat waarschijnlijk voor "hal-graf" of een specifieke sectie op de Joodse begraafplaats Muiderberg of Zeeburg. * **Financieel:** Het bedrag van f 2,25 (twee gulden en vijfentwintig cent) is voor elke persoon gelijk, wat wijst op een vaste jaarlijkse contributie of een standaardtarief voor periodiek onderhoud. * **Annotaties:** De kruisjes (X) voor de namen en de verbindingslijnen suggereren dat dit een werkdocument was, mogelijk van een collecteur die langs de deuren ging of een administrateur die betalingen afvinkte. Er zijn correcties aangebracht in adressen en grafnummers (bijv. bij Waterman en Waas).

Document

De titel "GEZONDEN AAN:" geeft aan dat dit een distributielijst is, mogelijk voor post, pakketten of officiële mededelingen. De lijst bevat namen van personen, gevolgd door codes die bestaan uit de letter 'H', een getal en een kleine letter (bijv. H 141 c). De namen op de lijst zijn overwegend Joods-Nederlandse achternamen (zoals Beugeltas, Verdoner, Nordheim, Salomons, Flesschedrager en Stodel). De codes verwijzen zeer waarschijnlijk naar baraknummers in een kampomgeving, waarbij de 'H' staat voor 'Hout' of 'Hütte' (barak) en de kleine letter naar een specifieke afdeling of kamer binnen die barak. De lijst is systematisch geordend van barak 141 teruglopend naar barak 123.

Getypte lijst op papier met handgeschreven kantekeningen in potlood.

* **Doel van de lijst:** Dit lijkt een administratieve controlelijst te zijn van werknemers in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst koppelt woonadressen aan werklocaties (fabrieken en werkplaatsen). * **Demografie:** Veel namen op de lijst (zoals Izaaks, Vieijra, Visjager, Vigevano, Stodel, van Praag, Salomons) zijn herkenbaar als Joodse namen. De woonadressen (o.a. Transvaalbuurt, Jodenbuurt) bevestigen dit beeld. * **Handgeschreven annotaties:** * De termen "Lindenman", "Lindenman eigen werk" en "Lin aanw" (waarschijnlijk 'Lindenman aanwezig') verwijzen vermoedelijk naar een controleur of een specifieke administratieve onderverdeling genaamd 'Lindenman'. * De onderste aantekening "laatste week niet gezien" is veelzeggend en onheilspellend in de context van de Jodenvervolging; het suggereert dat de betreffende personen (mogelijk de gehele groep bij de Marinewerf) niet meer op hun werk zijn verschenen, wat vaak duidde op onderduik of deportatie. * **Werkgevers:** De adressen variëren van kleine straatwerkplaatsen tot de grote "Centrale Werkplaats Marinewerf".

Getypte lijst met handgeschreven annotaties.

Het document is een administratieve lijst van personen, waarschijnlijk werklieden of ambachtslieden, ingedeeld op basis van hun woon- en werklocaties in Amsterdam. De lijst is getypt, maar bevat significante handgeschreven toevoegingen die duiden op een controleproces of status-update. Opvallende elementen zijn: 1. **De Marinewerf:** Een grote groep onderaan is gezamenlijk gekoppeld aan de "Centrale Werkplaats Marinewerf". Dit was een belangrijke werklocatie in Amsterdam (Oostenburg). 2. **Annotaties:** De afkorting "H." komt vaak voor, wat mogelijk staat voor 'Huis' (thuis aangetroffen) of een paraaf van een controleur. Woorden als "uit" wijzen erop dat personen niet langer op het adres aanwezig waren. 3. **Samenstelling:** De namenlijst bevat een groot aantal Joodse namen (o.a. Izaaks, Lisser, Pach, Visjager, Vigevano, Stodel, van Praag, Salomons). De combinatie van deze namen met de specifieke adressen en de aard van de administratie suggereert een oorlogsgerelateerde context.

Handgeschreven brief (ingekomen correspondentie).

* **Inhoud:** De schrijver, J. Stouwer, dient als referent voor een verzoek dat eerder is ingediend door een zekere heer S. Vischjager. Stouwer bevestigt dat de informatie die Vischjager aan de directeur heeft verstrekt correct is en spreekt de hoop uit dat het verzoek zal worden ingewilligd. * **Toon:** Formeel en beleefd, passend bij ambtelijke correspondentie uit de vooroorlogse periode. * **Stijl:** De brief is geschreven in een duidelijk handschrift op gelinieerd papier, met gebruik van de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "den Heer", "hiermede").

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

De brief is een formeel verzoek van een markthandelaar aan een gemeentelijke instantie in Amsterdam. De schrijver, J. Stouwer, verzoekt om toestemming voor zijn zoon om zijn standplaats op de markt in de Westerstraat voor één dag over te nemen op maandag 31 juli 1939. De reden voor de afwezigheid is een familiebezoek aan een zieke broer in België die hij al jaren niet heeft gezien. Het handschrift is duidelijk en de toon is beleefd, passend bij de tijdgeest. Er zijn enkele taalconstructies die typisch zijn voor de vroege 20e eeuw of wijzen op een beperkte formele scholing (zoals "als dat ik" en "in eenige jaren heb gezien", waarbij waarschijnlijk bedoeld wordt dat hij hem al in geen jaren heeft gezien).

Officiële brief/kennisgeving.

* **Inhoud:** De brief is een formele goedkeuring op een verzoek van de heer J. Stouwer om zich op een specifieke datum (31 juli 1939) op de markt in de Westerstraat te laten vervangen door zijn zoon. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke formele spelling en stijl (bijv. "hierby", "a.s.", "d.d. 17 dezer"). * **Correcties:** Er is een handgeschreven correctie aangebracht in de tekst: boven het getypte woord "de" is het woord "Uw" geschreven, waardoor de zin gelezen moet worden als "...op Uw plaats...". * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 29/7" duidt op een efficiënte administratieve verwerking; de brief is op de dag van datering direct verstuurd. "Wyk 11" verwijst naar de administratieve indeling van de markt of de stadswijk voor de marktdienst.

Officiële brief/kennisgeving (waarschijnlijk een doorslag of afschrift).

De brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer J. Stouwer. Hij heeft op 17 juli 1939 gevraagd of hij zich op de markt in de Westerstraat mocht laten vervangen. De onbekende instantie (waarschijnlijk de Marktwezen-afdeling van de gemeente Amsterdam) verleent hem hierbij officieel toestemming om op 31 juli 1939 zijn zoon in zijn plaats op de markt te laten staan. Opvallend is de handgeschreven correctie in de tekst: het getypte "op de plaats" is gewijzigd naar "op Uw plaats", wat juridisch waarschijnlijk accurater was om aan te duiden dat het om zijn specifieke toegewezen marktkraam-plek ging. De spelling "hierby" met een 'y' in plaats van 'ij' was in die tijd nog gebruikelijk in ambtelijke stukken.

Handgeschreven brief (verzoekschrift/bezwaarschrift).

* **Kern van het schrijven:** De brief is een dringend verzoek om een eerdere afwijzing te herzien. De afzenders (waaronder J. Stouwer) willen toestemming om te werken op de aanstaande donderdag. * **Identificatie van de dag:** "Donderdag a.s." gerekend vanaf 30 april 1940 is **2 mei 1940**. In dat jaar viel **Hemelvaartsdag** op 2 mei. Het verzoek betreft dus het mogen doorwerken op een christelijke feestdag. * **Argumentatie:** 1. **Economische noodzaak:** De schrijver benadrukt de "bedroevend slechte" toestand van het bedrijf; werken op de feestdag is noodzakelijk voor het voortbestaan. 2. **Precedentwerking:** Er wordt verwezen naar een periode van 14 jaar bij de "Centrale Werkplaats (Marinewerf)" waar dit wel was toegestaan. 3. **Juridische interpretatie:** De schrijver beroept zich op de **Tabakswet**, waarin volgens hem wel beperkingen staan voor zondagen (en zaterdagen uit religieuze overwegingen), maar niet expliciet voor algemene feestdagen. * **Toon:** Beleefd ("Wel Edele Heer", "beleefd doch dringend"), maar getuigend van wanhoop door de economische situatie.

Officieel rapport van een aanrijding.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een klein verkeersincident waarbij een vrachtwagenchauffeur een hek van de Centrale Markt ramde door een te krappe bocht. De schade bleef beperkt tot een verbogen strip/pen en een gebroken ketting. * **Afhandeling:** Opvallend is de snelheid van de administratieve en financiële afwikkeling. Het incident vond plaats op de 13e, het rapport is van de 15e, en diezelfde dag werd de schade van 3,50 gulden al cash betaald door de chauffeur. Op de 16e werd het dossier al als "afgedaan" gemarkeerd. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de voor die tijd gebruikelijke ambtelijke spelling en terminologie (bijv. "v/h" voor "van het", "V.M." voor "voormiddag"). * **Conditie:** Het document is handgeschreven in een duidelijk leesbaar handschrift op gelinieerd papier dat sporen van archivering vertoont (perforatiegaatjes).

Document

* **Structuur:** Het document is een inventarisatie van werkplaatsen (kamers), eigenaren (patroon) en werknemers (personeel) in de sigarenindustrie. De kamernummers (bijv. 123 t/m 139) suggereren dat deze mensen werkzaam waren in een groot verzamelgebouw of fabriekspand. * **Terminologie:** * **Patroon:** De werkgever of meester-sigarenmaker die de kamer/werkplaats huurt. * **Stripper:** Een specifieke functie in de sigarenmakerij; iemand die de hoofdnerf uit het tabaksblad verwijdert. Uit de aantekeningen blijkt dat strippers soms voor meerdere patroons werkten. * **Annotaties:** De groene nummering (1-20) en de groene onderstrepingen wijzen op een latere controle of verwerking van de gegevens. Rode toevoegingen (zoals "stripper" en "zie boven") zijn verduidelijkingen bij specifieke personen. * **Personeelsbezetting:** Er is een duidelijke hiërarchie en organisatie zichtbaar. Sommige patroons werken alleen, anderen hebben één of meerdere personeelsleden. ---

Document

De brief is een formeel verzoek aan een overheidsinstantie (vermoedelijk de Dienst der Marktwezen). De schrijfster, J. Stouwer, vraagt om toestemming voor haar dochter Clara om haar te vervangen of te helpen bij haar marktkraam. De noodzaak hiervoor is medisch: de afzender moet een operatie ondergaan. De zorgvuldigheid waarmee gevraagd wordt om de bijgevoegde doktersverklaringen ("attesten") retour te zenden, wijst op het belang van deze documenten voor de afzender in een tijd van strikte regelgeving.

Medische verklaring op briefpapier van een arts.

In dit document verklaart dokter Kropveld dat zijn patiënt, J. Stouwer, arbeidsongeschikt is vanwege een ernstige hartaandoening. De arts specificeert dat de patiënt lijdt aan *angina pectoris* (pijn op de borst door zuurstofgebrek van de hartspier). Kropveld voegt een belangrijke historische en medische noot toe: hij heeft de patiënt al een jaar eerder (omstreeks juli 1941) verboden om te werken. Dit suggereert dat de verklaring mogelijk dient als bewijs voor een langdurige medische status, wellicht voor een officiële instantie of om een eerdere beslissing te rechtvaardigen.

Medische verklaring / brief van een arts.

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, goed leesbaar cursiefluid handschrift, typerend voor de eerste helft van de 20e eeuw. * **Inhoud:** Dr. Bijtel verklaart dat zijn patiënt, de heer J. Stouwer, lijdt aan een actieve neusbijholteontsteking (sinusitis). Op basis hiervan stelt de arts dat de patiënt ongeschikt is voor "uitzending". * **Medische Termen:** "Neusbijholteontsteking" is de diagnose. "Tamelijk actief" duidt op een acute of verergerde fase van de aandoening.

Doorslag van een officiële brief/beschikking.

* **Inhoud:** De brief is een officiële toestemming aan de heer J. Stouwer om op zijn marktplaats aan de Gaaspstraat geassisteerd te worden door zijn dochter, C. Stouwer (geboren op 2 november 1921). * **Beperking:** Er wordt expliciet vermeld "bijstaan-niet vervangen". Dit betekent dat de vergunninghouder (de vader) zelf aanwezig moet blijven op de markt; de dochter mag de kraam niet zelfstandig runnen. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden m/b" (waarschijnlijk 'met bijlage' of een verzendmethode) en de namen/codes in de marge duiden op een zorgvuldige archivering door de verzendende instantie. Het gebruik van doorslagpapier was de standaardmethode om een kopie voor het eigen dossier te bewaren.

Document

In deze brief informeert J. Stouwer de geadresseerde over de verblijfplaats van zijn zwager, W. Vischjager. Hij stelt dat Vischjager al vijf weken niet meer op zijn adres aan de Ringstraat 131 woont, omdat hij naar "Duitschland is". Het taalgebruik is formeel en feitelijk. De opmerking over het vertrek naar Duitsland is cruciaal; in de herfst van 1942 was dit de standaardomschrijving voor de deportatie van Joodse burgers. De vijf weken waarover gesproken wordt, plaatst het vertrek van Vischjager rond begin september 1942. Het stempel onderaan toont aan dat de brief direct de volgende dag (14/10) is verwerkt in een administratief systeem, waarschijnlijk om een dossier over de bewoning van het pand of de status van de persoon in kwestie bij te werken.

Getypte lijst op papier.

* **Inhoud:** De lijst bevat 28 namen van mannen (gebaseerd op de initialen en de aard van het beroep in die tijd). * **Structuur:** De lijst is globaal alfabetisch gesorteerd op achternaam. Achter de namen staan getallen die gelezen moeten worden als geboortedata (dag, maand en de laatste twee cijfers van het jaartal, variërend van 1878 tot 1901). * **Punctie en Typografie:** De interpunctie in de datums is inconsistent (punten, komma’s, apostroffen, koppeltekens en dubbele punten worden door elkaar gebruikt). Opvallend is het gebruik van de letter 'o' in plaats van het cijfer '0' bij de jaartallen '8o' (Koopman) en '1o' (de Rood). * **Beroepsgroep:** "Lompenventers" (ook wel voddenmannen genoemd) verzamelden en verhandelden oude kleding, textiel en metalen. Dit was in de 19e en vroege 20e eeuw een beroep dat veelvuldig werd uitgeoefend door het joodse proletariaat in Amsterdam.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Inhoud:** Het document is een register van personen die werkzaam waren als 'lompenventer' (handelaar in oude kleding en textiel). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam. Elke regel bevat: 1. Een handgeschreven referentie- of dossiernummer (bv. 19/155). 2. Initialen en achternaam. 3. Een datum in het formaat Dag. Maand'Jaar (bv. 11.10'78 voor 11 oktober 1878). 4. Een handgeschreven 'X', wat duidt op een controle of verificatie van de vermelding. * **Demografie:** Veel van de vermelde namen (zoals Polak, Goudsmit, Koopman, Waterman) wijzen op een sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in dit beroep.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# DOCUMENT INFO * **Referentienummer:** № 97/3/2 M.1941 5/7 (bovenzijde), 202 (onderzijde). * **Datum:** 2 juli 1941 (datumstempel onderaan). Vermeldt gebeurtenissen vanaf 12 januari 1941 en een rapport van 27 mei 1941. * **Onderwerp:** Personeelsaangelegenheid en huur van werkruimte in de sigarenindustrie betreffende J. Stouwer. * **Type document:** Handgeschreven ambtelijk verslag/notit...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (ingekomen correspondentie). * **Datum:** 2 januari 1939. * **Plaats:** Amsterdam. * **Afzender:** J. Stouwer, Tilanusstraat 62 huis, Amsterdam. * **Geadresseerde:** De Weledele Heer Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Kenmerk (stempel):** Nº 25 / 3 / 2 M. 1939 3/7.

# TRANSCRIPTIE **Sigaren makers.** Naar aanleiding van het rapport v. Leeuwen dd 27 mei 1941 werd J. Stouwer heden op het hoofdkantoor gehoord. Hij verklaarde dat hij op 12 Januari 1941 ernstig ziek was geworden (darmbloeding) en van dien datum af rust heeft moeten houden. Hij heeft slechts 1 vaste hulp in dienst. (Hr. M. Schoolmeester). Omdat hij zelf niet in staat was om te werken (hij is dit...

# TRANSCRIPTIE [Kantlijn links, verticaal geschreven:] *kopie laten om te bewaren* [Hoofdtekst:] J. Stouwer zou op grond van de machtigimg van B. en W. dd 19 Januari 1940 no 963 Afd 1939. vrijstelling van het betalen van huur hebben gekregen wegens ziekte wanneer hij langer dan drie weken ziek zou zijn geweest. Stouwer heeft ook gedurende zijn ziekte huur doorbetaald. maar in zijn plaats een hul...