J. Salomons

Doorslag van een getypte brief (ambtelijke correspondentie).

Deze pagina is een vervolg van een ambtelijke brief waarin de directeur van een Amsterdamse gemeentelijke dienst rapporteert aan de wethouder voor Levensmiddelen. De tekst behandelt de administratieve afhandeling van huurcontracten voor werkplaatsen (mogelijk bijgebouwen of boxen) op de markt. Er worden drie specifieke zaken behandeld: 1. **Juridische afhandeling:** De directeur stelt dat voor een kleine afwijking in een contract geen formeel besluit van het college van Burgemeester en Wethouders nodig is. 2. **Huurprijsaanpassing (J. Salomons):** Voor werkplaats 127a is de huur met 50 cent per week verhoogd omdat er een speciaal getimmerde, grotere bergruimte is gerealiseerd. De huurder is hiermee akkoord. 3. **Vertraging door overmacht (S. van Kleef):** Het contract voor werkplaats 125a is nog niet gereed omdat de huurder ernstig ziek is. Hoewel zijn spullen al naar de Centrale Markt zijn gebracht, heeft hij de werkplek nog niet in gebruik kunnen nemen.

Handgeschreven lijst op ongelinieerd, vergeeld papier.

* **Structuur:** De lijst is systematisch opgebouwd: [Naam] ; [Adres] ; [Referentienummer/Code] ; [Bedrag]. * **Geografie:** Alle adressen bevinden zich in Amsterdam (Oost en Centrum). De Reitzstraat, Meerhuizenstraat en 1e Oosterparkstraat wijzen op een concentratie in wijken met een vanouds grote Joodse populatie. * **Correcties:** Er zijn duidelijke administratieve wijzigingen aangebracht. Bij de eerste regel is "Rijn" (waarschijnlijk Rijnstraat) vervangen door "Reitzstr.". De vierde regel (M. van Praag) is volledig doorgestreept, wat kan duiden op een uitschrijving, verhuizing of overlijden. * **Numerieke gegevens:** De bedragen zijn klein (ƒ 2,25 en ƒ 2,75), wat consistent is met wekelijkse of maandelijkse contributies voor een vereniging of verzekering. De codes (zoals 126^a) verwijzen waarschijnlijk naar een bijbehorend kaartsysteem of grootboek.

Document

De titel "GEZONDEN AAN:" geeft aan dat dit een distributielijst is, mogelijk voor post, pakketten of officiële mededelingen. De lijst bevat namen van personen, gevolgd door codes die bestaan uit de letter 'H', een getal en een kleine letter (bijv. H 141 c). De namen op de lijst zijn overwegend Joods-Nederlandse achternamen (zoals Beugeltas, Verdoner, Nordheim, Salomons, Flesschedrager en Stodel). De codes verwijzen zeer waarschijnlijk naar baraknummers in een kampomgeving, waarbij de 'H' staat voor 'Hout' of 'Hütte' (barak) en de kleine letter naar een specifieke afdeling of kamer binnen die barak. De lijst is systematisch geordend van barak 141 teruglopend naar barak 123.

Ambtsbericht of inspectierapport (onderdeel van een dossier over markthandel).

Het document is een gedetailleerde inventarisatie van sigarenverkopers op diverse Amsterdamse markten (Uilenburg, Lindengracht, Amstelveld, Dapperstraat, Ten Katestraat en de Albert Cuypmarkt). Voor elke handelaar worden de volgende gegevens genoteerd: 1. **Personalia:** Naam, adres en in één geval de geboortedatum. 2. **Locatie:** De specifieke markt en de marktdag. 3. **Product:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen "fabriekssigaren" en "handwerksigaren". 4. **Financiën:** De geschatte omzet of dagopbrengst in guldens of in aantallen sigaren. Opvallend is de vermelding bij M. Visjager dat hij tijdens het onderzoek zijn plaats niet heeft ingenomen, wat duidt op een controle of observatie door een inspecteur of de marktpolitie.

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier.

* **Handschrift:** Een vlot, enigszins onregelmatig cursiuuhandschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. De leesbaarheid is goed, hoewel sommige afkortingen ("hulpkr.", "pr.") contextuele interpretatie vereisen. * **Terminologie:** "Handwerk" wordt hier waarschijnlijk gebruikt in de zin van handel in handgemaakte goederen of textielwaren (manifacturen), in tegenstelling tot "Fabriekswerk". * **Financiële gegevens:** Er worden bedragen genoemd in guldens (f), vaak per dag of specifiek voor de zondag. De getallen "1000 - 1200" bij locaties als de Dapperstraat kunnen slaan op omzet in centen, aantallen stuks (zoals sigaren) of kraamnummers, hoewel de context van "Ontvangst f 9.-" suggereert dat de grotere getallen mogelijk een andere eenheid betreffen. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, wat wijst op een administratief register. De rode strepen zijn waarschijnlijk afvinktekens van een controleur of administrateur.

Getypte lijst op papier met handgeschreven kantekeningen in potlood.

* **Doel van de lijst:** Dit lijkt een administratieve controlelijst te zijn van werknemers in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst koppelt woonadressen aan werklocaties (fabrieken en werkplaatsen). * **Demografie:** Veel namen op de lijst (zoals Izaaks, Vieijra, Visjager, Vigevano, Stodel, van Praag, Salomons) zijn herkenbaar als Joodse namen. De woonadressen (o.a. Transvaalbuurt, Jodenbuurt) bevestigen dit beeld. * **Handgeschreven annotaties:** * De termen "Lindenman", "Lindenman eigen werk" en "Lin aanw" (waarschijnlijk 'Lindenman aanwezig') verwijzen vermoedelijk naar een controleur of een specifieke administratieve onderverdeling genaamd 'Lindenman'. * De onderste aantekening "laatste week niet gezien" is veelzeggend en onheilspellend in de context van de Jodenvervolging; het suggereert dat de betreffende personen (mogelijk de gehele groep bij de Marinewerf) niet meer op hun werk zijn verschenen, wat vaak duidde op onderduik of deportatie. * **Werkgevers:** De adressen variëren van kleine straatwerkplaatsen tot de grote "Centrale Werkplaats Marinewerf".

Getypte lijst met handgeschreven annotaties.

Het document is een administratieve lijst van personen, waarschijnlijk werklieden of ambachtslieden, ingedeeld op basis van hun woon- en werklocaties in Amsterdam. De lijst is getypt, maar bevat significante handgeschreven toevoegingen die duiden op een controleproces of status-update. Opvallende elementen zijn: 1. **De Marinewerf:** Een grote groep onderaan is gezamenlijk gekoppeld aan de "Centrale Werkplaats Marinewerf". Dit was een belangrijke werklocatie in Amsterdam (Oostenburg). 2. **Annotaties:** De afkorting "H." komt vaak voor, wat mogelijk staat voor 'Huis' (thuis aangetroffen) of een paraaf van een controleur. Woorden als "uit" wijzen erop dat personen niet langer op het adres aanwezig waren. 3. **Samenstelling:** De namenlijst bevat een groot aantal Joodse namen (o.a. Izaaks, Lisser, Pach, Visjager, Vigevano, Stodel, van Praag, Salomons). De combinatie van deze namen met de specifieke adressen en de aard van de administratie suggereert een oorlogsgerelateerde context.

Document

De brief is een formeel verzoek aan een autoriteit (geadresseerd met de eretitel "UEd.", Uw Edelachtbare). De schrijver, J. Salomans, beargumenteert dat een zeker verzoek — waarschijnlijk om te mogen werken of handelen op Hemelvaartsdag — niet in strijd is met de vigerende Tabakswet. Hij erkent dat er contractuele beperkingen zijn, maar wijst op de onvermijdelijke financiële schade ("financieele offers") als het bedrijf op die specifieke donderdag gesloten moet blijven. Een opvallend element is de frustratie over de ongelijke behandeling van "ongeorganiseerde" ondernemers ten opzichte van de "Kleinfabrikantenbond". Salomans klaagt dat hij als individu niet gehoord wordt voor een mondeling overleg, wat hij als een "scheeve verhouding" omschrijft, aangezien hij als individuele huurder optreedt.

Getypte brief met handgeschreven kanttekening.

* **Inhoud:** De brief is een formeel antwoord op een schrijven van de heer Salomons van de voorgaande dag (30 april 1940). De directeur wijst het verzoek af om individuele sigarenfabrikanten te ontvangen over een niet nader gespecificeerde "aangelegenheid". * **Toon:** De toon is zakelijk, kortaf en bureaucratisch. De directeur stelt een duidelijke grens door te weigeren in gesprek te gaan met individuele partijen binnen de branche. * **Opvallend:** De handgeschreven notitie bovenin bevestigt dat de brief op de dag van schrijven persoonlijk is bezorgd bij de heer Salomons. Dit wijst op een zekere urgentie of op de fysieke nabijheid van de kantoren (beiden waarschijnlijk op of nabij het terrein van de Centrale Markt). ---

Getypte brief (doorslag of kopie).

De brief is een formeel, kort antwoord op een schrijven van de vorige dag. De toon is zakelijk en resoluut afwijzend. De directeur in kwestie ziet geen noodzaak om individuele sigarenfabrikanten te woord te staan over een niet nader gespecificeerde "aangelegenheid". Dit suggereert dat er mogelijk een verzoek was tot overleg over sectorbrede problemen, maar dat de directeur weigert dit op individueel niveau te bespreken, of de zaak simpelweg als afgehandeld beschouwt. De afkorting "Alhier" duidt erop dat zowel de afzender als de ontvanger zich in dezelfde stad bevonden, in dit geval Amsterdam, aangezien de Centrale Markt daar gevestigd was.

Administratieve lijst/register (waarschijnlijk uit de Tweede Wereldoorlog).

* **Structuur:** Een tabeloverzicht waarbij de rijen individuen vertegenwoordigen en de kolommen diverse statuskenmerken of verblijfplaatsen lijken te zijn. * **Kolomkoppen:** Veel koppen zijn afgekort. "W.str" staat waarschijnlijk voor Westerbork, "A. Camp" mogelijk voor Auschwitz of een ander 'Arbeitslager'. "W.pl." zou woonplaats kunnen betekenen. * **Markeringen:** De schuine streepjes (/) geven aan op wie een bepaalde kolom van toepassing is. * **Codering:** De kolom "Nom." (Nummer) bevat een doorlopende nummering (136-166), met uitzondering van personen die een "A" codering hebben (waarschijnlijk een andere categorie of transport). * **Annotaties:** De "X"-nummers in blauw en de omcirkelde rode getallen (16 t/m 20) zijn later toegevoegd, mogelijk voor kruisverwijzingen naar andere registers of dossiers.

Getypte lijst van marktkooplieden.

* **Demografie:** De lijst bevat namen van personen die nagenoeg allemaal van Joodse afkomst zijn. De geboortedata lopen uiteen van 1874 (B. Rozelou) tot 1920 (E. de Leeuw), wat wijst op een brede leeftijdsgroep die actief was in de handel. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in de bekende Amsterdamse wijken waar veel Joodse burgers woonden, zoals de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg), de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Tilanusstraat, Blasiusstraat) en de Rivierenbuurt (Rijnstraat, Lekstraat). * **Economie:** De verhandelde artikelen laten een divers beeld zien van de marktsector: textiel, manufacturen, verse eetwaren (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) en huishoudelijke artikelen. * **Administratieve bijzonderheden:** De optelsom onderaan is cruciaal. Het toont aan dat er 271 plaatsen zijn toegewezen ("uitgereikt"), terwijl er in eerste instantie slechts 254 beschikbaar waren, wat resulteert in een tekort of overschot van 17 plaatsen (mogelijk extra plekken die buiten het reguliere raster werden gecreëerd).

Getypte lijst met persoonsgegevens (mogelijk een register van marktkooplieden).

De lijst bevat een alfabetisch geordend overzicht (op achternaam, hoewel de 'R' tot 'W' op deze pagina staan) van personen met hun geboortedatum, adres en de markt waar zij waarschijnlijk een staanplaats hadden. De adressen bevinden zich grotendeels in de Amsterdamse wijken (Zuid, Oost, Centrum), met enkele uitschieters naar randgemeenten zoals Badhoevedorp en Aalsmeer. Opvallend is het gebruik van marktlocaties die specifiek werden aangewezen tijdens de bezettingsperiode.

Document

* **Administratieve Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel. Aan de voet van de pagina staat een berekening van de totale capaciteit van de marktstandplaatsen. De beschikbare capaciteit (240 met een 20% marge) komt uit op 288 plaatsen, waarvan er 271 zijn toegewezen, met een overschot van 17. * **Artikelen:** Er is een breed scala aan koopwaar zichtbaar, variërend van eerste levensbehoeften (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) tot textielwaren (manufacturen, kanten, mode-artikelen) en huishoudelijke artikelen. * **Geografie:** De adressen bevinden zich uitsluitend in Amsterdam, met een sterke concentratie in wijken als de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg, Jodenbreestraat), de Pijp (Albert Cuypstraat, Van Woustraat) en Amsterdam-Oost (Tilanusstraat, Retiefstraat, Blasiusstraat).

# TRANSCRIPTIE afzender J. Salomon. Centrale Markthalle Kamer 127 H^a.

| | Hond Salomon de | 6/3 '14 (weesperk. ziekh.) | Rapenburgerstraat 81 II | 1 | | Isaac Abraham | | Staalstraat 22 II ? | 4 | | Italiesander Emanuel | | Rapenburgerstraat 126 hs | 3 | ### Pagina 7

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-

# TRANSCRIPTIE C. J. Tounis. Lindengracht 211 II J. van Velzen Weesperstraat 125 II M. v. Wijk Bellamystr. 22 III J. S. v. d. Zwaan Burg. Tellegenstr. 70 h