Handgeschreven brief (anonieme aangifte/verklikkerbrief). 27 februari 1941. Amsterdam 27 februari 1941

Geachte Heer!

Den Heer J.F. Donker Ooievaarsweg 10
Amsterdam (N) betrekt buiten de markt om
aardappelen van een boer uit de Beemster, is dat
geoorloofd? Wanneer daar eens huiszoeking
gedaan werd zou men geloof ik raar staan
te kijken

[Stempel/kenmerk:]
No 37/12/2 M. 1941 20/2 37 * Vorm: Het document is een kort, handgeschreven briefje op ongelinieerd papier. Het handschrift is duidelijk en verzorgd, wat suggereert dat de schrijver geletterd was. De brief is niet ondertekend, wat het karakter van een anonieme tip bevestigt.
* Inhoud: De schrijver rapporteert een specifieke persoon, J.F. Donker, wonende aan de Ooievaarsweg 10 in Amsterdam-Noord. De beschuldiging luidt dat deze persoon aardappelen koopt buiten de officiële distributiekanalen om ("buiten de markt om") van een boer uit de Beemster.
* Toon: De toon is suggestief en beschuldigend. Door de vraag "is dat geoorloofd?" en de opmerking over een "huiszoeking" probeert de schrijver de autoriteiten aan te sporen tot actie. Er spreekt een zekere mate van afgunst of burgerlijke strengheid uit. * Historische context: Het document dateert uit februari 1941, nog geen jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode nam de schaarste aan voedsel toe en werd het distributiestelsel strenger gehandhaafd.
* Zwarte handel: Het kopen van goederen rechtstreeks bij de boer zonder distributiebonnen werd gezien als 'economische misdaad' of zwarte handel. Dit was streng verboden door zowel de Nederlandse autoriteiten als de bezetter.
* Verklikking: Dit document is een typerend voorbeeld van de 'verklikkerbriefjes' die tijdens de bezettingsjaren veelvuldig werden gestuurd naar instanties zoals de Crisis Controle Dienst (CCD) of de politie. Burgers gaven elkaar aan voor zaken als hamsteren, clandestiene slacht of illegale handel, vaak uit ideologische motieven, angst voor eigen tekorten, of simpelweg burenruzie.
* Administratieve verwerking: De paarse stempel onderaan geeft aan dat de brief officieel is ontvangen en geregistreerd door een overheidsinstantie, waarschijnlijk om te worden onderzocht op waarheid door inspecteurs. J.F. Donker Politie