J.A. Burgers

Ambtsrapport van de Centrale Markt Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document is een formeel verslag over twee tuinders die hun pacht voor hun standplaats op de Centrale Markt in Amsterdam niet volledig hebben voldaan. De controleur heeft recherche gepleegd bij de "Ned. Veiling" (Nederlandse Veiling) om te verifiëren of de betreffende tuinders hun nering naar een andere instantie hebben verplaatst. * **Handhaving:** Uit de kantlijnnotities blijkt een strikte houding van het marktwezen: ondanks dat de tuinders geen gebruik meer maken van hun plek, wordt er besloten dat zij het volledige jaarbedrag van f 90,- verschuldigd blijven ("de volle f 90.- moeten betalen"). * **Administratieve sporen:** Het document bevat diverse lagen; het oorspronkelijke rapport, de beslissing van een meerdere (Steenbeek) en de uiteindelijke berekening van de openstaande schulden.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief).

Deze brief is een zakelijke aanmaning afkomstig van de directie van de Centrale Markt in Amsterdam. De heer Burgers wordt verzocht om het verschuldigde bedrag van 90 gulden te betalen voor het gebruik van een tuindersplaats (een standplaats voor groothandel door tuinders) gedurende het jaar 1939. Opvallend is de geboden flexibiliteit: hoewel de toon formeel is ("Ik maan U aan"), biedt de directeur direct een betalingsregeling aan waarbij twee derde van het bedrag direct voldaan moet worden, en de rest in maandelijkse termijnen van 6 gulden. De handgeschreven aantekeningen wijzen op de administratieve verwerking door verschillende medewerkers (Müller en Broerse) en de bevestiging van de verzenddatum.

Zakelijke correspondentie / betalingsherinnering.

De brief is een officiële aanmaning voor de betaling van stageld voor een "tuindersplaats". De toon is zakelijk en dwingend ("Ik maan U aan"), maar biedt tevens een coulanceregeling in de vorm van een afbetalingsplan. Het bedrag van 90 gulden was in 1939 een aanzienlijke som (ter vergelijking: een gemiddeld weekloon voor een arbeider lag toen rond de 25 à 30 gulden). Dat er een betalingsregeling wordt aangeboden waarbij 60 gulden direct en het restant in termijnen van 6 gulden betaald kan worden, suggereert dat de directie begrip had voor mogelijke liquiditeitsproblemen bij de tuinders. De spelling is kenmerkend voor de periode vóór de spellinghervorming van 1947, met het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' (myn, bedryf, onmiddellyke) en de 'sche' uitgang bij bijvoeglijke naamwoorden (maandelyksche).

Getypte brief (gemarkeerd als "AFSCHRIFT").

* **Verzoek:** De brief betreft een verzoekschrift om kwijtschelding van staangeld (huur voor een marktplaats) op de Centrale Markt. * **Motivering:** De schrijver, J.A. Burgers, is tuinder van beroep. Hij is van 11 april tot 23 juni 1939 in militaire dienst geweest (bij de wielrijders). Hierdoor kon hij zijn tuin niet onderhouden, met als gevolg oogstverlies en financiële schade. Omdat hij vlak voor zijn oproeping het contract voor zijn marktplaats had getekend maar deze niet kon gebruiken, vraagt hij om ontheffing van de betalingsverplichting voor die periode. * **Stijl:** De brief is opgesteld in de formele, eerbiedige ambtelijke taal die destijds gebruikelijk was voor correspondentie met de overheid ("ondergeteekende", "voor landsbelang onder de wapenen geroepen"). * **Correcties:** Opvallend zijn de handgeschreven correcties op de typemachine-tekst. De woorden "vóór" en "van" zijn handmatig boven doorgehaalde woorden geschreven om de betekenis te verduidelijken of te corrigeren.

Handgeschreven brief op gelinieerd papier.

De brief is een verzoekschrift van J.A. Burgers, een tuinder uit Halfweg. Hij verzoekt om een reductie of kwijtschelding van drie maanden "plaatshuur" (staangeld) voor zijn marktplaats. De reden die hij hiervoor aanvoert is zijn afwezigheid vanwege militaire dienst gedurende elf weken. Tijdens deze periode heeft zijn tuin "vreeselijk erg" geleden, wat duidt op achterstallig onderhoud en waarschijnlijk een misoogst of verminderde opbrengst. De taal is formeel en beleefd ("Wel Ed. Heer", "Hoogachtend"), maar ook dwingend in de zin dat hij expliciet vraagt hem niet te weigeren in zijn moeilijke omstandigheden.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Administratieve dynamiek:** Het document toont een transitieperiode. De doorgestreepte namen geven personen aan die hun recht op een perceel hebben opgegeven ("veilt", "vervalt") of zijn komen te overlijden. De nieuwe nummers voor 1939 wijken vaak af van 1938, wat duidt op een herindeling of hernummering van het terrein. * **Handschrift:** Er zijn verschillende handen zichtbaar. Een administratieve hand in blauwe inkt voor de nummering van 1939, en een sneller handschrift (mogelijk in potlood of lichtere inkt) voor de specifieke opmerkingen zoals "moet nog teekenen". * **Afkortingen:** "G.T.O." staat vermoedelijk voor een lokale instantie, mogelijk een 'Grond Toewijzings Organisatie' of een vergelijkbaar comité binnen een tuinbouwvereniging. "Hzn." achter een naam staat voor 'Hendrikszoon' of een vergelijkbaar patroniem.

Getypte lijst (doorslag of origineel op schrijfmachine).

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in drie kolommen: naam van de teler, het adres en de wijk/plaatsnaam. * **Afkortingen:** Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van patroniemen zoals **Jzn** (Janszoon), **Hzn** (Hendrikszoon) en **Gzn** (Gerritszoon) om onderscheid te maken tussen familieleden met dezelfde initialen. **Wed.** staat voor weduwe. **H'Meer** verwijst naar de Haarlemmermeer. * **Geografie:** De focus ligt op de voormalige gemeente Sloten (vlak voor of na de annexatie door Amsterdam) en de aangrenzende tuinbouwgebieden zoals de Sloterpolder, de Osdorperweg en de Zuiderakerweg. Dit waren van oudsher belangrijke gebieden voor de Amsterdamse voedselvoorziening. * **Typografie:** Het document is vervaardigd op een mechanische schrijfmachine. De herhalingstekens (") worden consequent gebruikt om tekst uit de bovenliggende regel te kopiëren, wat duidt op een administratieve lijst die efficiënt moest worden opgesteld.

Ambtelijke notitie / Dossierstuk betreffende een verzoek om vrijstelling.

* **Kernboodschap:** De notitie behandelt de vraag of tuinder A.J. Pijnakker in aanmerking komt voor een financiële tegemoetkoming of vrijstelling, waarbij een vergelijking wordt getrokken met een eerdere casus (J.A. Burgers). * **Procedureel:** Opvallend is dat de ambtenaar opmerkt dat de vrijstelling voor Burgers werd verleend door het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) "in afwijking met ons advies". Dit duidt op een verschil in inzicht tussen de ambtelijke toetsing en het politieke besluit. * **Financieel:** Er wordt gesproken over relatief kleine bedragen (15 en 30 gulden), die in de context van 1939-1940 echter substantieel waren voor een kleine ondernemer. * **Sociale aspecten:** De notitie vermeldt dat de schoonvader van de tuinder de honneurs waarnam op de centrale markt terwijl de tuinder zelf gemobiliseerd was.

Besluit (Extract) van het college van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam.

Dit document is een officieel uittreksel (extract) van een besluit van het Amsterdamse college van B&W. De kern van het besluit is de gedeeltelijke kwijtschelding van marktgeld voor een burger genaamd J.A. Burgers, een tuinder uit Osdorp. De reden voor deze kwijtschelding is dat de heer Burgers in mei en juni 1939 niet op de Centrale Markt kon staan omdat hij was opgeroepen voor militaire dienst ("opkomst onder de wapenen"). De gemeente besluit hem op "gronden van billijkheid" (redelijkheid) een bedrag van 15 gulden terug te geven, wat precies overeenkomt met twee maanden (2/12) van zijn jaarlijkse staangeld van 90 gulden. Het document toont de administratieve afhandeling: het is opgesteld door de secretarie en kopieën werden verstuurd naar de relevante afdelingen (Levensmiddelen en Financiën).

Officieel afschrift (doorslag/kopie) van een besluit.

Dit document betreft een formeel besluit van het Amsterdamse gemeentebestuur om openstaande schulden van vier markthandelaren kwijt te schelden. Het gaat om "plaatsgeld" (staangeld) voor de Centrale Markt over het jaar 1939. **Opvallende kenmerken:** * **Financiële details:** S. Pront heeft een aanzienlijk hogere schuld (f 66,64) dan de overige drie handelaren (f 30,00). De aanduiding " " bij de laatste drie namen fungeert als een herhalingsteken voor het bedrag. * **Administratieve sporen:** De afkorting "Mem" met een volgnummer verwijst naar het Memoriaal (boekhouding). De term "Res" zou kunnen staan voor "Restant" of "Resolutie". * **Reden voor kwijtschelding:** De handgeschreven notitie onderaan suggereert dat de kwijtschelding bij de heer Appelboom verband hield met zijn militaire dienst. Dit wijst op een coulant beleid jegens gemobiliseerden. * **Functionarissen:** De brief is ondertekend door Wethouder Kropman en Secretaris Van Beusekom. De paarse handtekening "Van Rijn" is van de ambtenaar die de echtheid van het afschrift bevestigt.

Boekhoudkundig overzicht / Debiteurenlijst.

Het document betreft een overzicht van verschuldigde bedragen en kwijtscheldingen voor een groep individuen, mogelijk markthandelaren of pachters, gezien de verwijzingen naar de "Centrale Markt" en "jaarkaarten". Wat opvalt is de context van de tijd: meerdere personen (Burgers, Brockhoff, Grapakker, Bosse) staan genoteerd als zijnde "in militaire dienst". Dit wijst direct op de Nederlandse mobilisatie van 1939 en de vroege bezettingsperiode in 1940. Voor deze militairen lijken speciale regelingen of kwijtscheldingen te gelden omdat zij hun normale beroep niet konden uitoefenen. De rode aantekeningen geven aan dat de bedragen uiteindelijk zijn voldaan ("ja") of verrekend. De genoemde "rapporten uit Leiden" en de handel in "producten" suggereren een link met de agrarische sector of de visserij (het woord "gezeild" wordt gebruikt, wat in deze context vaak duidde op het varen naar de markt).

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-

# TRANSCRIPTIE **Verhoor van den verdachte J. VLEESDRAAGER.**

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

**BEZOEKT HET** **Koffiehuis J. S. Algra** **Markt - Albert Cuypstraat 158**

Naam en voorletters: **Barbiers A.J.J.** Functie en No.: **controleur** No. **107** Adres: **Marnixstraat 101**