Getypt ambtelijk schrijven (brief, bladzyde 2). 21 november 1941. De Directeur van het Marktwezen. Bladzyde 2 van brief No.37/57/9 M d.d. 21 November 1941 aan den heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen,-

ducten in dat geval door het Bureau Velders aan de Combinatie zullen worden geleverd. De gecombineerde groothandel stelt zich voor ook de op deze wyze verkregen producten gecentraliseerd te doen verkoopen. Men denkt dit op de volgende manier te doen.

In overleg met de Organisaties van kleinhandelaren wordt, voorshands op basis van de toewyzing van aardappelen, een verdeelingslyst opgesteld, waarby derhalve den kleinhandelaar in verhouding evenveel stapelproducten worden toegewezen als hem aardappelen zyn toebedeeld. Iedere kleinhandelaar wordt een groentenbonboekje verstrekt, waarin zyn toewyzingen worden aangeteekend. De bonnen worden vanuit een centraal punt verkocht en wel door middel van den Nederlandschen Middenstandsbank, alhier. Deze bank zal hiertoe gelegenheid bieden in haar vier kantoren in verschillende deelen der stad en in een kantoor op de Centrale Markt. Het staat by dit stelsel vast, dat iedere kleinhandelaar een hoeveelheid stapelproducten krygt toegewezen, waarop hy recht heeft, tegen den daarvoor vastgestelden prys. De kleinhandelaar kan zich met zyn bon naar den grossier op de Centrale Markt begeven, die hem de op zyn bon voorkomende hoeveelheid aflevert. De bon wordt door den grossier na afteekening door den kleinhandelaar, ingenomen.

Het hierboven beschreven stelsel komt in principe overeen met dat, hetwelk sedert eenige weken op de Vischmarkt is ingevoerd voor de zoogenaamde verdeelvisch. Het bevat namelyk dezelfde elementen, namelyk een zoo goed mogelyke verdeeling van het beschikbare artikel over de gegadigden en verkoop door een neutrale instantie, teneinde prysopdryving te voorkomen. De contrôle zoowel vanwege den Centralen Crisis Contrôledienst als vanwege het Bureau voor Prysbeheersching op de Centrale Markt wordt dusdoende vergemakkelykt. Ook de contrôle op de winkeliers kan effectiever worden uitgevoerd, zooals my uit de bespreking met Mr. Houthoff, Inspecteur van de Prysbeheersching te Amsterdam, op 17 dezer is gebleken, naarmate de pryzen in den groothandel beter kunnen worden beheerscht.

Er is myns inziens alle aanleiding voor de Gemeente de uitvoering van deze plannen te steunen, vooral waar zoowel van de zyde van den groot- als van den kleinhandel blyk gegeven wordt, dat men aan de bestryding van het euvel der prysopdryving in eigen kring krachtig wil medewerken.

Het ligt in de bedoeling van de opstellers van het plan, dat van gemeentewege op den gang van zaken toezicht wordt gehouden en dat aan de hand van de bepalingen in het Reglement op de Centrale Markt betrekkelyk de orde op de markt de richtige uitvoering van de regeling wordt verzekerd.

Ik vertrouw, dat U ermede accoord gaat, dat te dezer zake van gemeentewege de noodige faciliteiten en steun wordt verleend. Voor zoover een en ander financieele consequenties voor de Gemeente zou meebrengen, stel ik my voor daarvoor te voren afzonderlyke machtiging te vragen. * Taal en spelling: Het document is opgesteld in het Nederlands met de toenmalige spelling (bijv. "bladzyde", "prys", "prysopdryving", "richtige"). De toon is formeel en ambtelijk.
* Inhoud: Het betreft een voorstel voor een distributiesysteem van stapelproducten (groenten) aan kleinhandelaren in Amsterdam. Het systeem werkt met "groentenbonboekjes" waarbij de toewijzing gekoppeld is aan de aardappelrantsoenen. De financiële afhandeling verloopt via de Nederlandsche Middenstandsbank om fraude en prijsopdrijving tegen te gaan.
* Systeem: Het plan spiegelt zich aan het reeds bestaande systeem voor "verdeelvisch". Het doel is tweeledig: een eerlijke verdeling van schaarse goederen en het beheersen van de prijzen door toezicht op zowel groot- als kleinhandel.
* Toezicht: Er wordt expliciet verwezen naar de rol van de "Centralen Crisis Contrôledienst" en het "Bureau voor Prysbeheersching". Dit document stamt uit november 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van toenemende schaarste aan voedsel en brandstof. De bezetter en het Nederlandse ambtelijke apparaat voerden een strikt distributiesysteem in om de zwarte markt tegen te gaan en de voedselvoorziening (onder controle) te houden. De Centrale Markt in Amsterdam (de Jan van Galenstraat) speelde hierin een cruciale rol als spil in de voedselvoorziening van de hoofdstad. De genoemde "Mr. Houthoff" was inderdaad een bekende figuur binnen het Amsterdamse bureau voor prijsbeheersing in die tijd.