Handgeschreven memo/notitie van een telefoongesprek.
Origineel
Handgeschreven memo/notitie van een telefoongesprek. 27 augustus 1941. Gr. & Fr.-Centrale.
Groenten voorziening Amsterdam
27 Aug. 41. Getelefoneerd
met Gr. & Fr. Centrale
Mr. Waardenburg.
a. Vooruitzicht vastgroente. Boonen
slecht (droogte). Voor andijvie
moet tijd nog komen. In dien
meer wat vast blijft zijn
vooruitzichten niet slecht.
Stand sluitkool is goed.
Zullen trachten t.a.v. toewijzing
fabrikanten van andijvie &
sluitkool rekening te houden
met geringe hoeveelheid boonen.
b. Winterproducten.
Stand sluitkool goed (zie boven)
Peen, Uien, Koolraap: Voor
export wordt thans extra
op contract geteeld. Hoeveelheid
beschikbaar voor binnenland
zal voldoende maar niet
ruim zijn. Met belang
binnenland zal terdege rekening
worden gehouden.
Er is thans een ordnungsmarkt
zoodat telers de producten
niet achter kunnen houden
zoals vorig jaar geschiedde.
L.v.L. Het document is een verslag van een telefonisch overleg over de stand van zaken betreffende de groente- en fruitvoorziening in de regio Amsterdam, midden in de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:
- Oogstverwachtingen: Er wordt gerapporteerd over de impact van droogte op de bonenoogst (slecht), terwijl de sluitkool er goed voorstaat. Er is onzekerheid over de andijvie, afhankelijk van het weer.
- Industriële verwerking: Vanwege de tegenvallende bonenoogst wil men proberen de toewijzing van andijvie en sluitkool aan fabrikanten (voor conserven) aan te passen.
- Export versus Binnenland: Er is sprake van contractteelt voor de export (waarschijnlijk naar Duitsland), maar er wordt benadrukt dat er "terdege rekening" gehouden moet worden met de binnenlandse behoefte, ook al zal de voorraad niet ruim zijn.
- Regulering: De schrijver maakt melding van de "ordnungsmarkt", een systeem dat door de bezetter was ingevoerd om de markt te controleren en hamsteren of het achterhouden van voorraden door telers te voorkomen. Dit document stamt uit augustus 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselvoorziening een cruciaal en politiek beladen onderwerp. De "Groente en Fruit Centrale" (GFC) was de centrale instantie die de distributie en prijzen controleerde onder toezicht van de bezetter.
De term "ordnungsmarkt" (naar het Duitse Marktordnung) is hier zeer typerend. Het was een systeem van strakke regie waarbij boeren gedwongen werden hun volledige oogst af te staan aan de officiële distributiekanalen tegen vastgestelde prijzen. Dit werd gedaan om de zwarte handel tegen te gaan en de export naar Duitsland (de zogenaamde Abfuhr) veilig te stellen. De opmerking dat telers producten niet meer "achter kunnen houden" zoals het jaar daarvoor, wijst op de verscherping van de controles door de bezettingsautoriteiten en de crisisorganisaties.