Getypte pagina uit een rapport of ambtsnota (pagina 3). - 3 -

te maken heeft.
En ten slotte: de gemoedstoestand en de geest, waarin
de groote-stadsbevolking komt te verkeeren, indien bovengenoem-
de toestand zou optreden, doen een verschijnsel van massalen
aard ontstaan, dat aan het platteland in die mate vreemd is
en aan de groote stad eigen.

[Kantlijnnotitie:]
Noodzakelijkheid van het treffen van bijzondere maatregelen.

  De groote stad, met haar complex van verschillende be-

volkingsgroepen van den meest uiteenloopenden aard in soci-
aal-economisch - en psychologisch opzicht, met haar traditie
in gedragingen in tijden van groote spanningen, voortvloeien-
de uit sterk werkende en tot de verbeelding van het volk spre-
kende oorzaken, vraagt daarom nu eenmaal het treffen van bij-
zondere voorzorgsmaatregelen, indien op goede gronden bijzonde-
re moeilijke tijdsomstandigheden worden voorzien.
Het is dus uit zorg om Amsterdam door den komenden win-
ter rustig heen te kunnen leiden, dat voor tijdigen opslag
van levensmiddelen de bijzondere aandacht wordt gevraagd.

[Handgeschreven onderaan links:]
MS
[onleesbare paraaf] De tekst op deze pagina is een bepleitend relaas voor preventief ingrijpen in een stedelijke omgeving (Amsterdam). De kern van het argument is sociologisch van aard: de auteur stelt dat een grote stadsbevolking in tijden van crisis fundamenteel anders reageert dan de bevolking op het platteland.

Er wordt gesproken over een "verschijnsel van massalen aard" en "traditie in gedragingen in tijden van groote spanningen". Hiermee wordt gedoeld op het risico van massale sociale onrust, rellen of opstanden wanneer er tekorten ontstaan. Vanwege de diverse en complexe samenstelling van de Amsterdamse bevolking ("sociaal-economisch - en psychologisch opzicht") acht de schrijver "bijzondere voorzorgsmaatregelen" noodzakelijk. Het uiteindelijke doel is om de stad "rustig" door de winter te loodsen, waarbij de opslag van levensmiddelen als cruciale factor wordt genoemd. Hoewel een exacte datum ontbreekt, wijzen de spelling en de specifieke zorgen over voedselvoorziening in Amsterdam voor een "komende winter" sterk op de periode van de Tweede Wereldoorlog. Het document ademt de sfeer van de ambtelijke voorbereidingen op mogelijke schaarste.

Gezien de waarschuwing voor de psychologie van de massa in een grote stad, zou dit rapport geschreven kunnen zijn door een functionaris van de voedselvoorziening of het gemeentebestuur van Amsterdam (zoals de afdeling Centraal Distributiekantoor). De vrees voor onrust onder de Amsterdamse bevolking bij voedselgebrek was een reëel punt van zorg voor de autoriteiten gedurende de gehele bezetting, culminerend in de tragische Hongerwinter van 1944-1945. Dit document lijkt een vroegere waarschuwing of beleidsadvies om die escalatie te voorkomen door middel van tijdige voorraadvorming.