Getypte circulaire/brief op briefpapier. Augustus 1941. VEREENIGING VAN GROSSIERS
IN AARDAPPELEN, GROENTEN EN FRUIT
" ONDERLING BELANG "
==================================================
SECRETARIAAT:
Goedgekeurd bij Kon.Besluit van 18 Juli 1901 Jan Haringstraat 23
Telefoon: 8.4.2.8.2
-------------------
Amsterdam-W. Augustus 1941

Aan alle GROSSIERS gevestigd op de CENTRALE MARKT

Mijne Heeren,

  Nu langzamerhand alle artikelen in onze handel aan

maximum prijzen gebonden zijn en op de veilingen verdeeld wor=
den is ook onze taak een geheel andere geworden.
Het begrip handel zooals we dit kenden is vrijwel geheel
verdwenen. Meer en meer zijn wij geworden een schakel in het
distributie apparaat.
Willen wij als grossier gehandhaafd blijven, dan is het
noodig dat wij onze taak, in deze bijzondere tijd goed begrijpen
en ook goed uitvoeren.
De vele voorschriften welke gegeven worden op het ge=
bied der levensmiddelen voorziening worden niet gemaakt om
het den Handel lastig te maken, hoewel zij wel last veroor=
zaken.

DEZE VOORSCHRIFTEN WORDEN ALLEEN EN UITSLUITEND GEMAAKT OM

EEN GOEDE DISTRIBUTIE TEGEN REDELIJKE PRIJZEN MOGELIJK TE

                      MAKEN.
                      ------

  Het is onze taak in het belang der voedselvoorziening

van ONZE STAD AMSTERDAM de voorschriften goed uit te voeren,
met terzijdestelling van het eigen belang, is het ons aller
taak in de eerste plaats er voor te zorgen met inzet van al=
les wat wij kunnen presteeren dat de voedselvoorziening goed
functionneert in deze veel bewogen tijd.

  Wij roepen daarom Uw medewerking in om de goederen welke

U worden toegewezen en waarvan momenteel een tekort is zoo
goed mogelijk onder Uw afnemers te verdeelen en trachten te
bereiken dat GEEN WINKELIER ZONDER GROENTEN NAAR HUIS MOET
GAAN.
Tracht naar redelijkheid te verdeelen NIET DE EEN ALLES
EN DE ANDER NIETS.
Door op deze wijze te handelen bevorderen wij niet alleen
de rust op de CENTRALE MARKT doch ook onder de bevolking
ONZER STAD AMSTERDAM.

  Nogmaals aller medewerking, aan de gegeven voorschriften

is niet alleen GEWENSCHT doch DRINGEND GEBODEN, het gaat er
om, te zijn of niet te zijn.

                            Voor het Bestuur:

                            W.F. Dijkstra  Voorz.
                            Fr. Draaisma   Secr. *   **Kernboodschap:** De brief is een dringende oproep van het bestuur van de grossiersvereniging aan haar leden om zich strikt te houden aan de distributieregels en maximumprijzen die door de overheid (onder bezetting) zijn opgelegd.

• Transformatie van de sector: Het document stelt expliciet dat de traditionele "vrije" handel is verdwenen. De grossiers zijn veranderd in een uitvoerende "schakel in het distributie apparaat".
• Sociale ethiek en controle: Er wordt een beroep gedaan op de morele plicht van de handelaars om voor een eerlijke verdeling te zorgen ("niet de een alles en de ander niets"). Dit dient een tweeledig doel: de voedselvoorziening van Amsterdam veiligstellen en sociale onrust onder de bevolking voorkomen.
• Toon: De toon is ernstig, formeel en dwingend. De afsluitende zin "het gaat er om, te zijn of niet te zijn" suggereert dat het voortbestaan van de grossiers als beroepsgroep afhangt van hun bereidheid om mee te werken aan het nieuwe systeem. Dit document stamt uit augustus 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode nam de schaarste aan goederen snel toe. De bezetter voerde een streng distributiestelsel in om de schaarse middelen te controleren, zowel voor eigen gebruik als om de Nederlandse bevolking op een minimumpeil te houden en zo opstanden te voorkomen.

Beroepsorganisaties zoals deze "Vereeniging van Grossiers" werden door de bezetter ingeschakeld (onder toezicht van de Rijksbureaus) om de distributie te kanaliseren. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam was het vitale logistieke hart voor de voedselvoorziening van de stad. De brief weerspiegelt de spanning tussen het commerciële eigenbelang van de handelaars en de harde noodzaak van een gereguleerde oorlogseconomie. Het "gehandhaafd blijven" waarover gesproken wordt, duidt waarschijnlijk op de angst voor sancties of de volledige overname van de handel door de bezettingsautoriteiten als de zelfregulering zou falen. W. Augustus W.F. Dijkstra