Getypte circulaire/brief. Augustus 1941. VEREENIGING VAN GROSSIERS
IN AARDAPPELEN, GROENTEN EN FRUIT
" ONDERLING BELANG "

                                SECRETARIAAT:
                                Jan Haringstraat 23

Goedgekeurd bij Kon.Besluit van 18 Juli 1901 Telefoon: 8.4.2.8.2

                                Amsterdam-W. Augustus 1941

Aan alle GROSSIERS gevestigd op de CENTRALE MARKT

Mijne Heeren,

  Nu langzamerhand alle artikelen in onze handel aan

maximum prijzen gebonden zijn en op de veilingen verdeeld wor=
den is ook onze taak een geheel andere geworden.
Het begrip handel zooals we dit kenden is vrijwel geheel
verdwenen. Meer en meer zijn wij geworden een schakel in het
distributie apparaat.
Willen wij als grossier gehandhaafd blijven, dan is het
noodig dat wij onze taak, in deze bijzondere tijd goed begrijpen
en ook goed uitvoeren.
De vele voorschriften welke gegeven worden op het ge=
bied der levensmiddelen voorziening worden niet gemaakt om
het den Handel lastig te maken, hoewel zij wel last veroor=
zaken.

DEZE VOORSCHRIFTEN WORDEN ALLEEN EN UITSLUITEND GEMAAKT OM

EEN GOEDE DISTRIBUTIE TEGEN REDELIJKE PRIJZEN MOGELIJK TE

MAKEN.

  Het is onze taak in het belang der voedselvoorziening

van ONZE STAD AMSTERDAM de voorschriften goed uit te voeren,
met terzijdestelling van het eigen belang, is het ons aller
taak in de eerste plaats er voor te zorgen met inzet van al=
les wat wij kunnen presteeren dat de voedselvoorziening goed
functionneert in deze veel bewogen tijd.

  Wij roepen daarom Uw medewerking in om de goederen welke

U worden toegewezen en waarvan momenteel een tekort is zoo
goed mogelijk onder Uw afnemers te verdeelen en trachten te
bereiken dat GEEN WINKELIER ZONDER GROENTEN NAAR HUIS MOET
GAAN.
Tracht naar redelijkheid te verdeelen NIET DE EEN ALLES
EN DE ANDER NIETS.
Door op deze wijze te handelen bevorderen wij niet alleen
de rust op de CENTRALE MARKT doch ook onder de bevolking
ONZER STAD AMSTERDAM.

  Nogmaals aller medewerking,aan de gegeven voorschriften

is niet alleen GEWENSCHT doch DRINGEND GEBODEN, het gaat er
om, te zijn of niet te zijn.

                                Voor het Bestuur:

                                W.F.Dijkstra Voorz.
                                Fr.Draaisma  Secr. *   **Kernboodschap:** De vereniging drukt haar leden op het hart dat de vrije handel voorbij is. Grossiers moeten zich strikt schikken in hun nieuwe rol als uitvoerders van het distributiesysteem om de voedselvoorziening van Amsterdam te waarborgen.

• Toon: De tekst is dringend en vermanend. Er wordt een sterk beroep gedaan op de morele plicht ("terzijdestelling van het eigen belang") en het collectieve belang ("onze stad Amsterdam").
• Sleutelbegrippen: Distributieapparaat, maximumprijzen, schaarste, sociale rust.
• Opvallende passage: De zin "het gaat er om, te zijn of niet te zijn" aan het slot duidt op de existentiële dreiging voor de beroepsgroep. Als de grossiers de regels niet zelf handhaven, vreest het bestuur waarschijnlijk dat de bezetter hardhandig zal ingrijpen of de handel geheel zal overnemen. Dit document stamt uit de tweede zomer van de Duitse bezetting van Nederland (augustus 1941). De schaarste nam in deze periode snel toe, waardoor de distributie van levensmiddelen steeds stringenter werd geregeld door het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening.

De Centrale Markt in Amsterdam (aan de Jan van Galenstraat) was het vitale knooppunt voor de voedselvoorziening van de hoofdstad. Door de invoering van maximumprijzen en toewijzingssystemen werd de winstmarge van grossiers ingeperkt en ontstond er een risico op zwarte handel. De vereniging probeert hier haar leden in het gareel te houden, deels uit vaderlandsliefde (zorgen dat de Amsterdammer te eten heeft), maar ook uit lijfsbehoud voor de eigen sector onder het juk van de bezetter. De nadruk op "rust onder de bevolking" was in 1941 een kritiek punt voor zowel de Nederlandse autoriteiten als de bezetter om opstanden te voorkomen. W. Augustus W.F. Dijkstra Rijksbureau