29 juli 1918. № 4043 M. 1918. [Stempel]
Ms. Sp.
29 Juli 1918.

Naar aanleiding van bijgaand schrijven heb ik de
eer U te berichten, dat volgens verklaring van
Mej. Leeuwerink geb. de Boer aan den Controleur
A.C. v.d. Brink op 27 Juli j.l. zij om 10 uur
op het Dapperplein, om 11 1/2 uur op het Pretorius-
plein en om 12 uur aan de Weesperzijde geweest
was ter gemeentelijke verkoopplaatsen van
visch. Regenschermen mochten niet op
Donderdag 27 Juli. [sic - 27 juli 1918 was een zaterdag]
Het was haar volgens haar verklaring niet
mogelijk op bon No 3, van de gele D kaart vissch te krijgen
omdat deze ~~niet~~ uitverkocht was.
Bij nader onderzoek is mij gebleken, dat de
vissch eerst was uitverkocht
op Dapperplein 10,35 uur
op Pretoriusplein 11,30 "
op de Weesperzijde 1.30 "
zoodat de verklaring van genoemde juffrouw niet in overeen-
stemming zijn met de waarheid.

Delt
[Paraaf]

Weth. L. M. * Kern van de zaak: Het document is een verslag van een ambtelijk onderzoek naar de geloofwaardigheid van een burger (Mej. Leeuwerink). Zij beweerde op zaterdag 27 juli 1918 op drie verschillende markten in Amsterdam geen vis te hebben kunnen krijgen met haar rantsoenbon (bon № 3 van de gele D-kaart), ondanks dat zij er op tijd was.
* Resultaat van het onderzoek: De ambtenaar heeft de exacte tijdstippen gecontroleerd waarop de visvoorraad op de betreffende locaties uitgeput was. Omdat de vrouw beweerde op die plekken te zijn geweest vóór de officiële uitverkooptijden (bijvoorbeeld om 10:00 uur op het Dapperplein, terwijl de vis pas om 10:35 uur op was), concludeert de ambtenaar dat zij onwaarheid spreekt.
* Opvallende details:
* De tekst vermeldt "Regenschermen mochten niet". Dit kan wijzen op een verbod op paraplu's in de wachtrijen, mogelijk om opstoppingen of ruzies te voorkomen, of vanwege het zicht op de verkooppunten.
* Er is een discrepantie in de weekdag: de schrijver noteert "Donderdag 27 Juli", terwijl 27 juli 1918 een zaterdag was. Gezien de datering van de brief (maandag 29 juli) en de verwijzing naar "27 Juli j.l." (jongstleden), doelt men op de voorgaande zaterdag.
* De doorhaling van het woord "niet" in de tiende regel suggereert dat de vrouw aanvankelijk beweerde dat de vis niet uitverkocht was maar ze toch niets kreeg, of dat de schrijver zich herstelde naar haar feitelijke excuus (dat het al op zou zijn geweest). Dit document stamt uit de laatste maanden van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal was, heerste er door de internationale blokkades een enorme schaarste aan voedsel. De overheid stelde een strikt distributiesysteem in met bonkaarten. Vis was een cruciaal onderdeel van het volksvoedsel, maar de levering was onregelmatig.

In Amsterdam leidde dit tot lange rijen bij de gemeentelijke verkooppunten (zoals op het Dapperplein en Pretoriusplein). Er was veel wantrouwen tussen de burgerij en de ambtenarij; burgers klaagden over vriendjespolitiek of tekorten, terwijl de overheid streng controleerde op fraude met bonnen of valse verklaringen. Dit rapport is een typerend voorbeeld van de bureaucratische controle op de voedselvoorziening in een crisistijd. A.C. v.d. Brink Levensmiddelenvoorziening (Wethouder)