Getypte zakelijke brief met handgeschreven kanttekeningen en stempels. 23 Augustus 1918. S. R. Bouwman & Co. Aardappelhandel (Kloveniersburgwal No. 4, Amsterdam). Den WelEd. Heer Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. [Briefhoofd]
S. R. BOUWMAN & Co.
AARDAPPELHANDEL
TELEFOON 1973 NOORD

Amsterdam, 23 Augustus 1918
KLOVENIERSBURGWAL No. 4

Den WelEd. Heer Directeur
van het Marktwezen.
A M S T E R D A M

WelEd. Heer,

Door dezen nemen wy de vryheid UEd. beleefd te verzoeken het rantsoen van aardappelen, aan onze firma toegewezen, te willen verhoogen.

By de uitgifte van de nieuwe rantsoenstroken, werd ons rantsoen teruggebracht van 107 H.L. per 1 kilo tot 57½ H.L. per 1 kilo. By ingewonnen informatie is ons gebleken dat een maatstaf genomen werd naar den omzet in Juli 1918, hetwelk voor ons zoo onfortuinlyk mogelyk is geweest, hetgeen blykt uit de ingesloten opgave onzer omzet der maanden Juni en Juli 1918.

Tevens kunnen wy nog opmerken dat in de maand Juni 1918 slechts 3 tot 4½ kilo per week gedistribueerd werd en in de maand Juli 6 kilo.

Door verschillende redenen toch is de maand Juli een byzonder slechte maand voor den verkoop van aardappelen geweest, ten eerste door den grooten aanvoer van tuinboonen, welke in die maand de aardappelen veel vervangen, ten tweede verschillende inrichtingen welke minder gebruikt hebben, ten derde meenen wy dat ook de qualiteit der eerste nieuwe aardappelen er geen goed aangedaan heeft.

Wy kunnen met een rantsoen van 57½ H.L. per kilo, wanneer al onzen hotels en gestichten hun volle quantums eischen en dit gebeurt nu zonder uitzondering, voor onze winkel en uitbrengklanten rekenen op 28 H.L. per kilo, dit komt dus neer op een wekelykschen omzet, tegen 4 kilo berekend, van 112 H.L. of 7280 kilo. Zoolang echter als wy regeeringsaardappelen verkoopen,

[Document loopt onderaan af]

--- * Kern van het schrijven: De firma Bouwman & Co. protesteert tegen een forse verlaging van hun aardappelrantsoen (van 107 naar 57,5 Hectoliter).
* Argumentatie: De afzender stelt dat de overheid de nieuwe toewijzing heeft gebaseerd op de omzetcijfers van juli 1918. Volgens de firma was juli echter een atypische, slechte maand.
* Oorzaken voor de lage juli-omzet:
1. Concurrentie van tuinbonen (seizoensproduct).
2. Lager verbruik door instellingen ("inrichtingen").
3. Slechte kwaliteit van de vroege "nieuwe" aardappelen.
* Bedrijfsvoering: De brief geeft inzicht in de klantenkring van een grote aardappelhandel in die tijd: hotels, gestichten (zorginstellingen), een eigen winkel en "uitbrengklanten" (bezorging).
* Annotaties: De grote handgeschreven cijfers over de tekst heen ("107" en "57 ½") zijn waarschijnlijk door een ambtenaar van het Marktwezen aangebracht om de kerncijfers van het bezwaar in één oogopslag zichtbaar te maken tijdens de behandeling.

--- Dit document stamt uit de laatste maanden van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal was, heerste er door de internationale blokkades een enorme schaarste aan voedsel en brandstof. De overheid stelde het Rijkskantoor voor de Distributie in om de schaarse goederen te verdelen via bonkaarten en rantsoenen.

Het "Marktwezen" in Amsterdam was verantwoordelijk voor de lokale uitvoering van deze distributie. De term "regeeringsaardappelen" aan het eind van de brief verwijst naar de aardappelen die onder overheidstoezicht werden geteeld en tegen vastgestelde prijzen werden verkocht om woekerprijzen en honger (zoals tijdens het Aardappeloproer van 1917) te voorkomen. De brief illustreert de bureaucratische strijd die handelaren moesten voeren om voldoende voorraad toegewezen te krijgen om hun klanten te kunnen bedienen. R. Bouwman Marktwezen