Ambtsbericht/Rapport van de marktinspectie. 15 mei 1941 (met marginalia van 16 en 17 mei 1941). [Stempel linksboven:] No 77/16/1 M. 1941 16/5
[Rechtsboven:] den Heer Bedrijfschef.

Heden deelde de heer Sixsma mij mede, dat de grossier Beugel zich bij hem had beklaagd over een op zijn plaats No.4 in de banken van de Ned. Veiling aangebrachte teekening, voorstellende een galg met een daaraan hangend poppetje.

Na afloop van de veiling heb ik mij met controleur Marinus in de veilingbanken begeven en aldaar geconstateerd, dat onder het cijfer 4 van plaats No.4 met een scherp voorwerp een galg met poppetje was gekrast, zooals hieronder aangegeven.

[Tekening van een galg met een bungelend poppetje onder het cijfer 4]

De heer Beugel, die eveneens aanwezig was, deelde mij mede van den grossier J. Bekker te hebben gehoord, dat deze teekening was aangebracht door den knecht "Hannes" van de Fa. Ossedrijver.

Grossier Bekker verklaarde mij desgevraagd op 14 Mei j.l. naast den knecht van de fa. Ossedrijver, die hij mij als "Hannes" beschreef, te hebben gezeten en gezien te hebben, dat deze knecht met een mes meergenoemde teekening in de bank onder het cijfer 4 had aangebracht.

[Marginale notitie links:] Ten Ruitenstraat 12

J.E. Sas., meer bekend als "Hannes", geboren 18 September 1883, knecht van de fa. Ossedrijver huurster van pakhuis hal No.23, wie ik over een en ander ondervroeg, verklaarde mij de bewuste teekening met zijn mes op plaats 4 te hebben aangebracht op Woensdag 14 Mei 1941. Op mijn vraag wat hem er toe bewoog gemeenteëigendom te beschadigen, deelde hij mij mede, dat hij dit zoo maar had gedaan. Klaas de Ruiter, eveneens knecht van de fa. Ossedrijver, had achter hem gezeten en had hem gevraagd of hij ("Hannes") een doodskop kon teekenen, waarop hij had geantwoord, geen doodskop te kunnen teekenen, doch wel een poppetje. Hij had eerst de "galg" geteekend en daarna het poppetje.

Het was hem bekend dat plaats No.4 als vaste plaats was toegewezen aan den grossier Beugel.

Ik heb het mes, waarmede Sas volgens zijn verklaring de bank heeft beschadigd, in beslag genomen en hem medegedeeld, dat hij hierover nog wel meer zou hooren.

Gezien de omstandigheden, acht ik het aanbrengen van die teekening op genoemde plaats een zeer ernstig feit, en daarom adviseer ik U B. en W. voor te stellen deze knecht van de fa. Ossedrijver den toegang tot de Centrale Markt te ontzeggen.

Amsterdam 15 Mei 1941
[Handtekening: G. Hemelrijk]

[Marginale notitie in cirkel links:]
Beugel staat algemeen bekend als lid van de N.S.B.
16-5-'41
[Paraaf]

[Handgeschreven aantekeningen onderaan:]
14 dagen: verstoren orde
met voorstel B. en W.
m.i.v. 17/5
77/16/217 16/5/41 [Paraaf]

--- Het document beschrijft een geval van vandalisme dat in de context van 1941 een zware politieke lading heeft. J.E. Sas ("Hannes") heeft een galg gekrast in de vaste zitplaats van grossier Beugel op de veiling. Hoewel Sas beweert dat hij het "zomaar" deed omdat hij geen doodskop kon tekenen, blijkt uit de marginale notitie de werkelijke reden: Beugel was een bekend lid van de NSB.

De rapporteur noemt het een "zeer ernstig feit", wat de gespannen sfeer op de markt tussen NSB'ers en hun tegenstanders illustreert. Het tekenen van een galg op de stoel van een collaborateur was een duidelijke vorm van intimidatie en verzet. Uiteindelijk krijgt Sas een straf van 14 dagen ontzegging van de toegang wegens "verstoren van de orde".

--- Dit document stamt uit mei 1941, precies een jaar na de Nederlandse capitulatie. De bezetting was in deze fase aan het verharden (na de Februaristaking van 1941). De Centrale Markt in Amsterdam was een plek waar veel mensen werkten en waar politieke spanningen vaak aan de oppervlakte kwamen. NSB-leden werden door grote delen van de bevolking met de nek aangezien, en kleine daden van verzet (zoals deze tekening) kwamen veelvuldig voor. De overheid en marktmeesters probeerden de orde te handhaven, maar moesten manoeuvreren tussen de Duitse eisen en de vijandige sfeer op de werkvloer. Bekker verklaarde (Grossier) Beugel (De heer) Beugel (Grossier) G. Hemelrijk J. Bekker J.E. Sas NSB