Getypte brief (doorslag op dun papier). 16 september 1939. De Directeur (waarschijnlijk van de Marktdienst Amsterdam). ter hr. de Boer

VP/HG.

24/24/3 M. extra.
1 16 September 1939.

Voorstel om S.Spaan voor
goed het recht te ontnemen
om een plaats op de markten
te bezetten.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat S.Spaan,
Waldecklaan 18, Hilversum, die somtijds een losse plaats op
markten hier ter stede bezet, op 11 September jl. op de markt
Amstelveld een plaats innam voor den verkoop van "inhalatoren",
dat zijn glazen instrumentjes, waardoor waterdamp kan worden in-
geademd. In strijd met het bepaalde in artikel 8 lid 2 van de
Verordening op den dienst van het marktwezen, waarbij de verkoop
van geneesmiddelen op de markten is verboden, heeft Spaan toen
evenwel ook likdoornzalf verkocht. Bovendien gaf hij bij elk
verkocht potje zalf een gedrukt papier, waarvan ik U in bijlage
dezes een exemplaar doe toekomen. Spaan misbruikte derhalve zijn
marktplaats voor propaganda voor zijn kwakzalverspractijken. Het
lijkt mij gewenscht, dat hen, evenals dit ten aanzien van andere
kwakzalvers reeds is geschied, verder onmogelijk wordt gemaakt
om op de markten hier ter stede te komen. Onder mededeeling, dat
ik hem, op grond van artikel 39 lid 1 van het Reglement op de
Markten heb gestraft met ontneming van het recht om een plaats
op de markten hier ter stede te bezetten voor de periode van 18
September tot en met 1 October a.s., heb ik de eer U beleefd te
verzoeken wel te willen bevorderen, dat S.Spaan voornoemd, inge-
volge het 3e lid van vorenaangehaald artikel, door Burgemeester
en Wethouders wordt gestraft met ontneming van het vorenbedoelde
recht, voor onbepaalden tijd, zulks met ingang van 2 October a.s.

De Directeur, * Juridische grondslag: De directeur beroept zich op de Verordening op den dienst van het marktwezen (Art. 8, lid 2) en het Reglement op de Markten (Art. 39, lid 1 en 3). Hieruit blijkt een strikte scheiding tussen algemene handel en de verkoop van medische middelen op de markt.
* Incident: De heer S. Spaan uit Hilversum verkocht op het Amstelveld in Amsterdam niet alleen legale inhalatoren, maar ook verboden "likdoornzalf" en verspreidde daarbij drukwerk dat door de directeur als "propaganda voor kwakzalverspractijken" wordt bestempeld.
* Handhaving: Er is sprake van een getrapte strafmaat: de directeur heeft de marktkoopman al een tijdelijk verbod van twee weken opgelegd, maar acht dit onvoldoende. Hij escaleert de zaak naar het college van Burgemeester en Wethouders om een definitief verbod ("voor onbepaalden tijd") af te dwingen.
* Toon: Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("heb ik de eer U te berichten", "U beleefd te verzoeken"), typerend voor de vooroorlogse bureaucratie. * Tijdsgewricht: De brief is gedateerd op 16 september 1939, slechts twee weken na de Duitse inval in Polen en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Ondanks de internationale spanningen en de Nederlandse mobilisatie, draait de lokale ambtelijke molen in Amsterdam op volle toeren door met dagelijkse zaken zoals markttoezicht.
* Locatie: De markt op het Amstelveld was (en is) een bekende Amsterdamse marktlocatie. In de jaren '30 was dit een belangrijke plek voor ambulante handel.
* Strijd tegen kwakzalverij: In de eerste helft van de 20e eeuw was er vanuit de overheid en de medische stand een actieve campagne tegen onbevoegde genezers en de verkoop van niet-geregistreerde middeltjes op straat en markten. Dit document is een direct bewijs van de administratieve uitvoering van dat beleid.