Ambtelijke brief/memorandum. 9 april 1941. M/HG. [handgeschreven: Extra]

99/2/1 M.
[doorgehaald: 32 / 1]

9 April 1941.

Vaststelling monopolierechten
verschuldigd door N.V. Service
voor het eerste kalenderhalf-
jaar 1941.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder verwijzing naar mijn brief van 12 September 1940 No.99/5/2 M. heb ik de eer U in bijlage dezes te doen toekomen een balans per 31 December 1940 ingediend door de N.V. Service op grond waarvan het door voornoemde N.V. te betalen monopolierecht voor het eerste halfjaar 1941 moet worden vastgesteld.

In een mondelinge bespreking heeft de Directie der N.V. Service mij medegedeeld, dat de verkoop van benzine als gevolg van de buitengewone omstandigheden steeds terugloopt en dat zij nog slechts één benzinepompinstallatie in gebruik heeft, terwijl de dieselpomp wegens het verbod van verkoop van dieselolie geheel buiten werking moest worden gesteld. Volgens de door haar verstrekte gegevens bedroeg de verkoop van benzine in de maanden Januari, Februari en Maart 1940 respectievelijk 17.712, 18.315 en 21.600 liter en in dezelfde maanden van 1941 slechts 13.200, 9.400 en 5.600 liter (laatste cijfer tot en met 22 Maart).

Zij verwacht, dat de verkoop van benzine, gezien de steeds verminderde toewijzing van dit artikel, nog belangrijk zal dalen en zij vreest, dat een loonende exploitatie van haar bedrijf voor 1941 niet mogelijk zal blijken te zijn.

Onder verwijzing naar den brief van de Directie der genoemde N.V. aan Burgemeester en Wethouders d.d. 2 October 1939 en het antwoord daarop d.d. 4 November 1939 No.705 L.M. 1938 merk ik op, dat van een verhooging van het bedrag voor monopolierecht voor 1941 boven ƒ 400,- per jaar mijns inziens onder deze omstandigheden geen sprake kan zijn. Op grond van de betrekkelijk gunstige bedrijfsresultaten behaald in 1940 acht ik het redelijk, dat voor het eerste halfjaar 1941 een bedrag van ƒ 200,- voor monopolierechten wordt betaald; de directie der N.V. Service kan zich hiermede vereenigen. Deze brief is een ambtelijk advies betreffende de te heffen 'monopolierechten' (een vergoeding voor het recht om een bepaalde dienst, in dit geval een tankstation, te mogen exploiteren) van de firma N.V. Service. De kern van het document is de drastische daling van de brandstofverkoop door de oorlogsomstandigheden.

Uit de vergelijking van de verkoopcijfers tussen het eerste kwartaal van 1940 en 1941 blijkt een enorme terugval: van ruim 57.000 liter naar slechts circa 28.000 liter benzine. Bovendien mocht er helemaal geen diesel meer verkocht worden. Vanwege deze economische achteruitgang wordt geadviseerd de vergoeding niet te verhogen, maar vast te stellen op 200 gulden voor het eerste halfjaar (op basis van een jaarbedrag van 400 gulden). Het document dateert van april 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De "buitengewone omstandigheden" waar de brief naar verwijst, betreffen de schaarste en de daaruit voortvloeiende distributie (rantsoenering) van brandstoffen.

Al kort na de invasie in mei 1940 werden benzine en diesel op de bon gezet om de voorraden te reserveren voor de Duitse Wehrmacht en essentiële diensten. Particulier autogebruik werd vrijwel onmogelijk gemaakt. Dit document illustreert de directe economische gevolgen voor de middenstand (pomphouders) en hoe de lokale overheid (Wethouder van Levensmiddelen) moest omgaan met verzoeken tot lastenverlichting door de kelderende omzet van bedrijven.