Ambtsbrief / Bestuurlijk memorandum. 9 april 1941. Onbekend (gezien de ondertekening rechtsboven vermoedelijk een afdelingshoofd of directeur, mogelijk 'W. Reffler'). [Rechtsboven, handgeschreven:] W. Reffler [?]

[Midden:] M/HG.

[Links:] 99/2/1 M.

[Rechts:] 9 April 1941.

[Links:]
Vaststelling monopolierechten
verschuldigd door N.V. Service
voor het eerste kalenderhalf-
jaar 1941.

[Rechts:]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder verwijzing naar mijn brief van 12 September
1940 No. 99/5/2 M. heb ik de eer U in bijlage dezes te doen
toekomen een balans per 31 December 1940 ingediend door de
N.V. Service op grond waarvan het door voornoemde N.V. te beta-
len monopolierecht voor het eerste halfjaar 1941 moet worden
vastgesteld.

In een mondelinge bespreking heeft de Directie der
N.V. Service mij medegedeeld, dat de verkoop van benzine als
gevolg van de buitengewone omstandigheden steeds terugloopt en
dat zij nog slechts één benzinepompinstallatie in gebruik
heeft, terwijl de dieselpomp wegens het verbod van verkoop van
dieselolie geheel buiten werking moest worden gesteld. Volgens
de door haar verstrekte gegevens bedroeg de verkoop van benzine
in de maanden Januari, Februari en Maart 1940 respectievelijk
17.712, 18.315 en 21.600 liter en in dezelfde maanden van 1941
slechts 13.200, 9.400 en 5.600 liter (laatste cijfer tot en
met 22 Maart).

Zij verwacht, dat de verkoop van benzine, gezien de
steeds verminderde toewijzing van dit artikel, nog belangrijk
zal dalen en zij vreest, dat een loonende exploitatie van haar
bedrijf voor 1941 niet mogelijk zal blijken te zijn.

Onder verwijzing naar den brief van de Directie der
genoemde N.V. aan Burgemeester en Wethouders d.d. 2 October
1939 en het antwoord daarop d.d. 4 November 1939 No. 705 L.M.
1938 merk ik op, dat van een verhoging van het bedrag voor
monopolierecht voor 1941 boven ƒ 400,- per jaar mijns inziens
onder deze omstandigheden geen sprake kan zijn. Op grond van
de betrekkelijk gunstige bedrijfsresultaten behaald in 1940
acht ik het redelijk, dat voor het eerste halfjaar 1941 een
bedrag van ƒ 200,- voor monopolierechten wordt betaald; de
directie der N.V. Service kan zich hiermede vereenigen. Het document is een zakelijk voorstel betreffende de hoogte van de af te dragen 'monopolierechten' door de firma N.V. Service. In deze periode was het gebruikelijk dat bedrijven een vergoeding betaalden aan de gemeente voor het exclusieve recht om bepaalde diensten (zoals een tankstation) op een specifieke locatie te mogen exploiteren.

De kern van het schrijven is het verzoek om de belasting/rechten niet te verhogen, maar te handhaven op het niveau van het voorgaande jaar (ƒ 400,- per jaar, oftewel ƒ 200,- voor het eerste halfjaar). De argumentatie hiervoor is puur economisch: door de oorlogsomstandigheden is de aanvoer en verkoop van brandstof drastisch gekelderd. Er wordt melding gemaakt van een verbod op de verkoop van dieselolie en een scherpe daling in de benzineverkoop (van ruim 21.000 liter in maart 1940 naar slechts 5.600 liter in maart 1941). Dit document dateert van april 1941, bijna een jaar na de Duitse inval in Nederland. De "buitengewone omstandigheden" waarover gesproken wordt, verwijzen direct naar de gevolgen van de bezetting.

Brandstof was een van de eerste artikelen die op de bon gingen en waarvan de distributie streng werd gecontroleerd door de bezetter voor militair gebruik. Particulier autogebruik werd nagenoeg onmogelijk gemaakt. De scherpe daling in verkoopcijfers die in de brief wordt genoemd, illustreert de snelle verlamming van het civiele gemotoriseerde transport in Nederland tijdens de eerste oorlogsjaren. Het document biedt een inkijkje in hoe de lokale bureaucratie probeerde om te gaan met de economische realiteit van schaarste en rantsoenering.