Getypte conceptvergunning en bijbehorende tabel voor rayonverdeling (typoscript).
Origineel
Getypte conceptvergunning en bijbehorende tabel voor rayonverdeling (typoscript). ### [Linkerzijde document]
CONCEPT-VERGUNNING NO. 6a
(Huishoud- en slagersbeenderen).
(Bestemd voor een beenderenverwerkende onderneming).
Burgemeester en Wethouders van ............
Gezien het desbetreffend verzoek
Gelet op de Afvallenbesluiten 1940 I en II en op de verordening d.d. ............ betreffende het bewaren en het ter beschikking stellen van beenderen
Besluiten:
aan ........................ wonende ............
tot wederopzegging vergunning te verleenen tot het inzamelen van huishoud- en slagersbeenderen, onder de volgende voorwaarden:
1. Het afhalen van de huishoud- en slagersbeenderen moet zoo dikwijls geschieden als door B. en W. - na overleg met den vergunninghouder - wordt bepaald.
2. De huishoudbeenderen moeten worden afgehaald op ............
3. De slagersbeenderen moeten worden afgehaald: 1o. bij alle bedrijven die deze beenderen geregeld ter beschikking hebben, met uitzondering van de door B. en W. - na overleg met den vergunninghouder - aangewezen bedrijven; 2o. op de door B. en W. krachtens art. 3, lid 1, der bovengenoemde verordening aangewezen plaats(en).
4. Het vervoermateriaal moet steeds ten genoegen van B. en W. zijn.
CONCEPT-VERGUNNING NO. 6b
(Huishoud- en slagersbeenderen).
(Bestemd voor een met de beenderenverwerkende onderneming samenwerkenden ophaaldienst).
Als vergunning 6a behoudens aanvulling met de volgende voorwaarde:
5. Alle beenderen moeten zoo spoedig mogelijk worden afgeleverd aan een beenderenverwerkende onderneming, die in het bezit is van een vergunning, bedoeld in de Beenderenbeschikking 1939, no. 1.
[Rechterzijde document - Tabel BIJLAGE III]
BIJLAGE III
RAYON-VERDELING VOOR HET OPHALEN VAN BEENDEREN
| Ingeschreven beenderenverwerkende onderneming | Toegewezen gebieden | Ophaaldienst |
|---|---|---|
| N.V. Wed. P. Smits en Zonen te Utrecht | Provincie Friesland | Eigen ophaaldienst |
| Provincie Groningen | Eigen ophaaldienst | |
| Provincie Drenthe en noordelijk deel van Overijssel | Fa. H. Mulders, H. van Viandenstraat 20, Kampen | |
| Zuidelijk en oostelijk deel van Overijssel | J.H. Jansen, Oldenzaalschestraat 248, Enschede | |
| Provincie Gelderland, met uitzondering van de Betuwe en het westelijk deel van Overijssel | A. Schoolderman, Reigersweg 54, Apeldoorn | |
| Provincie Utrecht en het Gooi | Eigen ophaaldienst | |
| Stad Utrecht | Eigen ophaaldienst | |
| Amsterdam | 1o. S. Snoek, Tilanusstraat 15^I 2o. Fa. J. Blocq, 2e v.d. Helststraat 79^II 3o. I. Crost, Geleenstraat 2 |
|
| N.V. Lijm- en Gelatinefabriek "Delft" te Delft | Provincie Limburg | Eigen ophaaldienst |
| Provincie Brabant | Eigen ophaaldienst | |
| Nijmegen | Gebr. Eekhoff, Nonnenstraat 43/45 Nijmegen | |
| De Betuwe | Tiel | |
| Alblasserwaard | Fa. D.S. Gerzons, Heiligestraat 6, Tiel | |
| Zeeland | H. en P. v.d. Hoff, Alblasserdam E 10 | |
| Rotterdam | Met paard en wagen verzameld en per beurtpijp naar Rotterdam | |
| Den Haag | Fa. S.E. Cohen & Co., Postbus 198, Rotterdam | |
| Rest van Zuid-Holland | L.J. v.d. Mast, Elandstraat 173b, Den Haag | |
| Eigen ophaaldiensten |
--- Dit document is een administratief instrument uit de vroege periode van de Duitse bezetting in Nederland. Het illustreert de strikte ordening van de grondstoffenvoorziening. Beenderen (botten) waren een cruciale grondstof voor de oorlogsindustrie en de civiele economie; ze werden verwerkt tot lijm, vetten (voor zeep), gelatine en diermeel.
De structuur van het document toont twee zaken:
1. Juridische inkadering: De conceptvergunningen (6a en 6b) leggen de verantwoordelijkheid bij de lokale besturen (Burgemeester en Wethouders) om de inzameling te reguleren conform landelijke besluiten uit 1939 en 1940.
2. Logistieke centralisatie: De rayonverdeling (Bijlage III) laat zien dat de markt verdeeld was tussen twee grote spelers: de firma Smits uit Utrecht en de Lijm- en Gelatinefabriek uit Delft. Zij kregen elk een specifiek geografisch gebied toegewezen, waarbij lokale onderaannemers (de ophaaldiensten) zorgden voor de fysieke inzameling.
--- Kort na de capitulatie in mei 1940 intensiveerde de bezetter de controle op afvalstoffen. Via de "Afvallenbesluiten" werd getracht elke vorm van verspilling tegen te gaan om de zelfvoorziening (autarkie) te bevorderen. De inzameling van beenderen was hierbij een prioriteit. Burgers en slagers waren verplicht botten apart te houden.
De genoemde bedrijven in de tabel zijn historisch significant:
* N.V. Wed. P. Smits en Zonen: Een van de grootste beenderverwerkers in Nederland, gevestigd aan de Amsterdamsestraatweg in Utrecht.
* Lijm- en Gelatinefabriek "Delft": Een internationaal gerenommeerd bedrijf dat essentieel was voor de productie van o.a. fotogelatine en industriële lijmen.
Opvallend in de tabel is de gedetailleerde logistiek in Amsterdam en de vermelding van transport "met paard en wagen" in de regio Rotterdam, wat duidt op de schaarste aan brandstof voor gemotoriseerd vervoer in die tijd.