Ambtsbericht / Rapport van een controleur. 14 september 1942. J.F. Boom, Controleur van het Marktwezen. [Getypte tekst]

R A P P O R T.

J.F. Spiering Jr, oud 25 jaar en wonende Vlietskant 53 te Leerdam, verzoekt om een erkenning als groothandelaar in groenten en fruit. Hij verklaart van 1928 tot heden in de betrokken groothandel werkzaam te zijn als personeel bij zijn vader, grossier F.J. Spiering Sr, die sedert de opening van de Centrale Markt in de Hal een plaats bezet. Als personeel van zijn vader heeft Spiering Jr toegang tot Centrale Markt sinds October 1934. Voorts overhandigde Spiering Jr mij een verklaring van de veiling te Geldermalsen, waarin wordt verklaard, dat Spiering Jr te zamen met zijn vader zaken heeft gedaan. Tevens overhandigde hij mij een verklaring van zijn vader, waarbij deze, ten behoeve van zijn zoon afstand doet van de helft van toewijzingen van verschillende veilingen. Spiering Jr wil thans voor eigen rekening groothandel gaan drijven en overweegt daartoe het huren van een plaats of pakhuis op de Centrale Markt. Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft Spiering Jr de vragen van zijn invulformulier naar waarheid beantwoord. De verklaring van de veiling te Geldermalsen en van zijn vader gaat hierbij.

Amsterdam 14 September 1942
Controleur,
[Handtekening: J. F. Boom]

Den Heer Bedrijfschef
van het Marktwezen.

[Handgeschreven kanttekeningen]

• Linksboven (potlood/inkt): No 26/59/1 / M. 1042 6/9
• Midden links (met pijl naar de naam Spiering): Dit is de bewuste firma! [Paraaf: SD?]
• Midden onder (rode inkt): Afh. v. Fr. C. onder mededeeling dat het verleenen erkenning grooth. niet meebrengt dat op pl. op de CM zal worden verleend.
• Onderaan (potlood/pen): modelbriefje + afschrift rapport Boom aan N.V.C. onder toevoeging van briefje: Ik moge U in verband met nevenstaande mijn brief met bijlage dd 11/5/41 No 6 Aug. i.z. het opheffen van de fa. Spiering in herinnering brengen. Ik acht het op grond van een en ander ten zeerste ongewenscht, dat aan Spiering Jr een erkenning als groothandelaar zou worden uitgereikt; ik handhaaf hiervan nog mijn mening, dat het verlenen van een dergelijke erkenning geenszins kan voorkomen, dat Spiering Jr als groothandelaar toegang tot de CM zou worden verleend. Dit document is een intern ambtelijk rapport over een aanvraag voor een officiële bedrijfsstatus tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de poging van J.F. Spiering Jr. om zich als zelfstandig groothandelaar te vestigen, waarbij hij gebruik wil maken van de faciliteiten (marktplaats en veilingrechten) van zijn vader.

Het getypte rapport van de controleur (Boom) is feitelijk en lijkt de aanvraag te ondersteunen. Echter, de handgeschreven kanttekeningen vertellen een ander verhaal. De opmerking "Dit is de bewuste firma!" suggereert dat de familie Spiering reeds bekend was bij de instanties, mogelijk vanwege eerdere overtredingen of politieke onbetrouwbaarheid in de ogen van de bezetter of de door hen gecontroleerde instanties.

De onderste handgeschreven aantekening is cruciaal: hierin wordt gerefereerd aan een eerdere brief uit 1941 betreffende het "opheffen van de fa. Spiering". De schrijver adviseert met klem om de erkenning niet te verlenen. Er is sprake van een ambtelijke strijd of procedurele blokkade om te voorkomen dat de zoon de handel van de vader (die blijkbaar gesloten moest worden) voortzet. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was de voedselvoorziening strikt gereguleerd via een systeem van vergunningen, toewijzingen en distributie. De Centrale Markt in Amsterdam was het hart van de groente- en fruithandel. Wie geen officiële erkenning als groothandelaar had, kreeg geen toegang tot de veilingen of de markt, wat effectief betekende dat men geen legaal bedrijf kon voeren.

De afkorting N.V.C. in de kanttekening verwijst zeer waarschijnlijk naar de Nederlandsche Voedselvoorzieningscommissie of een gelieerd distributieorgaan. In deze periode werden veel Joodse handelaren uit de markt gedrukt, maar ook "onbetrouwbare" Nederlandse handelaren werden scherp in de gaten gehouden door controleurs van het Marktwezen. De felle toon in de kanttekeningen wijst op een lopend conflict tussen de firma Spiering en de toezichthoudende autoriteiten.