Officieel rapport met handgeschreven kanttekeningen en ambtelijke reactie. 19 november 1942 (getypt rapport), 20 november 1942 (handgeschreven reactie). [Stempel linksboven]
№ 26/69/2 M. 1942 19/11

[Getypt rapport]
R A P P O R T

In verband met een aanvrage van Barend Dijkstra, geboren 20 Maart 1878, van beroep bouwvakarbeider en wonende Hoofdweg 275 huis alhier, om een erkenning als kleinhandelaar in groente en fruit, naar aanleiding van welke aanvrage door de Commissie van Advies, bedoeld in het Crisis Organisatiebesluit 1933, nadere inlichtingen worden verzocht met betrekking tot het aantal groente eh fruithandelaren ter plaatse waar Dijkstra zijn bedrijf zou wenschen uit te oefenen, kan het volgende worden gemeld.
Dijkstra wil indien aan hem een erkenning als kleinhandelaar wordt uitgereikt een wijk beginnen in het stadsdeel West, hoofdzakelijk omgeving Hoofdweg. In deze omgeving bevinden zich evenwel vrij veel groentezaken, zoodat niet kan worden verklaard, dat Dijkstra eventueel in behoefte zal voorzien. Zou het vormen van een wijk hem niet worden toegestaan, dan wil Dijkstra ook wel een plaats bezetten op een der dagmarkten. In hoeverre daar uitbreiding nog mogelijk en gewenscht is kan niet door mij worden beoordeeld.

Amsterdam 19 November 1942
Controleur,
[Handtekening: F. Velthuis]

[Rood stempel diagonaal]
SPOED

[Handgeschreven tekst linksboven]
Erkenning
v.g.c.
t.n.v.
B. Dijkstra

[Handgeschreven tekst midden]
A’dam 20/11 1942
W.H.M.

[Handgeschreven reactie onderaan]
Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

Onder terugzending van het met Uw kantbrief dd/ 16 dezer om spoedig advies ontvangen stuk no. 980 L.M. 1942 heb ik de eer U in bijlage dezes een afschrift over te leggen van een terzake door den controleur Felthuis van mijn dienst uitgebracht rapport dd. 19 dezer.
Ik kan hieraan nog toevoegen, dat momenteel m.i. geen enkele behoefte bestaat aan uitbreiding van het aantal straathandelaren in groenten en fruit. Ik moge U in overweging geven den adressante van een en ander mededeeling te doen.
S.D. Dit document betreft de ambtelijke afhandeling van een vergunningsaanvraag voor de verkoop van groenten en fruit in Amsterdam-West tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:

• Economische regulering: De aanvraag wordt getoetst aan het 'behoeftebeginsel'. Omdat er in de omgeving van de Hoofdweg al voldoende winkels zijn, wordt geoordeeld dat een extra handelaar niet nodig is. Dit was een typische vorm van marktregulering om "over-concurrentie" te voorkomen.
• Sociale context: De aanvrager is een 64-jarige bouwvakarbeider. Het is aannemelijk dat hij vanwege zijn leeftijd of de oorlogsomstandigheden (mogelijk materiaalschaarste in de bouw) een andere bron van inkomsten zocht.
• Bureaucratisch proces: Het document laat de korte lijnen zien tussen de 'Commissie van Advies', de lokale controleur en de directie van de Centrale Markt. De afhandeling is zeer snel (rapport op de 19e, reactie op de 20e), mede door het stempel "SPOED". * Crisis Organisatiebesluit 1933: Hoewel dit besluit stamde uit de Grote Depressie, bleef het tijdens de bezettingsjaren van kracht. De Duitse bezetter gebruikte deze bestaande Nederlandse wetgeving om de economie en distributie strak te controleren.
• Oorlogstijd: In 1942 was de schaarste in Nederland al merkbaar. De overheid (onder toezicht van de bezetter) probeerde de distributie van voedsel via erkende kanalen te laten lopen. Straathandel werd vaak ontmoedigd als het niet strikt noodzakelijk werd geacht voor de voedselvoorziening.
• Amsterdam-West: De Hoofdweg was destijds een centrale ader in een relatief nieuwe stadswijk waar de detailhandel al goed ontwikkeld was, wat de negatieve beslissing verklaart. B. Dijkstra F. Velthuis Felthuis (Controleur) Gemeente Amsterdam