Getypt rapport (gemarkeerd als "AFSCHRIFT"). 10 december 1942. De Bedrijfschef van de Centrale Markt. AFSCHRIFT

R A P P O R T.

E.A.J. Schilder, oud 44 jaar en wonende Brachthuizerstraat 8
alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in
groente en fruit. Hij verklaart van 1925 tot 1934 als personeel
in dienst te zijn geweest bij zijn vader die in dezen tijd
groothandel heeft gedreven in groente en fruit op de markt aan de
Marnixstraat alhier, terwijl hij van 1934 tot heden als personeel
in dienst zou zijn bij de Wed: Mourits Rieff, die op bovenge-
noemd adres een groente en fruitzaak heeft. Dat Schilder voorheen
als personeel in dienst is geweest bij zijn vader werd mij door
Chef Marktopzichter Joghems bevestigd. Naar Schilder mij ver-
klaarde leeft hij sedert geruimen tijd met de Wed. Mourits-
Rieff in concubinaat, waaruit dan ook is te verklaren, dat zij
beide op hetzelfde adres wonen. De bedoeling is, dat de zaak aan
de Brachthuyzenstraat overgaat op naam van Schilder.
Met betrekking tot de toegangskaart van Schilder voor de
Centrale Markt merk ik nog het volgende op.
Schilder heeft sinds 1934 toegang tot de Centrale Markt gehad
als personeel van zijn vader, die sinds 1934 in het bezit is
van een kooperskaart, hoewel zijn vader, naar Schilder mij ver-
klaarde, na 1934 bijna geen zaken meer heeft gedaan. Niettemin
heeft men toch steeds de kooperskaart aangehouden opdat op die
manier de zoon als personeel toegang tot de Centrale Markt kon
verkrijgen. In werkelijkheid is de zoon sinds 1934 steeds in
dienst geweest bij Mourits-Rieff.
Thans is aan Schilder in afwachting van zijn aanvrage om een
erkenning een voorloopige kooperskaart uitgereikt.
Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft Schilder de
vragen van zijn invulformulier naar waarheid beantwoord.

Amsterdam, 10 December
1942.

Controleur,

(wg).

S. Felthuis.

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

Voor eensluitend afschrift
den Directeur van het Markt-
wezen.

--- Dit rapport, opgesteld door een controleur van het Amsterdamse Marktwezen, dient als een integriteitsonderzoek naar aanleiding van een vergunningsaanvraag. De kern van de zaak is de overname van een groente- en fruitzaak door E.A.J. Schilder van de weduwe Mourits Rieff, met wie hij samenwoont ("in concubinaat").

De controleur legt een onregelmatigheid bloot: Schilder heeft jarenlang de Centrale Markt bezocht met een toegangspas die op naam van zijn vaders (inactieve) groothandel stond, terwijl hij feitelijk voor de zaak van de weduwe Rieff werkte. Dit was een constructie om toegang tot de markt te behouden. Desondanks adviseert de controleur positief over de aanvraag, aangezien Schilder eerlijk is geweest over deze gang van zaken en de feitelijke situatie overeenkomt met zijn verklaringen.

Het document toont de bureaucratische controle op de handel in levensmiddelen, waarbij zelfs persoonlijke relaties (zoals de ongehuwde samenwoning) relevant waren voor de beoordeling van bedrijfsconstructies.

--- Het document dateert van december 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselvoorziening en distributie strikt gereguleerd en gecentraliseerd. De Centrale Markt in Amsterdam speelde een cruciale rol in de legale distributie van groente en fruit.

Handelaren hadden officiële 'erkenningen' en 'kooperskaarten' nodig om legaal te mogen opereren. Zonder deze papieren was men aangewezen op de zwarte markt, wat grote risico's met zich meebracht. De nauwgezetheid waarmee het arbeidsverleden en de toegangskaarten van Schilder worden nagetrokken, illustreert de stringente controle van het Marktwezen op de naleving van de distributievoorschriften tijdens de oorlogsjaren. De vermelding van "concubinaat" was destijds een gebruikelijke juridische en administratieve term om een ongetrouwde samenwoonvorm aan te duiden, wat in de conservatieve context van die tijd vaak apart vermeld werd om de huishoudelijke en zakelijke verstrengeling te verklaren.