Archief 745
Inventaris 745-369
Pagina 205
Dossier 2C
Jaar 1942
Stadsarchief

Archiefdocument

21 januari 1942 Van: Onbekend (waarschijnlijk de directeur van de Centrale Markt of een adviserend ambtenaar), kenmerk VD/HG.

Origineel

21 januari 1942 Onbekend (waarschijnlijk de directeur van de Centrale Markt of een adviserend ambtenaar), kenmerk VD/HG. VD/HG.
20/1/3 W.

Verzonden 21/1 (handgeschreven)

21 Januari 1942.

Verdeeling bieten
op de Centrale Markt.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 8 dezer om advies ontvangen stuk No.110 L.M.1942 heb ik de eer U te berichten, dat de bietenkoker-grossiers der Centrale Markt zich - evenals hun collega's-grossiers in stapelproducten (vide hieromtrent mijn advies d.d. 7 Januari 1942 No. 37/2/3 M. op een adres van den grossier Griffioen) - in één verband hebben vereenigd.

Tot de Combinatie hebben kunnen toetreden alle grossiers, die in de jaren 1937, 1938 en 1939 van het bietenkoken hun beroep hebben gemaakt. Leider der Combinatie is de grossier A.F.Kitsz; een vijftal bietenkokers zijn erbij aangesloten. De Combinatie van bietenkokers betrekt haar bieten door bemiddeling van de hierboven genoemde combinatie van grossiers in stapelproducten, welke de bestellingen doet verzorgen door bemiddeling van het Bureau tot regeling van den aankoop van Groenten en Fruit te 's-Gravenhage (Bureau Velders).

De heer P.Kliffen is op de Centrale Markt als groothandelaar niet bekend. Hij heeft als kleinhandelaar in groenten en fruit eenige winkelzaken te dezer stede gedreven, doch deze zaken heeft hij ongeveer een jaar geleden aan eenige personen verkocht, die echter niet in het bezit waren van de door de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale vereischte kleinhandelserkenning. Deze personen mochten derhalve met groenten en fruit geen zaken drijven, reden waarom Kliffen, die wel in het bezit van een kleinhandelserkenning is, zich heeft verbonden om als bedrijfsleider te blijven optreden. Kliffen verzorgt dan ook tot nu toe de inkoopen voor deze zaken.

Einde December 1940 is Kliffen begonnen met het drijven van een bietenkokerij, hetgeen hij toen zonder verdere formaliteiten kon doen. Aangezien hij echter in geen enkel opzicht voldeed aan de voorwaarden, gesteld door de bedoelde Combinatie van bietenkokers, heeft deze geweigerd om hem op te nemen. * Administratieve structuur: Het document toont de bureaucratische afhandeling van voedseldistributie tijdens de bezetting. Er wordt gerefereerd aan eerdere adviezen en correspondentie (kantbrief, eerdere adviezen van 7 januari), wat wijst op een strak gereguleerd systeem.
* Kartelvorming en uitsluiting: Om de distributie te beheersen, werden handelaren gedwongen zich te verenigen in 'Combinaties'. Toelatingseisen waren streng: men moest al vóór de oorlog (1937-1939) actief zijn geweest in de betreffende branche. Dit diende om de markt te consolideren en "nieuwkomers" of "gelukszoekers" uit te sluiten.
* De casus P. Kliffen: Kliffen probeert te professionaliseren van kleinhandelaar naar groothandelaar/bietenkoker. Hij wordt echter geblokkeerd omdat hij niet aan de anciënniteitseisen van de Combinatie voldoet. Ook wordt zijn schimmige constructie vermeld waarbij hij zaken verkocht aan mensen zonder vergunning, om vervolgens zelf als stroman ('bedrijfsleider') te fungeren.
* Taalgebruik: Het taalgebruik is uiterst formeel en afstandelijk ("heb ik de eer U te berichten"), typerend voor de ambtenarij uit die periode. Dit document is opgesteld in januari 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. De voedselvoorziening in Nederland stond onder zware druk en werd door de Duitse bezetter en de Nederlandse collaborerende of meewerkende instanties (zoals de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale) tot in detail gereguleerd.

Bieten (voornamelijk suikerbieten, maar ook voederbieten) werden gedurende de oorlog steeds belangrijker als surrogaatvoedsel. "Bietenkokers" verwerkten deze bieten tot stroop of andere eetbare producten. Door de schaarste was controle op wie mocht inkopen en verwerken essentieel voor de bezetter om de distributie (en de zwarte handel) te beheersen. De Centrale Markt in Amsterdam fungeerde hierbij als het logistieke hart, waar streng werd toegezien op de vergunningen en de status van handelaren. Het weigeren van Kliffen is een direct gevolg van de politiek om de markt klein en controleerbaar te houden.

Samenvatting

  • Administratieve structuur: Het document toont de bureaucratische afhandeling van voedseldistributie tijdens de bezetting. Er wordt gerefereerd aan eerdere adviezen en correspondentie (kantbrief, eerdere adviezen van 7 januari), wat wijst op een strak gereguleerd systeem.
  • Kartelvorming en uitsluiting: Om de distributie te beheersen, werden handelaren gedwongen zich te verenigen in 'Combinaties'. Toelatingseisen waren streng: men moest al vóór de oorlog (1937-1939) actief zijn geweest in de betreffende branche. Dit diende om de markt te consolideren en "nieuwkomers" of "gelukszoekers" uit te sluiten.
  • De casus P. Kliffen: Kliffen probeert te professionaliseren van kleinhandelaar naar groothandelaar/bietenkoker. Hij wordt echter geblokkeerd omdat hij niet aan de anciënniteitseisen van de Combinatie voldoet. Ook wordt zijn schimmige constructie vermeld waarbij hij zaken verkocht aan mensen zonder vergunning, om vervolgens zelf als stroman ('bedrijfsleider') te fungeren.
  • Taalgebruik: Het taalgebruik is uiterst formeel en afstandelijk ("heb ik de eer U te berichten"), typerend voor de ambtenarij uit die periode.

Historische Context

Dit document is opgesteld in januari 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. De voedselvoorziening in Nederland stond onder zware druk en werd door de Duitse bezetter en de Nederlandse collaborerende of meewerkende instanties (zoals de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale) tot in detail gereguleerd.

Bieten (voornamelijk suikerbieten, maar ook voederbieten) werden gedurende de oorlog steeds belangrijker als surrogaatvoedsel. "Bietenkokers" verwerkten deze bieten tot stroop of andere eetbare producten. Door de schaarste was controle op wie mocht inkopen en verwerken essentieel voor de bezetter om de distributie (en de zwarte handel) te beheersen. De Centrale Markt in Amsterdam fungeerde hierbij als het logistieke hart, waar streng werd toegezien op de vergunningen en de status van handelaren. Het weigeren van Kliffen is een direct gevolg van de politiek om de markt klein en controleerbaar te houden.

Locaties

Amsterdam (afgeleid uit de context "Centrale Markt" en "Alhier")

Gerelateerde Documenten 6