Archief 745
Inventaris 745-369
Pagina 554
Dossier 103
Jaar 1942
Stadsarchief

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

8 Augustus 1942. Van: Spinoza-Ziekenhuis en Inrichting voor Ooglijders, Spinozastraat 2, Amsterdam. Aan: De Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. Dossier: 20/64/1

Origineel

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen en stempels. 8 Augustus 1942. Spinoza-Ziekenhuis en Inrichting voor Ooglijders, Spinozastraat 2, Amsterdam. De Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. [Handgeschreven tekst bovenaan:]
brief doorzenden aan N.G.C. schrijven 7. [onleesbaar] Spira [?]

[Briefhoofd:]
SPINOZA-ZIEKENHUIS
EN
INRICHTING VOOR OOGLIJDERS
Spinozastraat 2 - Amsterdam
Telefoon 52774

POSTGIRO 97978
GEMEENTE GIRO I 94

[Stempels:]
Nº 20/64/1 M. 1942

AMSTERDAM-C., 8 Augustus 1942

Aan den Directeur van het Marktwezen,
Amsterdam.-

WelEd.Heer,

Gaarne zouden wij Uw aandacht willen vestigen op het volgende; de levering van groente hetwelk wij van onzen groentehandelaar ontvangen is zoo slecht, dat wij voor ons personeel dikwijls zoo goed als geen groente hebben.-

Indertijd toe de groente zoo ontzettend schaars was, ontvingen wij een toewijzing van Den Haag. Deze was echter zoo weinig, dat wij Den Haag erover opbelden en deze ons een vermeerdering van groente beloofde. Deze ontvingen wij echter nooit en na weer den Haag opgebeld te hebben, gaf deze ons de raad ons met den groentehandelaar in verbinding te stellen en mocht deze ons zooveel erbij leveren als wij te kort kwamen. Hiervan hebben wij echter nimmer iets bemerkt, integendeel, nu toch meerdere groente aan de markt is en de tijd van een toewijzing toch reeds lang afgedaan heeft, schijnt onze groenteman zich hieraan nog steeds te houden en zullen wij, ook als er groente volop mocht zijn, nog steeds het aantal kilo’s groente krijgen, waar wij recht op hadden, toen er haast geen groente was en particulieren zelfs haast niets kregen.-

Briefjes, waarop vermeld het geen wij gaarne hadden en het aantal kilo’s hebben wij legio geschreven, doch nooit ontvingen wij wat wij vroegen.-

Wij hebben gemiddeld voor onze bezetting van het ziekenhuis, niet te ruim gemeten, ongeveer 30 K.G. groente per dag noodig. Wij doen bijgaand U een staatje toekomen van de laatste 14 dagen, wat wij ontvingen en verzoeken U vriendelijk een en ander eens te willen onderzoeken. Straks staat weer de winter voor de deur en hebben onze zusters en personeel nog haast geen groente gezien.- Want als er iets is, gaan onze patiënten nog voor.-

U bij voorbaat beleefd dank zeggend, verblijven wij met de meeste hoogachting,

groentehandelaar is:
G. Bosse, Gov. Flinckstr. 324

De grossier, die aan Bosse levert is:
fa. de Geus te A’dam

[Stempel:] SPINOZA ZIEKENHUIS
[Handtekening: onleesbaar]

[Rechtsonder handgeschreven:] 2e In deze brief beklaagt de directie van het Spinoza-Ziekenhuis zich bij de Directeur van het Marktwezen over de gebrekkige levering van groenten. De kernpunten zijn:

  1. Structureel tekort: Het ziekenhuis ontvangt structureel te weinig groente voor het personeel, ondanks dat de schaarste op de markt op dat moment (augustus) lijkt af te nemen.
  2. Bureaucratische frictie: Er is sprake van een kastje-naar-de-muur-situatie tussen de centrale autoriteiten in Den Haag en de lokale groentehandelaar (G. Bosse). Den Haag gaf toestemming voor extra levering, maar de handelaar voert dit niet uit.
  3. Prioriteitsstelling: De directie benadrukt dat patiënten altijd voorrang krijgen ("gaan onze patiënten nog voor"), waardoor de zusters en het overige personeel vaak helemaal geen groente krijgen.
  4. Kwantiificering: Het ziekenhuis stelt 30 kg groente per dag nodig te hebben en voegt een bewijsstuk (staatje) toe van de feitelijke (gebrekkige) leveringen van de afgelopen 14 dagen. De brief dateert van 8 augustus 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De voedselvoorziening werd in deze periode strikt gereguleerd via distributiestelsels en toewijzingen.

  5. Het Spinoza-Ziekenhuis: Dit was een Joods ziekenhuis in Amsterdam. In de zomer van 1942, de periode waarin deze brief is geschreven, nam de druk op de Joodse instellingen in Amsterdam enorm toe door de start van de grootschalige deportaties.

  6. Voedselschaarste: Hoewel de zomer van 1942 nog niet de extreme honger van de latere oorlogsjaren kende, waren tekorten aan versproducten al aan de orde van de dag. Instellingen waren afhankelijk van toewijzingen door het Rijksbureau voor Voedselvoorziening.
  7. Marktwezen: De Gemeentelijke Dienst van het Marktwezen hield toezicht op de handel en distributie in Amsterdam. De brief is een poging om via de lokale weg de blokkade in de leveringsketen (de onwillige of onmachtige handelaar Bosse) te doorbreken.
  8. Winter: De angst voor de komende winter die in de brief wordt geuit ("Straks staat weer de winter voor de deur"), was terecht; de brandstof- en voedseltekorten zouden in de winters van '42-'43 en '43-'44 telkens verergeren, met als dieptepunt de Hongerwinter van '44-'45. G. Bosse Marktwezen Rijksbureau

Samenvatting

In deze brief beklaagt de directie van het Spinoza-Ziekenhuis zich bij de Directeur van het Marktwezen over de gebrekkige levering van groenten. De kernpunten zijn:

  1. Structureel tekort: Het ziekenhuis ontvangt structureel te weinig groente voor het personeel, ondanks dat de schaarste op de markt op dat moment (augustus) lijkt af te nemen.
  2. Bureaucratische frictie: Er is sprake van een kastje-naar-de-muur-situatie tussen de centrale autoriteiten in Den Haag en de lokale groentehandelaar (G. Bosse). Den Haag gaf toestemming voor extra levering, maar de handelaar voert dit niet uit.
  3. Prioriteitsstelling: De directie benadrukt dat patiënten altijd voorrang krijgen ("gaan onze patiënten nog voor"), waardoor de zusters en het overige personeel vaak helemaal geen groente krijgen.
  4. Kwantiificering: Het ziekenhuis stelt 30 kg groente per dag nodig te hebben en voegt een bewijsstuk (staatje) toe van de feitelijke (gebrekkige) leveringen van de afgelopen 14 dagen.

Historische Context

De brief dateert van 8 augustus 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De voedselvoorziening werd in deze periode strikt gereguleerd via distributiestelsels en toewijzingen.

  • Het Spinoza-Ziekenhuis: Dit was een Joods ziekenhuis in Amsterdam. In de zomer van 1942, de periode waarin deze brief is geschreven, nam de druk op de Joodse instellingen in Amsterdam enorm toe door de start van de grootschalige deportaties.
  • Voedselschaarste: Hoewel de zomer van 1942 nog niet de extreme honger van de latere oorlogsjaren kende, waren tekorten aan versproducten al aan de orde van de dag. Instellingen waren afhankelijk van toewijzingen door het Rijksbureau voor Voedselvoorziening.
  • Marktwezen: De Gemeentelijke Dienst van het Marktwezen hield toezicht op de handel en distributie in Amsterdam. De brief is een poging om via de lokale weg de blokkade in de leveringsketen (de onwillige of onmachtige handelaar Bosse) te doorbreken.
  • Winter: De angst voor de komende winter die in de brief wordt geuit ("Straks staat weer de winter voor de deur"), was terecht; de brandstof- en voedseltekorten zouden in de winters van '42-'43 en '43-'44 telkens verergeren, met als dieptepunt de Hongerwinter van '44-'45.

Genoemde Personen 1

Producten

A.G.F. (Groenten): Groente Huishoudelijk: Brandstof Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vleeswaren: Lever Vleeswaren: Vlees

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Marktwezen Rijksbureau

Gerelateerde Documenten 6