Ambtelijke circulair / Dienstbrief 13 januari 1942 Gemeente Amsterdam (Burgemeester E.J. Voûte en Gemeentesecretaris J.F. Franken) Hoofden van Administraties, Diensten en Bedrijven van de gemeente Amsterdam [Stempel boven midden:] Nº 3 / 2 / 1 / M. 1942 14/1

[Logo met wapen van Amsterdam]
Gemeente Amsterdam
Raadhuis, O.Z. Voorburgwal 197, kamer 35

[Linkerkolom:]
Telefoon 43130, 43321 Toestel 548
Postgiro 13500 (193)
Gemeentegiro 193

Men wordt verzocht, bij het antwoord
nauwkeurig den datum, het nummer en
de afdeeling van dezen brief te vermelden

[Middenkolom:]
Aan Hoofden van Administraties,
Diensten en Bedrijven.

[Handgeschreven aantekeningen rechtsboven, deels in rood potlood:]
Dix 23/1 '42
[?]
bij chefs
5 X.

[Horizontale lijn over de breedte]

Afd. Ass.Z. en W.A. No. IV.B/107a Bijlagen : Datum : 13 Januari 1942.

[Linkerkolom vervolg:]
Uw brief d.d.
No.

[Handgeschreven bij datum:] (fout hersteld door opgeven)

[Tekst:]
De bedrijfs-economisch adviseur heeft mij medegedeeld, dat hem zoo nu
en dan advies wordt gevraagd over te nemen maatregelen in verband met voor-
komende diefstallen.
Aangezien gebleken is, dat het aantal diefstallen in ernstige mate toe-
neemt, acht genoemde adviseur het wenschelijk, dat van alle diefstallen en
vermissingen van eigendommen van de Gemeente of van goederen bij de Gemeente
in gebruik of bewaring (ook dus kleeding enz. uit garderobes), mededeeling
wordt gedaan aan een centraal punt. Hierdoor kan beter oog op den gang van za-
*ken worden gehouden en kan op de meest doelmatige wijze het nemen van tegen-
maatregelen worden overwogen.
Op grond van het bovenstaande noodig ik U uit van iedere vermissing,
(diefstal, verduistering onz.), schriftelijk mededeeling te doen aan de
afdeeling Assurantiezaken en Wettelijke Aansprakelijkheid, ook indien het
goederen betreft, welke niet zijn verzekerd.

AH. De Burgemeester van Amsterdam,
VOUTE
C.S.Stadhuis. de Gemeentesecretaris,
A'dam, 1-'42. J.F.FRANKEN.

[Handgeschreven onderaan:]
X/Gedistribueerd : 1ex. Hoofdk.
1ex. Dager.
1ex. Kischen.
1ex. Centr. M.
1ex. Koelhuis 20/1-'42 [Paraaf] 3

--- Dit document betreft een instructie van het Amsterdamse gemeentebestuur aan alle diensthoofden om diefstal en verduistering van gemeentelijke goederen centraler te registreren. De afdeling 'Assurantiezaken en Wettelijke Aansprakelijkheid' (Afd. Ass.Z. en W.A.) wordt aangewezen als dit centrale punt.

De belangrijkste punten uit de tekst zijn:
1. Toename criminaliteit: Er wordt expliciet melding gemaakt van een "ernstige mate" van toename in het aantal diefstallen.
2. Brede definitie: Het gaat niet alleen om directe eigendommen van de gemeente, maar ook om goederen waar de gemeente de zorg voor heeft, zoals jassen in garderobes.
3. Controle: Het doel van de gecentraliseerde meldingen is niet enkel verzekeringstechnisch, maar vooral ook bedoeld om "oog op den gang van zaken" te houden en preventieve maatregelen te kunnen ontwikkelen.
4. Verplichting: Ook onverzekerde goederen moeten worden gemeld, wat duidt op een wens tot integrale controle over alle gemeentelijke middelen.

--- De brief is gedateerd op 13 januari 1942, ruim anderhalf jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De context van de Tweede Wereldoorlog is cruciaal voor het begrijpen van dit document:

• Bestuur onder bezetting: Ondertekenaar Edward John Voûte was een regeringsgetrouwe burgemeester die in 1941 door de bezetter was aangesteld na het ontslag van burgemeester De Vlugt. Hij gold als een collaborerend bestuurder die de Duitse belangen diende.
• Schaarste en Diefstal: De toename van diefstallen en verduisteringen was een direct gevolg van de groeiende schaarste aan goederen, voedsel en grondstoffen tijdens de oorlog. Dit leidde tot een bloeiende zwarte markt en vaker voorkomende diefstal uit noodzaak of gewin.
• Bureaucratische Controle: De centralisatie van de rapportage past in de trend van het bezettingsbestuur om een strakkere grip te krijgen op de ambtelijke organisatie en de publieke middelen.
• Distributie: De handgeschreven notitie onderaan laat zien dat het document werd verspreid onder specifieke diensten, waaronder het 'Koelhuis' (Gemeentelijk Koelhuis), een strategische plek waar schaarse voedselvoorraden werden opgeslagen die extra gevoelig waren voor diefstal. E.J. Vo J.F. Franken O.Z. Voorburgwal W.A. No Gemeente Amsterdam Stadhuis