E.J. Vo

Officieel afschrift (waarschijnlijk een doorslag op dun vloeipapier) van een besluit van het Amsterdamse gemeentebestuur.

Het betreft een "eensluidend afschrift", een door de gemeentesecretaris gewaarmerkte kopie van een officieel besluit. De handtekening onderaan is die van **P.J.M. Vranken**, die in 1941 de gemeentesecretaris van Amsterdam was. De distributielijst onderaan is veelzeggend: het afschrift is bestemd voor de **Hoofdcommissaris van Politie** (die twee exemplaren ontvangt) en de **Directeur der Publieke Werken**. Een dergelijke combinatie van ontvangers duidt doorgaans op besluiten die de openbare ruimte of infrastructuur betreffen waarbij politiebegeleiding of handhaving noodzakelijk is (bijvoorbeeld wegafsluitingen, grote verbouwingen of maatregelen met betrekking tot de openbare orde). Het feit dat de waarmerking op de achterzijde van een briefhoofd is getypt, was in oorlogstijd een veelvoorkomende methode om papier te besparen.

Officieel uittreksel/bericht van de Gemeente Amsterdam betreffende een vergunning.

Dit document is een formele herinnering of een begeleidend schrijven dat hoort bij een verleende vergunning. De tekst benadrukt de toonplicht: de houder is verplicht de vergunning direct te tonen aan de politie, brandweer of ambtenaren van het marktwezen. De opmaak is typisch voor die tijd, met gebruik van een typemachine voor de variabele gegevens op een voorgedrukt formulier (of in dit geval een doorslag/afschrift). De "Leges f. 1.-" geeft aan dat er één gulden aan administratiekosten is betaald voor dit document. De achterzijde van het papier schijnt door, wat suggereert dat het op dun (doorslag)papier is getypt.

Ambtsbrief / Dienstcorrespondentie.

Dit document is een zakelijke, ambtelijke begeleidingsbrief bij een huurcontract. Een niet nader genoemde directeur verzoekt de Wethouder voor de Levensmiddelen om een huurcontract te laten ondertekenen door de burgemeester. Het betreft een winkelpand aan de Jan van Galenstraat 22 in Amsterdam, dat gehuurd gaat worden door een persoon genaamd G. Maasdijk. De brief hanteert de voor die tijd gebruikelijke, uiterst hoffelijke ambtelijke stijl ("heb ik de eer U", "Ik moge U beleefd verzoeken"). De vermelding "in duplo" geeft aan dat er twee identieke exemplaren zijn bijgevoegd voor ondertekening.

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief betreft het toesturen van een huurcontract in tweevoud (duplo) voor een winkelpand aan de Jan van Galenstraat 20, gelegen in het entreegebouw van de Centrale Markt in Amsterdam. De huurder is een zekere H.A. Veringa. * **Procedure:** De directeur verzoekt de Wethouder voor de Levensmiddelen om ervoor te zorgen dat de burgemeester het contract ondertekent. Na ondertekening moet het document worden teruggestuurd zodat de administratieve registratie voltooid kan worden. * **Kenmerken:** De brief is opgesteld in de formele, ambtelijke stijl van die tijd ("heb ik de eer U", "moge U beleefd verzoeken"). De handgeschreven notitie "Verzonden 19/12" duidt op de daadwerkelijke verzenddatum, één dag na het opstellen.

Ambtelijke brief/rapportage betreffende een marktontzegging.

* **Inhoud:** De directeur van de Centrale Markt rapporteert een diefstal van zeven lege kisten door twee geregistreerde kopers (Kreijt en Dijkstal) ten nadele van een grossier. De directeur heeft hen reeds voor 14 dagen geschorst, maar adviseert de Wethouder/Regeringscommissaris om een zwaardere straf op te leggen: zes maanden ontzegging voor Kreijt (die een recidivist is) en vier maanden voor Dijkstal. * **Bestuurlijke context:** De brief is gericht aan de Wethouder voor de Levensmiddelen, maar noemt in de tekst de "Regeeringscommissaris voor Amsterdam". Dit is een directe verwijzing naar de bestuurlijke structuur tijdens de Duitse bezetting. In maart 1941 werd de gemeenteraad ontbonden en werd E.J. Voûte aangesteld als regeringscommissaris, die de bevoegdheden van de burgemeester en de raad overnam. * **Handhaving:** Het document toont de strikte controle op de voedselvoorziening en de orde op de markt tijdens de oorlog. Zelfs de diefstal van 'ledige kisten' werd hoog opgenomen en leidde tot langdurige uitsluiting van de economische activiteit op de markt.

Officiële kennisgeving / bestuursbesluit (afschrift).

Dit document is een officiële notificatie van een strafmaatregel tegen een burger, de heer K.W. Kreyt. Hem wordt voor een periode van zes maanden (van 2 mei tot 2 november 1941) de toegang ontzegd tot de Centrale Markt in Amsterdam. De reden voor dit toegangsverbod is een diefstal die hij daar op 15 april van dat jaar zou hebben gepleegd. Het stuk is een 'eensluidend afschrift', wat betekent dat het een officiële kopie is van het originele besluit, gewaarmerkt door de gemeentesecretaris J.F. Franken. De toon is zakelijk en autoritair, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. De aanwezigheid van diverse archiefnummers en parafen duidt op de administratieve verwerking binnen de gemeentelijke diensten (zoals de afdeling Markten).

Getypte ambtelijke brief/memorandum (doorslag).

Dit document betreft een wijzigingsvoorstel voor contracten aangaande de voedselvoorziening in Amsterdam. De kernpunten zijn: * **Flexibiliteit bij zachte winters:** Artikel II wordt aangepast zodat men op 15 januari 1942 kan besluiten om voorraden vervroegd vrij te geven voor de verkoop. Dit is een preventieve maatregel tegen bederf; als het niet vriest, kunnen grote hoeveelheden opgeslagen producten (zoals de genoemde 'vatgroenten') sneller rotten. * **Budgettaire verhoging:** Artikel VI laat een forse verhoging zien van het gemoeide bedrag: van 5.460 naar 14.000 gulden. Dit duidt op ofwel een prijsstijging, ofwel een aanzienlijke vergroting van de in te kopen voorraad. * **Bestuurlijke gang van zaken:** Het document toont de nauwe samenwerking tussen drie specifieke gemeentelijke diensten. Er is sprake van een zekere voldongen feit-politiek: de uitvoering (bestellingen bij Bureau Velders en transport naar de Centrale Markt) is al begonnen op basis van een mondelinge toezegging van de Burgemeester, nog voordat de schriftelijke contracten definitief zijn getekend. ---

Ambtsbrief (doorslag/copie) van de Provincie Noord-Holland.

Deze brief dient ter verduidelijking van de administratieve en juridische werkwijze van de nieuw aangestelde Regeringscommissaris van Amsterdam. De kernpunten zijn: 1. **Tekenbevoegdheid:** De Regeringscommissaris krijgt de exclusieve bevoegdheid om betalingsbevelen te ondertekenen, zonder dat een wethouder hoeft mede te ondertekenen. 2. **Continuïteit van delegatie:** Bestaande bevoegdheden waarbij ambtenaren gemachtigd zijn om namens de gemeente te tekenen (op basis van de Gemeentewet), blijven vooralsnog van kracht om de dagelijkse gang van zaken niet te verstoren. 3. **Vervanging:** Bij ziekte of afwezigheid moet de vervanging geregeld worden volgens de nieuwe Duitse verordeningen (*Verwaltungsanordnungen*), waarbij een wethouder als plaatsvervanger wordt gesuggereerd. 4. **Status van Wethouders:** De brief erkent dat de positie van de wethouders juridisch wankel is geworden onder het nieuwe bewind, maar dat zij voorlopig gehandhaafd worden om de "feitelijke toestand" (de praktische uitvoering van het bestuur) te waarborgen.

Officiële kennisgeving/besluit van het gemeentebestuur van Amsterdam.

Het document is een formeel besluit waarin de heer H. Pelser voor een periode van zes maanden (van 4 juni tot 4 december 1941) de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam wordt ontzegd. De reden voor deze sanctie is diefstal. De brief is ondertekend (in kopie-vorm, aangeduid met "get.") door Edward Voûte, de toenmalige regeringscommissaris van Amsterdam, en gemeentesecretaris J.F. Franken. De handgeschreven aantekeningen en parafen in de linkerbovenhoek en rechterbovenhoek duiden op administratieve verwerking binnen de gemeentelijke diensten (mogelijk de Marktwezen-afdeling, zie "Markth."). De aanduiding "_A_L_H_I_E_R_(W)" bij het adres verwijst naar Amsterdam-West, waar de Borgerstraat gelegen is.

Communiqué / Openbare Kennisgeving (Ambtelijk besluit).

Dit document betreft een officiële bekendmaking van de gemeente Amsterdam waarin een tijdelijke uitbreiding van de marktlocatie voor kerstartikelen wordt aangekondigd. Vanwege de kerstperiode werd een gedeelte van het Singel (zuidzijde) tussen de Wijde Heisteeg en het Muntplein aangewezen als extra marktplaats. Deze hulpmarkt was specifiek bedoeld voor de verkoop van kerstbomen, hulst en siertakken op zes aangewezen dagen in december 1941. Het document bevat diverse administratieve kenmerken: * **Gezien-paraf:** Geeft aan dat het document door een controlerende instantie of afdeling is goedgekeurd. * **Signaturen:** De handtekeningen zijn van Edward Voûte en J.F. Franken. * **Locatie-aanduiding:** "O.B. Stadhuis" verwijst waarschijnlijk naar 'Openbare Bekendmakingen' of een specifieke afdeling binnen het stadhuis.

Dienstbrief / Circulaire

* **Inhoud:** De brief is een instructie aan de hoofden van gemeentelijke diensten om hun personeel te informeren over ontspanningsavonden in het Concertgebouw. Deze avonden worden georganiseerd door "Vreugde en Arbeid". Er wordt verzocht om de kaartverkoop (f. 0.60 per stuk) centraal te regelen via een bijgevoegd formulier. * **Toon:** Formeel, administratief en directief, passend bij de hiërarchische structuur van het gemeentebestuur onder de bezetter. * **Spelling:** Opvallend is het consequente gebruik van de 'y' in plaats van de 'ij' (bylage, hierby, mogelyk, bedryven), wat in die tijd gebruikelijk was op schrijfmachines. * **Betrokken partijen:** * **NVV:** Het Nederlandsch Verbond van Vakvereenigingen was ten tijde van schrijven reeds onder nationaalsocialistisch toezicht gesteld (gelijkgeschakeld). * **Vreugde en Arbeid:** De Nederlandse variant van de Duitse nazi-organisatie *Kraft durch Freude*, bedoeld om de vrije tijd van arbeiders te controleren en te beïnvloeden. * **E.J. Voûte:** De ondertekenaar was de door de Duitsers benoemde regeringscommissaris (burgemeester) die de democratisch verkozen raad verving.

Officiële kennisgeving van een toegangsontzegging (sanctie).

* **Inhoud:** Het document betreft een disciplinaire maatregel tegen de heer H. Serno. Hem wordt de toegang tot de Centrale Markt ontzegd voor een periode van twee maanden vanwege een "poging tot oplichting". De Centrale Markt (tegenwoordig Food Center Amsterdam) was essentieel voor de groothandel en voedselvoorziening. * **Vorm:** Het betreft een "eensluidend afschrift", wat betekent dat dit de officiële kopie is die aan de betrokkene is verzonden. Het originele besluit bleef in het archief van de gemeente. * **Taalgebruik:** Formele, ambtelijke stijl die typerend is voor de vroege jaren '40 ("Ik deel U mede", "den tijd van", "derhalve"). * **Authenticiteitskenmerken:** De aanwezigheid van de handtekening van de gemeentesecretaris (J.F. Franken) onder het stempel "Voor eensluidend afschrift" en het administratieve ronde stempel ("Acc: of.") bevestigen de officiële status van dit document.

Doorslag of officieel afschrift van een vergunning/besluit.

* **Inhoud:** Het document bevat de laatste vier voorwaarden van een vergunning. De focus ligt op hygiëne (afvoer spoelwater), handhaving (tonen aan politie/belastingen), financiën (precariobelasting en leges) en de herroepbaarheid van de vergunning. * **Leges:** Voor het opmaken van het document werd 1 gulden aan leges in rekening gebracht. * **Distributie:** Onderaan is te zien dat het besluit breed werd gecommuniceerd binnen het ambtelijk apparaat (Waterleiding, Marktwezen, Keuringsdienst, Politie en Publieke Werken). Dit duidt op een activiteit in de openbare ruimte, waarschijnlijk gerelateerd aan handel of marktactiviteiten waarbij water wordt gebruikt. * **Vorm:** Het betreft een officieel afschrift, bekrachtigd door de handtekening van de gemeentesecretaris om de echtheid ten opzichte van het origineel te bevestigen. De naam van de burgemeester is met een stempel of in drukletters weergegeven.

Officiële circulaire/brief van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een interne administratieve opdracht voor de verspreiding van informatie over ziekenhuisverzekeringen onder het gemeentepersoneel. De toon is zakelijk en directief ("Ik verzoek U deze ten spoedigste..."). Opvallende details: * **Ondertekening:** De brief is ondertekend door Edward Voûte. Hoewel er "v.d.B." (mogelijk een secretaris of opsteller) boven de titel staat, is de handtekening onmiskenbaar die van de regeringscommissaris zelf. * **Verwerking:** De handgeschreven notitie "gedistribueerd" met de datum 18/7 (één dag na verzending) toont de snelle administratieve afhandeling aan de ontvangende kant. * **Drukwerk:** Het formuliernummer "Model G. A. 5" en de drukcode "2500-4-'41" duiden op een standaard kantoorsjabloon dat in april 1941 is gedrukt in een oplage van 2500 stuks.

Document

* **Inhoud:** Het document is een formele opdracht van de burgemeester aan de gemeente-ontvanger (de penningmeester van de stad) om een bedrag van 14.000 gulden uit te keren. * **Begunstigde:** De betaling gaat naar G. Kramer van de pakhuisafdeling van de Centrale Markt, die optreedt als tussenpersoon voor een niet nader genoemde "partij te andere zijde". * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar een specifiek besluit uit november 1941 (No. 637 LM). De betaling mag pas geschieden na overlegging van een schriftelijke volmacht. * **Opmerkelijke details:** De datumcorrectie van april naar mei suggereert administratieve vertraging. Het bedrag van 14.000 gulden was in 1942 een aanzienlijke som (koopkracht vergelijkbaar met circa 100.000 euro vandaag).

Extract uit het Boek der Besluiten (besluitafschrift).

Dit document is een officieel besluit van het Amsterdamse stadsbestuur tijdens de Duitse bezetting. Het betreft een administratieve strafmaatregel tegen een individuele markthandelaar, W. Kroonenburg uit Zaandam. **Kernpunten van het besluit:** * **De overtreder:** W. Kroonenburg, woonachtig aan de Prins Hendrikstraat 4 te Zaandam. * **De overtreding:** Herhaalde overtreding van artikel 30 lid 4 van het Reglement op de Markten. Hoewel de specifieke aard van de overtreding niet wordt genoemd, betrof artikel 30 vaak regels omtrent orde, prijsvorming of de kwaliteit van de aangeboden waar. * **De sanctie:** Een levenslange ontzegging ("voorgoed het recht ontnomen") om op de markten in Amsterdam een standplaats in te nemen. * **Ingangsdatum:** 14 mei 1941. * **Ondertekening:** Het extract is gewaarmerkt door de toenmalige gemeentesecretaris J.F. Franken.

Officiële brief/circulaire van de Gemeente Amsterdam.

Deze brief dient als een administratieve mededeling binnen het Amsterdamse gemeenteapparaat. De kernboodschap is de centralisatie van het registratienummer bij de Landbouw-Crisis-Organisatie (LCO) voor Noord-Holland. Voorheen had de Dienst der Publieke Werken een eigen, specifiek nummer (251339). Met terugwerkende kracht tot 24 juni 1941 is de gehele gemeente echter aangesloten onder één algemeen nummer: 44444. Dit suggereert een proces van stroomlijning en centralisatie van de correspondentie en administratie met de LCO. Het kenmerk "P.W. 1941" duidt erop dat het document oorspronkelijk afkomstig is uit het archief van de Dienst der Publieke Werken.

Getypte brief / circulair schrijven.

De tekst is een formele instructie van het Amsterdamse stadsbestuur aan de hoofden van de diverse gemeentelijke diensten. Het doel van de brief is het centraliseren en stimuleren van berichtgeving over de stad en de gemeentelijke werkzaamheden in de pers. Opvallende kenmerken: * **Spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van de vooroorlogse spelling (bijv. "wenschelijk", "noodig", "Uwerzijds", "Administratien"). * **Terminologie:** De term "Bureau voor Propaganda en Vreemdelingenverkeer" duidt op een centrale afdeling voor voorlichting en toerisme. In de context van die tijd werd het woord 'propaganda' vaker gebruikt voor wat we tegenwoordig 'public relations' of 'city marketing' zouden noemen, al heeft het in een oorlogscontext een zwaardere lading. * **Toon:** De brief heeft een dwingend maar formeel karakter ("noodig ik U uit, er toe mede te werken").

Officieel rondschrijven / Gemeentelijk besluit.

Dit document is een administratieve instructie betreffende de communicatie tussen de gemeente Amsterdam en de pers tijdens de Duitse bezetting. De kern van de instructie is centralisatie: alle contacten met de pers moeten verlopen via het **Bureau voor Propaganda en Vreemdelingenverkeer**. De belangrijkste punten zijn: 1. **Proactieve informatievoorziening:** De pers (die destijds onder streng toezicht van de bezetter stond) heeft gevraagd om *vooraf* geïnformeerd te worden over acties, in plaats van achteraf. Dit wijst op de wens van het regime om de berichtgeving volledig te regisseren. 2. **Persbezoeken:** Diensthoofden krijgen de instructie dat zij journalisten op locatie mogen ontvangen voor mondelinge toelichtingen, mits dit vooraf is afgestemd met het eerder genoemde propagandabureau. 3. **Controle:** Door alle communicatie via één bureau te laten lopen, behoudt het gemeentebestuur (onder toezicht van de bezetter) de controle over het narratief in de media.

Officiële brief/correspondentie van de gemeente Amsterdam.

Deze brief is een zakelijke afwijzing van een verzoek om restitutie van elektriciteitskosten door een marktkoopman (Th. Boeske). De kernpunten van de brief zijn: 1. **Geen aparte heffing:** Er bestaat geen specifieke factuur voor verlichting; de kosten zijn verwerkt in een verhoogd marktgeld voor locaties met elektrische aansluitingen. 2. **Onmogelijkheid tot restitutie:** De heer Boeske vroeg blijkbaar om een teruggaaf gebaseerd op een daling van het verbruik in 1940/1941 ten opzichte van 1939 (het laatste jaar voor de bezetting). De gemeente stelt dat zij geen individuele meters per kraam hebben, waardoor berekening van individuele teruggaven onmogelijk is. 3. **Toon:** De toon is formeel en bureaucratisch, kenmerkend voor gemeentelijke correspondentie uit die tijd.

Officiële brief/besluit van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een formele afwijzing door het Amsterdamse gemeentebestuur op een verzoek van een burger (K.A.J. Smit). De toon is streng en zakelijk. De kern van de weigering ligt in het gedrag van de geadresseerde: 1. **Herhaaldelijke diefstal:** Er wordt verwezen naar door Smit gepleegde criminele feiten. 2. **Omkopingspoging/Meineed:** Smit heeft geprobeerd getuigen te betalen voor het afleggen van valse verklaringen. Op basis van deze morele en juridische gronden weigert de burgemeester een "termijn vast te stellen". Hoewel de context van de gevraagde termijn niet expliciet in deze brief staat (het verwijst naar een eerdere brief van 2 november), kan het gaan om een uitstel van betaling, een gratieverzoek of een vergunningskwestie waarbij goed gedrag een vereiste is.

Officiële kennisgeving / Bestuursbesluit.

* **Inhoud:** Het document is een formele aanzegging van een toegangsverbod voor de Centrale Markt in Amsterdam. De strafmaatregel is drie maanden (20 oktober 1941 tot 20 januari 1942). * **Aanleiding:** Een diefstal die de geadresseerde, de heer J.N. Dekker, op 29 juli 1941 op de markt zou hebben gepleegd. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend door (of namens) Edward Voûte, de toenmalige burgemeester, en de gemeentesecretaris H. van Buuren. De toevoeging "(get)" duidt aan dat dit een afschrift of doorslag is van het originele, ondertekende document. * **Administratieve sporen:** De diverse nummers en handgeschreven parafen (zoals 'Marktw' voor Marktwezen) wijzen op een strikte administratieve verwerking binnen de gemeentelijke diensten. Het stempel "acc. d." (akkoord door) met datum 25/10 '41 geeft de interne goedkeuring aan.

Dienstbrief op officieel briefpapier van de Gemeente Amsterdam.

De brief dient als officiële aankondiging en introductie van twee nieuwe functionarissen bij het Amsterdamse Bureau voor Organisatie en Efficiency. De heren Ir. J.H. Coops en E.C.J. Staal worden tijdelijk toegevoegd aan dit bureau. Opvallend is dat Ir. Coops, een hooggeplaatst figuur uit de luchtvaartsector, op "non-actief" is gesteld alvorens hij hier als deskundige aan de slag gaat. De heer Staal maakt de overstap vanuit een hoge rang bij de Gemeentepolitie. De brief vraagt de Directeur van het Marktwezen om medewerking en informatieverstrekking aan deze heren bij hun komende werkzaamheden.

Officieel gemeentelijk besluit / Verordening.

* **Doel:** De oprichting van een adviescommissie die de belangen van de gemeente Amsterdam moet behartigen bij de aanleg van de Zuidelijke polders (het huidige Flevoland). * **Samenstelling:** De commissie wordt breed samengesteld met de wethouder van Publieke Werken als voorzitter, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven (Kamer van Koophandel) en hoofden van diverse technische en economische gemeentediensten. * **Juridische basis:** Het besluit beroept zich expliciet op verordeningen van de Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied. Dit illustreert de verschuiving van de macht tijdens de bezetting, waarbij de democratische controle was vervangen door de autoriteit van de bezetter en zijn stromannen.

Ambtelijke correspondentie / briefadvies

Het document is een formeel advies of verzoekschrift binnen het Amsterdamse marktwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een verzoek tot teruggaaf (restitutie) van marktgelden door L. Bolle, een grossier woonachtig aan de 2e Boerhaavestraat. Bolle had voor het hele jaar 1941 entreegeld betaald voor een vaste staanplaats op de Centrale Markt (C.M.). Echter, per 1 april 1941 werd hij van deze verplichting ontheven door een besluit van de Regeringscommissaris (Reg. C.). De schrijver van de brief stelt voor om het bedrag voor de resterende 9 maanden van het jaar (f 7,- van de f 10,-) terug te betalen. Opvallend zijn de precieze administratieve verwijzingen naar "art. 36 van de Verordening tot Heffing van Markt-, standplaats- en overige gelden" en de specifieke besluitnummers van de Regeringscommissaris. De tekst is herhaaldelijk gecorrigeerd om de juridische en administratieve formulering ("als grossier", "van welke") te verfijnen.

Document

* **Kernboodschap:** De burgemeester wijst een verzoek (waarschijnlijk een bezwaarschrift of gratieverzoek) van de heer G.J.G. Koekenbier af. Een straf die is opgelegd aan diens broer, P.J. Koekenbier Jr., voor een vergrijp op 6 augustus 1941, blijft gehandhaafd. * **Vormfouten:** In de tekst staat de typefout "bfoeder" in plaats van "broeder". * **Functionarissen:** De brief is opgesteld uit naam van Edward Voûte, die tijdens de Duitse bezetting de door de nazi's benoemde burgemeester van Amsterdam was. Hij wordt ondertekend door de gemeentesecretaris J.F. Franken. * **Referentie:** De handgeschreven aantekening "Marktw" duidt er waarschijnlijk op dat de zaak betrekking had op de afdeling Marktwezen. Gezien de familie-achtergrond van de geadresseerde (de naam Koekenbier is historisch verbonden aan de Amsterdamse markthandel), ging de straf mogelijk over een overtreding van marktvoorschriften of distributiewetten.

Brief / Ambtelijk schrijven.

Dit document betreft een verzoek van het gemeentebestuur van Amsterdam aan de Duitse bezetter (vertegenwoordigd door Dr. Böhmcker) om de toegangsregels voor de zogenaamde "Joodse markten" te versoepelen voor niet-Joodse ondernemers. **Kernpunten:** 1. **Economisch belang:** Niet-Joodse verhuurders van marktkramen en materiaal verhuren hun goederen aan handelaren op de Joodse markten. Zij ondervinden logistieke problemen omdat zij de terreinen officieel niet mogen betreden wanneer er Joden aanwezig zijn. 2. **Verruiming van tijden:** Eerder mochten zij alleen vóór 09:00 uur en na sluitingstijd het terrein op. De burgemeester verzoekt dit te verruimen naar vóór 11:00 uur en na 15:00 uur. 3. **Argumentatie:** Het verzoek wordt onderbouwd met praktische redenen: het innen van huur, het ophalen van karren en het voorkomen van schade. Er wordt specifiek verwezen naar een storm waarbij dekzeilen verloren gingen omdat de (niet-Joodse) eigenaar het terrein niet op mocht om ze vast te zetten. 4. **Controle:** De burgemeester stelt voor om met "schriftelijke concessies" (vergunningen) te werken voor een geselecteerde groep verhuurders om toezicht te behouden.

Officieel rapport van de Dienst der Marktwezen.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft wangedrag van een marktkoopman (J. Thomas) op de Ten Katemarkt. De man verplaatste zijn kar met druiven eigenmachtig, blokkeerde daarmee de doorgang en schold de controlerende ambtenaar uit toen deze hem wilde bekeuren. * **Toon:** Zakelijk en rapporterend, maar de frustratie van de ambtenaar is merkbaar in de vermelding dat de betrokkene een recidivist is die in een maand tijd al 10 tot 12 bekeuringen heeft verzameld. * **Juridische aspecten:** Er is sprake van verstoring van de openbare orde en belediging van een ambtenaar in functie. De voorgestelde strafmaatregelen (uitsluiting van de markt) laten zien dat de marktmeester bevoegdheden had om direct in te grijpen op het economisch recht van de handelaar.

Circulaire/Ambtelijk schrijven.

Dit document is een officiële oproep van het Amsterdamse gemeentebestuur aan alle hoofden van gemeentelijke diensten en nutsbedrijven. De kern van de boodschap is de groeiende materiaalschaarste als gevolg van de oorlogsomstandigheden. De burgemeester stelt een systeem van interne herverdeling voor: wanneer een bepaalde dienst een tekort heeft aan cruciale materialen of onderdelen, moet dit direct gemeld worden. Het stadsbestuur zal dan inventariseren of deze goederen elders binnen de gemeente beschikbaar zijn en overgedragen kunnen worden zonder de gevende partij onevenredig te schaden. Het doel is om de continuïteit van de essentiële stedelijke voorzieningen zo lang mogelijk te waarborgen in een tijd van toenemende tekorten.

Getypte brief (doorslag of eensluidend afschrift).

Deze brief is een dringende waarschuwing van het Amsterdamse stadsbestuur aan de centrale voedselautoriteiten in Den Haag. De kern van het bericht is de zorg over de verslechterende voedselvoorziening in de stad. **Belangrijkste punten:** * **Invoering rantsoenering:** Op 28 april 1941 wordt de rantsoenering van aardappelen ingevoerd op een "zeer lagen voet" (zeer beperkt). * **Tekorten:** Er is een nijpend tekort aan vlees, vet en aardappelen. De voorgestelde compensatie in de vorm van extra brood (400 gram per week) wordt als volstrekt onvoldoende beschouwd. * **Verzoek:** De Regeringscommissaris verzoekt dringend om het rantsoen peulvruchten (momenteel 500 gram per drie weken) te verhogen om de tekorten op te vangen. * **Motivering:** De schrijver noemt twee redenen: de volksgezondheid en het handhaven van de openbare orde ("de rust alhier").

Officiële kennisgeving/besluit (doorslag of afschrift).

Het document is een formeel besluit van het Amsterdamse gemeentebestuur tijdens de bezettingsjaren. De toon is dwingend en bureaucratisch. De kern van de brief is een administratieve sanctie: de heer A. Vuisje krijgt een toegangsverbod voor de Centrale Markt voor de duur van twee maanden. De opgegeven reden is vaag: "het verstoren van den goeden gang van zaken". Opvallend zijn de namen van de ondertekenaars. Edward Voûte werd door de Duitse bezetter aangesteld als regeringscommissaris (en later burgemeester) van Amsterdam. De aanwezigheid van diverse stempels en handgeschreven parafen (zoals 'v. Die' en 'P. H. Broese') duidt op een zorgvuldige administratieve afhandeling binnen de gemeentelijke bureaucratie. De afkorting "vM" onder de hoofdtekst zijn waarschijnlijk de initialen van de typist of de behandelend ambtenaar.

Document

Dit document is een ambtelijke correspondentie betreffende een tuchtmaatregel tegen een 'overkruier' (een sjouwer of transporteur) op de Centrale Markt in Amsterdam. De kernpunten zijn: 1. **Het Vergrijp:** J.M. Bommels is betrapt op het stelen van fruit (pruimen en druiven) bij grossier J. Pouw op 11 augustus 1941. 2. **Afhandeling:** Hoewel de bestolene geen politieaangifte wilde doen, heeft de marktadministratie zelf een straf opgelegd op basis van het Marktreglement: een toegangsverbod van 14 dagen. 3. **Verzwaring:** De Directeur acht deze straf onvoldoende en verzoekt de Wethouder om de Regeeringscommissaris een veel zwaardere straf te laten opleggen, namelijk een toegangsverbod van vier maanden. Dit is opvallend omdat Bommels geen eerdere overtredingen op zijn naam had staan.

Officieel schrijven/besluit van de gemeente Amsterdam.

Het document betreft een administratieve sanctie opgelegd aan een burger, de heer J.M. Bommels. De kern van de boodschap is een ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam voor de duur van zes maanden. De aanleiding voor deze maatregel is een beschuldiging van diefstal op de markt. Opvallende details: * **Handtekeningen:** De namen van de Regeeringscommissaris (Voûte) en de Gemeentesecretaris (Franken) zijn niet origineel gezet, maar middels een paarse stempel aangebracht met de toevoeging "(get.)", wat staat voor "getekend". Dit duidt op een standaardprocedure of een kopie voor het archief/de geadresseerde. * **Annotaties:** De handgeschreven teksten zoals "gebeld" en "Markten" suggereren dat dit een werkdocument was voor de gemeentelijke administratie om de status van het dossier bij te houden. * **Adres:** De vermelding "_A_L_H_I_E_R_" was een gebruikelijke term in de postverzending binnen dezelfde stad.

Administratieve doorgeleidingsstempel met handgeschreven kanttekeningen op een (vrijwel onleesbaar) doorslagvel.

Dit document is een officieel geleideformulier (of een stempel hiervoor) van de gemeente Amsterdam uit de Tweede Wereldoorlog. Het betreft een interne administratieve handeling waarbij een dossier of brief door de Wethouder voor Maatschappelijke Steun wordt overgedragen aan de Directeur van dezelfde dienst. De chronologie van de afhandeling is duidelijk zichtbaar: 1. **12 april 1941:** Het document wordt voorbereid. 2. **15 april 1941:** De officiële stempel van ontvangst of doorzending door het bureau van de wethouder wordt geplaatst. 3. **16 april 1941:** Een ambtenaar (mogelijk met initialen 'Pd') noteert dat het stuk voor advies naar "Hr. Schregel" moet gaan. De vage tekst op de achtergrond lijkt een doorslag van een brief te zijn, gericht aan een "Mijnheer", waarin wordt gerefereerd aan eerdere correspondentie uit 1940 ("28 November 39 ... brief 13 April"). Gezien de context van de dienst ging dit waarschijnlijk over een aanvraag voor financiële ondersteuning of een andere vorm van sociale bijstand.

Getypte brief/afschrift (doorslag of gecertificeerde kopie) met handgeschreven correcties en handtekening.

* **Kernproblematiek:** De tekst beschrijft een falend controlesysteem op de prijzen van primaire levensbehoeften (tuinbouwproducten en vis). De bestaande maatregelen zijn slechts "repressief" (achteraf straffend) en niet effectief genoeg om prijsopdrijving tegen te gaan. * **Oplossing:** Er wordt gepleit voor een integraal systeem van maximummarges in de gehele keten: van producent via grossier (groothandel) naar de kleinhandel. Dit moet transparantie bieden. * **Maatschappelijke Controle:** Een interessant aspect is de rol van de burger. Door prijzen te publiceren en winkeliers te verplichten hun prijzen duidelijk te afficheren ("aan te prijzen"), wordt het publiek ingeschakeld als controleur. * **Economische spanning:** Er is een discussie over de winstmarges. De overheid dwingt verkoop via de veiling af om zwartmarkt-prijzen bij de bron aan te pakken, maar winkeliers vrezen dat de optelsom van vastgestelde marges de producten voor de consument alsnog te duur maakt. * **Stijl:** De handgeschreven wijzigingen van "exorbitante" naar "buitensporige" en "dient" naar "moet" suggereren een bewuste taalkeuze om de tekst krachtiger of toegankelijker te maken.

Afschrift van een officiële brief.

* **Inhoud:** De burgemeester van Amsterdam reageert op een verzoek van het Rijksbureau om een ophaaldienst voor afvalstoffen en oude materialen (zoals metalen, textiel of papier) op te zetten in de stad. De burgemeester stemt in met de samenwerking, maar vraagt om meer concrete instructies of vragen dan de algemene richtlijnen die eerder in oktober waren verstrekt. * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "verleenen", "den ophaaldienst"). * **Ondertekening:** Het betreft een afschrift, wat blijkt uit de aanduiding "get." (getekend) voor de namen van de burgemeester en de gemeentesecretaris. Dit betekent dat dit exemplaar voor het archief is gemaakt en niet het origineel met natte handtekening is. * **Visuele kenmerken:** De afkorting "z.o.z." (zie ommezijde) rechtsonder geeft aan dat de brief of de bijbehorende informatie op de achterkant van het blad doorloopt. De vage letters in spiegelbeeld over de tekst duiden op het doorslaan van inkt of het bewaren in een stapel waarbij de inkt van een ander document is overgegaan.

Officiële circulaire/dienstmededeling van de Gemeente Amsterdam.

In dit schrijven uit de burgemeester zijn ongenoegen over het gebrekkige onderhoud van gemeentelijke eigendommen (machines, voertuigen, gereedschappen), in het bijzonder wanneer deze niet direct in gebruik zijn. Hij constateert dat kapitaalgoederen hierdoor onbruikbaar worden. De kern van de brief is een strikte dienstopdracht: alle hoofden van diensten moeten zorgdragen voor de staat van het materieel onder hun beheer. De burgemeester voegt hier een expliciet dreigement aan toe: bij nalatigheid worden de hoofden **persoonlijk verantwoordelijk** gesteld. De toon is autoritair en formeel, wat kenmerkend is voor de bestuurscultuur in oorlogstijd.

Officieel besluit/kennisgeving.

Het document is een formele ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam. De reden voor deze sanctie is een geconstateerde diefstal. De strafmaat is vastgesteld op een periode van vier maanden, ingaande op 5 september 1941 en eindigend op 5 januari 1942. Opvallend is de vermelding "(get.)" voor de namen van de Burgemeester en de Gemeentesecretaris. Dit duidt erop dat dit een afschrift of een officiële doordruk is van het originele besluit, waarbij de namen door een administratief medewerker zijn overgenomen (getekend door). De afkorting "l.i." achter de naam van de secretaris staat waarschijnlijk voor 'loco-interim'. De handgeschreven aantekeningen en stempels bovenin (o.a. "Markth." en diverse nummeringen) zijn registratiekenmerken van de gemeentelijke administratie of de marktdienst.

Officiële bekendmaking (Algemeene Kennisgeving).

Dit document is een officieel verbod op straathandel (venten) en het opkopen van goederen in specifieke straten in Amsterdam-Oost (Camperstraat, Iepenweg, Iepenplein en omliggende zones). Het verbod geldt dagelijks na 8:00 uur 's ochtends. Opvallend is dat gedrukte en geschreven stukken (zoals kranten of pamfletten) expliciet worden uitgezonderd van dit handelsverbod. Er wordt een uitzonderingsclausule opgenomen voor "lompenventers", die via een verzoek ontheffing (dispensatie) kunnen krijgen. Het besluit wordt met terugwerkende kracht (vanaf 9 mei) afgekondigd. De strikte geografische afbakening (tot op de meter nauwkeurig in zijstraten zoals de Oosterparkstraten) duidt op een zeer gerichte maatregel om economische activiteit of samenscholingen in deze specifieke buurt te reguleren.

Officiële bekendmaking (Algemeene Kennisgeving)

Dit document is een officiële verordening van het Amsterdamse gemeentebestuur tijdens de Duitse bezetting. De kern van het besluit is een verbod op straathandel (venten) en het opkopen van goederen na 8:00 uur 's ochtends in een specifiek cluster van straten in Amsterdam-Oost: de Camperstraat, de Iepenweg en het Iepenplein, inclusief een bufferzone in de zijstraten (25 tot 50 meter). Opvallend is dat er een uitzondering wordt gemaakt voor de handel in drukwerk (kranten, boeken) en dat "lompenventers" (inzamelaars van oud textiel en metalen) een ontheffing kunnen aanvragen. Het besluit werkt met terugwerkende kracht vanaf 9 mei 1941.

Ambtsbrief / Interne correspondentie betreffende marktbeheer.

* **Inhoud:** Het document is een formeel verzoek om een lopend huurcontract voor een pakhuisruimte (sectie D.25) op de Centrale Markt in Amsterdam te ontbinden. De huurder, grossier J.P. Kuil, wenst over te stappen naar een andere ruimte (sectie D.14) die vrijkomt als gevolg van reorganisatiemaatregelen. * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar Artikel 17, lid 3 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. Dit artikel geeft bestaande huurders het recht op voorrang bij het ruilen van ruimtes wanneer er nieuwe afdelingen beschikbaar komen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke formele ambtelijke stijl ("Hiermede heb ik de eer U te berichten", "wel te willen bevorderen"). De spelling is deels verouderd (bijv. "afdeeling", "Regeeringscommissaris").

Officieel schrijven / rondschrijven van de Gemeente Amsterdam.

- **Inhoud:** Het document informeert gemeentelijke diensten over een wijziging in de verzekeringsportefeuille. Een oude polis uit 1936 is beëindigd. Risico’s op fraude en verlies van geld zijn nu ondergebracht bij de 'Frauderisico-Onderlinge van Gemeenten' (F.O.G.) tot ƒ 250.000. Belangrijk is dat de diefstalverzekering voor algemene gemeentegoederen (tot ƒ 5.000) komt te vervallen, tenzij er specifieke uitzonderingen worden aangevraagd. - **Kernpunten:** - Nadruk op de meldingsplicht: schade moet **onmiddellijk** gemeld worden wegens een strikte termijn van drie dagen bij de verzekeraar. - Administratieve discipline: de ontvanger wordt herinnerd aan het vermelden van de juiste referentienummers bij correspondentie. - **Opmerkelijke namen:** - **E.J. Voûte:** Ondertekent als "Regeeringscommissaris". Dit wijst direct op de bestuurlijke context van de bezettingstijd. - **J.F. Franken:** De gemeentesecretaris. - **M. Müller:** De handgeschreven notitie bovenaan suggereert dat het document is ingezien door of gericht aan een adviseur/directeur met deze naam.

Officiële brief van de Gemeente Amsterdam.

* **Kernboodschap:** De wethouder stelt vast dat er geen Joodse ambtenaren aangesteld hoeven te worden voor de markten die specifiek voor Joden zijn aangewezen. "Arische" ambtenaren kunnen dit werk blijven doen. * **Terminologie:** Het document gebruikt expliciet nationaalsocialistisch taalgebruik, zoals de term **"arische ambtenaren"**. Dit illustreert hoe diep de rassenideologie van de bezetter was doorgedrongen in het ambtelijk apparaat. * **Bestuurlijke context:** De brief is een antwoord op een vraag van de Directeur van het Marktwezen. Het toont de bureaucratische afhandeling van de segregatie: zelfs op locaties die uitsluitend voor Joden bedoeld waren, mochten Joden geen officiële functies bekleden. * **De ondertekenaar:** In november 1941 was de pro-Duitse wethouder E.J. Voûte verantwoordelijk voor deze portefeuille (later werd hij regeringscommissaris/burgemeester). De handtekening lijkt echter van een waarnemer of een specifieke functionaris binnen dat departement.

Document

Dit document is een formele kennisgeving aan de heer A. Mohr betreffende een financiële correctie op zijn verschuldigde marktgeld. Het besluit omvat twee delen: 1. **Restitutie:** Een terugbetaling van ƒ 1,27 voor reeds betaalde gelden. 2. **Kwijtschelding:** Het laten vervallen van een nog openstaande schuld van ƒ 12,75. De term "op gronden van billijkheid" geeft aan dat dit geen strikt wettelijke verplichting was, maar een besluit genomen uit oogpunt van rechtvaardigheid of coulance door het bestuur. Het document bevat diverse administratieve kenmerken die typisch zijn voor de gemeentelijke bureaucratie van die tijd, inclusief de verwijzing naar de Dienst van het Marktwezen aan de Jan van Galenstraat (de Centrale Markthallen). De stempels "(get.) Voûte" en "(get.) J.F. Franken" duiden erop dat dit een officieel afschrift of een door stempels bekrachtigde kopie is van het oorspronkelijke besluit.

Officiële kennisgeving/beschikking (doorslag of afschrift).

* **Inhoud:** Het document is een officiële mededeling aan de heer L. Bolle dat hij voor de rest van het jaar 1941 is vrijgesteld van het betalen van marktgeld, ter waarde van 350 gulden. Dit besluit is genomen op "gronden van billijkheid". * **Ondertekening:** De namen onderaan zijn voorafgegaan door "(get.)", wat betekent dat dit een getypte kopie of afschrift is van het originele, door Edward Voûte en J.F. Franken ondertekende document. * **Administratieve context:** De term "Marktw" rechtsboven verwijst naar de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De afkorting "ALHIER (O)" in de adressering duidt op Amsterdam-Oost. * **Bedrag:** Een bedrag van ƒ 350,- was in 1941 aanzienlijk (vergelijkbaar met de koopkracht van circa € 2.800,- in huidige waarde), wat suggereert dat de heer Bolle een grote standplaats of een substantiële handel dreef.

Administratieve brief/geleidebrief.

Het document is een formele begeleidende brief voor een huurcontract in tweevoud (duplo). Het betreft de verhuur van een specifieke locatie, namelijk de benedenverdieping van pakhuisafdeling No. H 22 op de Centrale Markt in Amsterdam, aan een zekere C. de Jong Sr. De directeur verzoekt de Wethouder voor de Levensmiddelen om zorg te dragen voor de ondertekening door de "Regeeringscommissaris". Zodra dit is gebeurd, moet het contract worden teruggestuurd zodat de administratieve afhandeling (registratie) kan worden voltooid. De toon is uiterst formeel ("heb ik de eer", "ik moge U beleefd verzoeken"), wat gebruikelijk was voor ambtelijke correspondentie in die tijd.

Ambtelijk schrijven/kennisgeving.

Dit document is een formele afwijzing van een verzoek of bezwaarschrift. De heer H. de Vries heeft op 21 oktober 1941 geprobeerd een besluit van de burgemeester aan te vechten. Dit besluit, daterend van 18 april 1941, hield in dat De Vries de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam definitief ("voorgoed") werd ontzegd. De toon van de brief is kortaf en resoluut. De burgemeester stelt dat er geen nieuwe argumenten zijn aangevoerd en weigert zelfs een gesprek ("bespreking") over de zaak, omdat dit "geen nut" zou hebben. Het document weerspiegelt de autoritaire bestuursstijl van die tijd, waarbij tegen besluiten van het openbaar bestuur nauwelijks ruimte voor verweer was.

Officieel schrijven/besluit van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een officiële kennisgeving van de verlenging van een toegangsontzegging tot de Centrale Markt in Amsterdam. De twee genoemde heren, G.J. Oosterhof en J.v.d. Valk, waren aanvankelijk voor veertien dagen geschorst door de Directeur van het Marktwezen vanwege de diefstal van aardappelen. De burgemeester heeft dit besluit herzien en de straf aanzienlijk verzwaard met een verlenging van twee maanden. De toegang wordt pas weer verleend op 5 maart 1942. De toon is strikt zakelijk en autoritair. Het feit dat de diefstal van aardappelen direct door de burgemeester wordt bestraft met een langdurige uitsluiting van de markt, onderstreept de ernst waarmee vergrijpen tegen de voedselvoorziening werden behandeld in die tijd.

Doorslag van een officiële kennisgeving/brief.

* **Inhoud:** Het betreft een strafmaatregel tegen de heer Sorno wegens de diefstal van een kleine hoeveelheid lege kisten op de Centrale Markt in Amsterdam op 30 december 1941. * **Sanctie:** De directe sanctie is een marktverbod van veertien dagen (van 5 tot en met 18 januari 1942). Er is echter sprake van een mogelijke escalatie: de directeur heeft de zaak voorgelegd aan de burgemeester om te bepalen of een uitsluiting voor langere termijn noodzakelijk is. * **Juridische basis:** De maatregel is gebaseerd op artikel 35 lid 1 van het toenmalige 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands met destijds gebruikelijke afkortingen zoals "jl." (*jongstleden*) en "a.s." (*aanstaande*), en de naamvals-n bij "den toegang" en "den Burgemeester".

Afschrift van een officiële circulaire (dienstbrief) van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document betreft een verbod voor Nederlandse ambtenaren die in Duitsland werkzaam zijn om hun functie met een Duitse titel aan te duiden. Zij zijn verplicht hun originele Nederlandse ambtstitel te gebruiken en mogen deze slechts toelichten als daar naar gevraagd wordt. * **Taal en Stijl:** De tekst is gesteld in een zakelijke, ambtelijke stijl, kenmerkend voor de vroege jaren '40 (bijv. de spelling met 'ch' in "Binnenlandsche"). Opvallend zijn twee typefouten in de originele tekst: "Dultschen" in plaats van "Duitschen" en "Nederlandschete" (aan elkaar geschreven). * **Hiërarchie:** De brief toont de keten van bevelvoering tijdens de bezetting: de bevelen komen van de Duitse *Commissaris-Generaal voor Bestuur en Justitie* (Friedrich Wimmer), gaan via de Nederlandse *Secretaris-Generaal* naar de burgemeester, die het vervolgens verspreidt onder de gemeentelijke diensten. * **Ondertekening:** De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een getypt afschrift is van het originele, door Voûte en Franken ondertekende document.

Officieel rondschrijven (circulaire) van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een administratieve verduidelijking betreffende de arbeidsvoorwaarden van Amsterdams gemeentepersoneel tijdens de bezettingsjaren. Het onderwerp is een inflatie-correctie of armoedebestrijding: een "tijdelijke toelage van 6%" voor gehuwde ambtenaren die minder dan 2000 gulden per jaar verdienen. De kern van de mededeling is een versoepeling van de vermogenstoets: bij het berekenen of iemand onder de grens van 2000 gulden valt, hoeft men voortaan alleen rekening te houden met andere inkomsten uit *overheidskassen* (inclusief die uit Nederlands-Indië). Inkomsten uit private pensioenfondsen of particuliere instellingen worden "uit hoofde van practische overwegingen" genegeerd. Dit betekende in de praktijk dat meer ambtenaren in aanmerking kwamen voor de toeslag.

Officiële kennisgeving/brief (doorslag of kopie voor archief).

* **Inhoud:** De brief informeert de heer I. Hakker dat zijn tijdelijke ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt (oorspronkelijk 14 dagen) is omgezet in een verlenging voor onbepaalde tijd. * **Aanleiding:** De reden voor deze zware sanctie is de diefstal van een distributiebon die recht gaf op de aankoop van twee colli (verpakkingseenheden/kratten) savoyekool. * **Administratieve verwerking:** De vele stempels en parafen duiden op een strikte bureaucratische afhandeling tussen de afdeling Marktwezen en het secretariaat van de burgemeester. De afkorting "L.M." staat waarschijnlijk voor "Lijst Marktwezen" of een vergelijkbaar register. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het ambtelijke Nederlands van die tijd, met gebruik van de oude spelling (den, welken, ontnomen).

Officiële brief/kennisgeving van de Gemeente Amsterdam.

Het document is een formele mededeling betreffende de verlenging van een zakelijke huurovereenkomst. De gemeente Amsterdam verlengt het contract met de heer M. van Meekeren voor de exploitatie van een koffiehuis inclusief woonruimte op het terrein van de 'Vischhal' (de visafslag/markt). De verlenging geschiedt onder exact dezelfde voorwaarden voor de duur van één jaar (tot 1 juni 1943). De administratieve codes (L.M. 400 -1942-) en de stempels duiden op een zorgvuldige archivering binnen het gemeentelijk apparaat. De handgeschreven aantekeningen rechtsboven (o.a. 'Markth.' voor Markthallen) wijzen op de interne route die het document heeft afgelegd binnen de betreffende gemeentedienst.

Officieel schrijven / Circulaire (Afschrift)

Dit document is een formele instructie van de door de bezetter aangestelde burgemeester Edward Voûte aan alle Amsterdamse gemeentediensten. De kern van de boodschap is de volledige economische uitsluiting van Joodse burgers door de gemeente. De instructie verbiedt: 1. Het kopen van artikelen van Joden (direct of indirect). 2. Het verkopen van artikelen aan Joden. 3. Het verstrekken van opdrachten voor werkzaamheden aan Joodse personen of bedrijven. De tekst refereert tevens aan het reeds bestaande verbod om personen "van joodschen bloede" in dienst te nemen (de ariërverklaring en het ontslag van Joodse ambtenaren in 1940/1941). De burgemeester presenteert dit als een "verzoek" van de Duitse autoriteiten, maar geeft het vervolgens als een dwingende opdracht ("Ik draag U op") aan zijn ambtenaren apparaat.

Ambtelijke notitie op een voorgedrukt formulier van de gemeente (Algemene Zaken Model No. 14).

De notitie betreft een verzoek om informatie ten behoeve van een opdracht van een wethouder (in deze periode in Amsterdam waarschijnlijk de pro-Duitse E.J. Voûte of een direct ondergeschikte). Er wordt gevraagd om een lijst met namen van eigenaren of medewerkers van "geliquideerde of gesloten firma's". Gezien de datum (maart 1942) en de terminologie verwijst dit direct naar de gedwongen sluiting of 'arisering' van Joodse bedrijven door de bezetter. Het doel van deze lijst was om te controleren of deze personen ("bedoelde personen") inmiddels een plek hadden ingenomen op de "Joodsche markt". Dit toont aan dat de gemeentelijke bureaucreatie nauwgezet bijhield wie er op de speciaal voor Joden ingerichte markten handelde, als onderdeel van het proces van segregatie en economische uitsluiting.

Uittreksel van een officieel besluit (typschrift).

* **Inhoud:** Het document betreft het formeel laten vervallen van eerdere besluiten (uit 1940 en 1941) in toekomstige aanbestedingen en bestekken van de gemeente Amsterdam. Het specificeert welke gemeentelijke diensten een kopie van dit besluit moeten ontvangen voor hun administratie. * **Bestuurlijke structuur:** De tekst weerspiegelt de ambtelijke organisatie van Amsterdam in die tijd, met een centrale rol voor de Gemeentesecretarie en de verdeling over gespecialiseerde afdelingen zoals Publieke Werken en Volkshuisvesting. * **Terminologie:** De term "Regeeringscommissaris voor Amsterdam" is een directe verwijzing naar de bestuurlijke herindeling onder de Duitse bezetter, waarbij de democratische controle (de gemeenteraad) werd vervangen door een autoritair bewind onder leiding van een commissaris (E.J. Voûte).

Officieel afschrift van vergunningsvoorwaarden (uittreksel).

Dit document bevat een tweetal bepalingen (f en g) die deel uitmaakten van een vergunning voor een standplaats in Amsterdam (waarschijnlijk voor een markt of straathandel). De nadruk ligt op de strikte controle door de politie en de Dienst van het Marktwezen. * **Bepaling f:** Geeft de politie de absolute macht om een standplaats direct te laten ontruimen in het belang van de openbare orde of het verkeer. * **Bepaling g:** Stelt dat de vergunning op elk moment getoond moet kunnen worden, samen met een betalingsbewijs van het standplaatsgeld. Zonder dit bewijs is de vergunning ongeldig. Het document is een "eensluidend afschrift", wat betekent dat het een officiële kopie is van het originele besluit, gewaarmerkt door de gemeentesecretaris.

Document

Dit document is een officiële dienstbrief van de burgemeester van Amsterdam aan de directeur van het Marktwezen. De kern van de brief is de verspreiding van informatie over de periodieke controle en ijking van meetinstrumenten (de 'herijk van maten en gewichten'). De burgemeester verzoekt de directeur om de bijgevoegde bekendmakingen op publieke plekken in de gebouwen van het Marktwezen op te hangen. De brief is ondertekend door Edward Voûte, die gedurende de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter als burgemeester was aangesteld. Een handgeschreven notitie onderaan bevestigt dat de opdracht op 22 januari 1942 is uitgevoerd.

Doorslag van een officiële brief van de gemeente Amsterdam.

Deze brief is een formeel besluit van het Amsterdamse gemeentebestuur tijdens de Duitse bezetting. De kern van de brief is de afwijzing van een verzoek van de firma Ketjen. Ketjen wilde toestemming behouden voor een leverancier genaamd 'Vos' om vis te blijven bezorgen bij de fabriek. De burgemeester wijst dit verzoek af op basis van nieuwe distributieregels. Vanwege de voedselschaarste tijdens de oorlog was het 'venten' (straatverkoop) en het aan huis bezorgen van vis verboden. Vis mocht alleen nog via de officiële kanalen — markten en viswinkels — worden verkocht, waarschijnlijk om betere controle te houden op de rantsoenering en de zwarte handel tegen te gaan. De brief is ondertekend door Edward Voûte, die door de bezetter was aangesteld als burgemeester, en de gemeentesecretaris Franken.

Officieel bericht/besluit van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document is een formele kennisgeving aan een burger, de heer E. de Booy. Hem was eerder door de Directeur van het Marktwezen de toegang tot de Centrale Markt ontzegd voor 14 dagen wegens 'heling' (het kopen of bezitten van gestolen goederen). De Burgemeester besluit hier deze straf fors te verzwaren door de ontzegging met drie maanden te verlengen tot 14 juli 1942. * **Bestuurlijke context:** De brief is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Edward Voûte was de door de bezetter aangestelde burgemeester van Amsterdam. De toon is zakelijk en autoritair. * **Strafmaat:** De verhoging van de straf van twee weken naar drie maanden duidt op een streng optreden tegen onregelmatigheden op de markt, die in oorlogstijd (vanwege schaarste en de zwarte markt) onder zeer streng toezicht stond.

Typegeschreven brief (doorslag op dun papier).

* **Toon:** Formeel, ambtelijk en juridisch van aard. * **Inhoud:** Het document is het slot van een brief waarin de Directeur van het Marktwezen de Wethouder voor de Levensmiddelen verzoekt om actie te ondernemen bij de Burgemeester. Het doel is om twee personen, Morees en Smit, een zware sanctie op te leggen: een ontzegging van de toegang (vermoedelijk tot de markten) voor onbepaalde tijd. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de toen geldende spelling (bijv. "den", "onbepaalden"). Er staat een opvallende typefout in de tekst: "inggng" in plaats van "ingang". * **Administratieve details:** De brief verwijst naar een specifiek artikel en lid, wat duidt op een reglementaire basis voor de strafmaatregel.

Officieel afschrift van een gemeentelijke vergunning (standplaatsvergunning).

Dit document is een formele wijziging van een eerder verleende standplaatsvergunning voor een bloemenverkoper in Amsterdam-Zuid. Enkele opvallende details: * **Seizoensgebonden materiaal:** De vergunning maakt onderscheid tussen de zomer (een mand of houten bak) en de winter (een met glas ombouwde handkar van aanzienlijke afmetingen: 4 bij 2 meter). Dit wijst op een permanente, seizoensbestendige bedrijfsvoering. * **Strikte regulering:** De locatie is tot op de meter nauwkeurig bepaald (tussen de eerste en tweede boom vanaf de Apollolaan). Ook de technische vereisten voor de verlichting (geen benzine, specifieke naaldafsluiters) duiden op strenge brandveiligheidsvoorschriften voor straatverkopers. * **Arbeidsvoorwaarden:** Artikel 'b' is opmerkelijk: de houder moet de standplaats *persoonlijk* bemannen en mag geen hulp inschakelen. Dit was een gebruikelijke bepaling om te voorkomen dat vergunningen werden doorverhuurd of dat men personeel uitbuitte. ---

Hinderwetvergunning (afschrift/besluit).

Dit document is een officiële verlening van een vergunning onder de Hinderwet. De burgemeester van Amsterdam verleent hier toestemming aan **Keizer’s Fruithandel N.V.** voor het exploiteren van een elektrische houtzagerij. **Kernpunten:** * **Technische specificaties:** Er wordt melding gemaakt van een elektromotor van 5 P.K. (Paardenkracht). * **Locatie:** Hoewel de Centrale Markthallen in Amsterdam liggen, wordt verwezen naar de kadastrale gemeente **Sloten** (Sectie C, No. 8611). De gemeente Sloten was in 1921 door Amsterdam geannexeerd, maar de kadastrale aanduidingen bleven vaak de oude dorpsnamen voeren. * **Veiligheidsvoorschriften:** De vergunning stelt strikte eisen aan de hygiëne en brandveiligheid. Punt 1 focust op het voorkomen van stof- en zaagselophoping (explosie- en brandgevaar), terwijl punt 2 een ventilatie- of bufferruimte van 25 cm voorschrijft tussen het hout en het plafond. * **Administratief proces:** Het document toont de bureaucratische gang van zaken: er zijn adviezen gevraagd aan de Arbeidsinspectie en er heeft een hoorzitting plaatsgevonden.

Officieel afschrift van een gemeentelijk besluit/kennisgeving.

* **Inhoud:** Het document is een formele mededeling aan een 'concessionaris' (iemand met een vergunning of contract voor een specifieke dienst) naar aanleiding van een eerder genomen besluit. De tekst wijst de ontvanger op de mogelijkheid tot beroep bij de Secretaris-Generaal van Sociale Zaken en op de noodzaak om te voldoen aan veiligheidsvoorschriften voor elektriciteit. * **Administratieve proces:** Het document toont de uitgebreide bureaucratische afhandeling van die tijd. Onderaan staat een distributielijst van alle gemeentelijke en landelijke diensten die een kopie van dit besluit ontvangen, variërend van de brandweer tot de belastingdienst. * **Status van het document:** Het is een gecertificeerd afschrift ("Voor eensluidend afschrift"), wat betekent dat de gemeentesecretaris bevestigt dat dit een exacte kopie is van het originele besluit dat door de burgemeester is getekend. * **Functionarissen:** * **Edward Voûte:** De nationaalsocialistisch gezinde burgemeester van Amsterdam tijdens de bezetting (1941-1945). * **J.F. Franken:** De gemeentesecretaris die de administratieve correctheid bewaakte. ---

Ambtelijke correspondentie (briefkopie of afschrift).

Dit document is een formele kennisgeving van de gemeente Amsterdam aan de Nederlandsche Middenstandsbank (NMB) betreffende de huur van faciliteiten. De bank krijgt toestemming om kluisruimte te gebruiken in het entreegebouw van de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat. Opmerkelijk is dat deze ruimte op dat moment tijdelijk in gebruik was door "Vebena" (vermoedelijk de *Vereniging van Beambten en Nagestelden van de Centrale Markt*). De huurprijs is vastgesteld op 100 gulden per jaar. De brief is een doorslag of afschrift, aangezien de handtekeningen zijn voorafgegaan door "(get.)", wat duidt op 'getekend'.

Getypte ambtelijke brief (doorslag/minuut).

* **Administratieve procedure:** De brief is een formele kennisgeving van een personeelsbesluit. De directeur van een gemeentelijke dienst schorst twee tijdelijke controleurs en vraagt de verantwoordelijke wethouder om formele goedkeuring van dit besluit. * **Bureaucratie:** Het gebruik van kenmerken (8a/70/2 M.), de hiërarchische toon ("heb ik de eer U te doen toekomen", "beleefd verzoek") en de handgeschreven instructies voor de interne route van het document ("ter kennisneming", "retour hoofdkantoor") zijn typerend voor de ambtelijke werkwijze van die tijd. * **Toestand document:** Het betreft een doorslag op dun papier. De handgeschreven opmerking bovenaan met de datum 23/12 lijkt ouder dan de getypte datum van 29 december, wat kan duiden op een voorbereidend proces of een fout in de datering. ---

Officiële brief/kennisgeving

In deze brief stelt de directeur van de Centrale Markt in Amsterdam de heer H. Waterman op de hoogte van een sanctie. Aanleiding is een gerapporteerde diefstal van een krat op 9 januari 1942. De straf bestaat uit een tijdelijk toegangsverbod voor de markt van veertien dagen (van 23 januari tot en met 5 februari 1942). De directeur laat tevens weten dat hij de zaak heeft geëscaleerd naar de burgemeester om te laten bepalen of Waterman voor een langere periode of permanent moet worden uitgesloten van de markt.

Brief (doorslag/afschrift van een officieel schrijven).

Dit document is een officiële reactie van het Amsterdamse gemeentebestuur op een klacht van een burger (G. Tabak) over misstanden op de Centrale Markt. De brief bevestigt dat er streng is opgetreden tegen 25 groothandelaren (grossiers). De sancties bestonden uit het opmaken van processen-verbaal en het ontzeggen van de toegang tot de markt, wat in feite een beroepsverbod betekende voor deze handelaren. De afkorting "vM" linksonder verwijst waarschijnlijk naar de typist of de behandelend ambtenaar.

Officieel schrijven/besluit van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document is een formele kennisgeving van een strafmaatregel. Drie marktkooplieden (Vrees en de beide heren Bosbaan) worden voor een periode van twee weken uitgesloten van de visverdeling. * **Reden:** De kooplui hebben op 9 juli 1942 de aan hen toegewezen vis niet op hun vaste marktplaats aan de Lindengracht verkocht. Dit duidt er waarschijnlijk op dat de vis elders (mogelijk op de zwarte markt) is verhandeld, wat in strijd was met de strenge distributieregels. * **Administratieve proces:** Het document is gedateerd op 11 augustus, maar de straf is met terugwerkende kracht ingegaan op 29 juli. Een handgeschreven aantekening meldt dat de betrokkenen al telefonisch op de hoogte waren gesteld ("reeds tel. ingelicht") en dat de brief fysiek is afgeleverd op 12 augustus. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend namens Burgemeester Voûte. De toevoeging "(get.)" geeft aan dat dit een afschrift is van het originele besluit.

Officieel afschrift van een gemeentebesluit (Amsterdam).

Dit document betreft de intrekking van een marktvergunning door het Amsterdamse gemeentebestuur in april 1942. De reden voor de intrekking is betalingsachterstand ("nalatig is het standplaatsgeld... te voldoen"). De betrokkene, G.F. Nadort, had sinds februari 1940 een vergunning voor de verkoop van "gekookte harten en levers" op de Nieuwmarkt. Opmerkelijk zijn de administratieve wijzigingen op het document. De woorden "EN WETHOUDERS" zijn doorgestreept. Dit is een direct gevolg van de Duitse bezetting; in 1941 werd het 'Leidersbeginsel' ingevoerd in Nederlandse gemeenten, waarbij de gemeenteraden en de colleges van B&W werden ontbonden. De burgemeester kreeg de volledige beslissingsbevoegdheid. De exacte locatiebeschrijving ("het verhoogde middengedeelte van de Nieuwmarkt op 14 m. afstand van de noordelijke zijde van het Waaggebouw") geeft een gedetailleerd beeld van de toenmalige indeling van de markt.

Officieel afschrift van een besluit van het College van Burgemeester en Wethouders.

* **Inhoud:** Het document betreft de intrekking van een standplaatsvergunning voor de verkoop van bloemen. * **Reden:** De vergunninghouder, F. van der Zee, heeft het verschuldigde standplaatsgeld (gebaseerd op een eerdere beschikking uit juni 1941) niet betaald. * **Locatie:** De bloemenkraam stond op de Surinamestraat (nabij het Surinameplein), op het verhoogde voetpad tegenover de zijgevel van Baarsjesweg 312 in Amsterdam-West. * **Administratieve details:** Het betreft een 'afschrift', wat betekent dat dit een officiële kopie is voor de administratie of ter kennisgeving aan de betrokkene. De handgeschreven getallen en namen bovenin zijn waarschijnlijk bedoeld voor de archiefregistratie van de desbetreffende afdeling.

Officieel schrijven/doorslag van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een formele kennisgeving aan de heer H. Waterman dat zijn toegangsverbod tot de Centrale Markt in Amsterdam aanzienlijk is verlengd. Oorspronkelijk was hem de toegang voor 14 dagen ontzegd door de Directeur van het Marktwezen wegens de diefstal van een krat. De burgemeester heeft dit nu verlengd naar vier maanden. * **Administratieve proces:** Het document is een dossierkopie, herkenbaar aan de aanduiding "(get.)" (getekend) voor de namen van de burgemeester en secretaris. De handgeschreven opmerking "(tel. reeds medegedeeld)" suggereert dat de strafmondeling al was gecommuniceerd voordat de brief werd verzonden. * **Toon:** De toon is ambtelijk, dwingend en juridisch van aard. De verlenging van de straf (van 14 dagen naar 4 maanden voor een relatief klein vergrijp als het stelen van een krat) getuigt van een streng handhavingsbeleid.

Getypt afschrift van een verzoekschrift.

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in een formeel, maar grammaticaal gebrekkig Nederlands (bijv. "Weldele" i.p.v. Weledele, "alsdat ik ... heeft", "Zwemintichtingen"). De schrijver hanteert een eerbiedige toon ("Uwe Dienaar", "in de gunst zou mogen komen"), wat gebruikelijk was voor verzoekschriften aan de overheid in die tijd. * **Inhoud:** De heer Failé, een kleine vishandelaar, klaagt dat zijn huidige toewijzing van 24 pond gerookte paling per periode onvoldoende is om zijn gezin te onderhouden en zijn bedrijfskosten te dekken. Hij verzoekt de burgemeester om een extra toewijzing van zoetwatervis, rauwe paling en garnalen. * **Bureaucratie:** De aantekening onderaan laat de ambtelijke weg zien: het verzoek wordt door de wethouder doorgestuurd naar de Directeur van het Marktwezen voor advies. Dit illustreert de strakke regulering van de handel en voedselvoorziening tijdens de bezettingsjaren.

Officiële brief/circulaire van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een administratieve richtlijn die de uiterlijke vertoning van politieke gezindheid onder gemeenteambtenaren reguleert. De kern van de instructie is het maken van een onderscheid tussen tijdelijke collectespeldjes en permanente organisatiespeldjes. * **Collectespeldjes:** Mogen op uniformen gedragen worden, maar alleen op de dagen van de inzameling. Dit diende waarschijnlijk om de opbrengst van de Winterhulp-collectes te verhogen door ambtenaren als 'uithangbord' in te zetten. * **Permanente insignes:** Het 'Klaverblad-insigne' (Winterhulp) en het insigne van de NVD mogen enkel op burgerkleding gedragen worden. Het verbod op deze insignes op uniformen suggereert een poging om de officiële status van het ambtelijk uniform formeel gescheiden te houden van partijpolitieke of ideologische symbolen, een richtlijn die vanuit het "Duitsch Bestuur" kwam.

Officiële kennisgeving/verordening.

Dit document is een officiële bekendmaking van de gemeente Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de boodschap is een wijziging van de sluitingstijden voor de Amsterdamse markten. * **Maatregel:** Markten moeten uiterlijk 30 minuten voor zonsondergang volledig ontruimd zijn. * **Aanleiding:** De geldende verduisteringsvoorschriften. Om te voorkomen dat lichtschijnsel van de markten of de logistiek eromheen zichtbaar zou zijn voor geallieerde vliegtuigen, moest alles voor het donker afgehandeld zijn. * **Specificatie:** Voor de week van 9 t/m 14 november 1942 wordt het exacte tijdstip vastgesteld op 16.20 uur. Dit illustreert hoe kort de dagen waren en hoe strikt de controle op het openbare leven was. * **Handgeschreven toevoeging:** De letters "Wo" met een paraaf linksonder zijn waarschijnlijk een interne archiefcode of de initialen van een behandelend ambtenaar.

Getypt afschrift van een brief.

* **Kernboodschap:** De N.V. Centrale Markt Service rapporteert haar financiële resultaten over de eerste helft van 1943 aan het Centraal Klachtenbureau van de gemeente Amsterdam. De brief dient om een regeling te treffen voor het te betalen "monopolierecht" aan de gemeente, in het licht van eerdere verliezen. * **Financiële gegevens:** * Winst 1e helft 1943: f. 254,12. * Verlies over het jaar 1942: f. 975,04. * Cumulatief verlies tot 30 juni 1943: f. 274,67. * Voorstel betaling monopolierecht 2e helft 1943: f. 200,00. * **Procedure:** De directie heeft de balans ook naar de Directeur van het Marktwezen gestuurd. Er is sprake van een eerdere instructie van de Burgemeester (via het Klachtenbureau) om de resultaten van heel 1943 af te wachten alvorens een definitief besluit te nemen over de verschuldigde afdrachten.

Officiële brief/kennisgeving van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De burgemeester informeert D.G. Koppenol dat een eerdere tijdelijke ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt (voorheen 14 dagen) drastisch wordt verlengd met vier maanden. * **Vergrijp:** De reden voor de strafmaatregel is de "vervalsching van een toegangskaart" voor een personeelslid van Koppenol. In de oorlogseconomie was strikte controle op de toegang tot voedseldistributiepunten zoals de Centrale Markt essentieel. * **Functionarissen:** De brief is ondertekend namens Edward Voûte, die in 1941 door de Duitse bezetter als burgemeester van Amsterdam was aangesteld. J.F. Franken was de gemeentesecretaris. * **Administratie:** De vele stempels en handgeschreven codes duiden op de bureaucratische verwerking binnen het gemeentelijk apparaat (Marktwezen en Landaangelegenheden/L.M.).

Officieel afschrift van een besluit (beschikking) van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een administratieve intrekking van een marktvergunning. De burgemeester van Amsterdam, Edward Voûte (een NSB-burgemeester tijdens de bezetting), trekt met terugwerkende kracht (vanaf 13 januari 1942) de vergunning in van Jesaias Verdooner voor zijn fruitstal aan de Oudezijds Voorburgwal. Opvallende details: * **Bureaucratische precisie:** De locaties van de standplaats worden zeer nauwkeurig beschreven (naast een boom, bij een lantaarnpaal, tegen het walhek). * **Terugwerkende kracht:** Hoewel het document is opgesteld in mei 1942, wordt de intrekking met terugwerkende kracht effectief gesteld per januari 1942. * **Ondertekening:** De namen van de burgemeester en secretaris zijn getypt met de toevoeging "(get.)", wat aangeeft dat dit een officieel afschrift is van het originele besluit.

Openbare kennisgeving (bekendmaking) van het gemeentebestuur.

Dit document is een officiële bekendmaking van de gemeente Amsterdam uit de periode van de Duitse bezetting. Het kondigt de instelling aan van een "tijdelijke hulpmarkt" op het middentrottoir van de Beethovenstraat, tussen de Brahmsstraat en de Euterpestraat (de huidige Gerrit van der Veenstraat). De markt is specifiek bedoeld voor de verkoop van levensmiddelen. Het document is ondertekend door Edward Voûte, de pro-Duitse burgemeester die door de bezetter was aangesteld, en gemeentesecretaris J.F. Franken. De handgeschreven aantekeningen in de marge lijken archiefcodes of administratieve verwijzingen te zijn (mogelijk naar 'Centrale Secretarie' van het Stadhuis).

Getypt afschrift van een officiële brief.

In deze brief stelt de burgemeester van Amsterdam een ultimatum aan de firma N.V. Service, die destijds werkzaam was op het terrein van de Centrale Markt. De kern van de zaak is de financiële ongezonde situatie van het bedrijf. De burgemeester biedt twee opties: 1. **Contractherziening:** De firma geeft haar "monopolierecht" op en tekent een nieuw, beperkter contract dat enkel over de exploitatie van de pompinstallatie gaat. 2. **Betaling van achterstallen:** De firma behoudt het recht, maar moet direct alle achterstallige gelden aan de gemeente betalen. Opvallend is de directe bemoeienis van de burgemeester met de interne bedrijfsvoering; hij wijst erop dat de firma de achterstallige bedragen kan betalen als zij stopt met het uitkeren van lonen aan de administratie en vergoedingen aan commissarissen (een bedrag van 480 gulden per jaar). De tekst bevat enkele typefouten, zoals "Cnetrale" en "verw acht", die kenmerkend zijn voor haastig getypte afschriften.

Getypte brief / ambtelijke correspondentie.

Dit document is een ambtelijk verzoek om een publieke mededeling (communiqué) te plaatsen in de kranten. De kern van de boodschap is een aanpassing van de sluitingstijden van de Amsterdamse markten. Vanwege de geldende verduisteringsvoorschriften tijdens de bezettingsjaren moesten publieke activiteiten gestaakt zijn voordat het donker werd. In deze specifieke week eind november/begin december valt de avond vroeg, waardoor de markten al om 16:00 uur volledig ontruimd moesten zijn. De brief illustreert de nauwe administratieve controle op het dagelijks leven en de logistieke impact van de oorlogsomstandigheden op de voedselvoorziening en handel.

Getypte brief op doorslagpapier (minuut) met handgeschreven kanttekeningen.

De brief is een formeel verzoek van een gemeentelijk directeur aan de Amsterdamse Wethouder voor de Levensmiddelen om een bericht in de krant te laten publiceren. De kern van de mededeling is de aanpassing van de markttijden aan de geldende verduisteringsvoorschriften. Omdat alles voor het donker worden verduisterd moest zijn, moesten de markten een half uur voor zonsondergang leeg zijn. Er worden specifieke tijden gegeven voor de week van 2 tot 7 maart 1942: 18:00 uur op werkdagen en 19:00 uur op zaterdag. De rode handgeschreven cijfers ("14 ½ - 19.00 uur") refereren waarschijnlijk aan specifieke daglicht- of werktijden die gebruikt zijn om de sluitingstijden te berekenen.

Ambtelijke circulair / Dienstbrief

Dit document betreft een instructie van het Amsterdamse gemeentebestuur aan alle diensthoofden om diefstal en verduistering van gemeentelijke goederen centraler te registreren. De afdeling 'Assurantiezaken en Wettelijke Aansprakelijkheid' (Afd. Ass.Z. en W.A.) wordt aangewezen als dit centrale punt. De belangrijkste punten uit de tekst zijn: 1. **Toename criminaliteit:** Er wordt expliciet melding gemaakt van een "ernstige mate" van toename in het aantal diefstallen. 2. **Brede definitie:** Het gaat niet alleen om directe eigendommen van de gemeente, maar ook om goederen waar de gemeente de zorg voor heeft, zoals jassen in garderobes. 3. **Controle:** Het doel van de gecentraliseerde meldingen is niet enkel verzekeringstechnisch, maar vooral ook bedoeld om "oog op den gang van zaken" te houden en preventieve maatregelen te kunnen ontwikkelen. 4. **Verplichting:** Ook onverzekerde goederen moeten worden gemeld, wat duidt op een wens tot integrale controle over alle gemeentelijke middelen. ---

Officiële kennisgeving van een toegangsontzegging (sanctie).

* **Kernboodschap:** De heer J. v.d. Woude krijgt een toegangsverbod van 14 dagen voor de Centrale Markt in Amsterdam wegens de diefstal van lege kisten op 15 december 1942. * **Juridische basis:** De directeur beroept zich op artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Escalatie:** De zaak wordt tevens voorgelegd aan de Burgemeester voor eventuele verdere maatregelen, wat duidt op een serieuze opvatting van het vergrijp. * **Opvallende details:** * De handgeschreven aantekening "Bedr. Chef" suggereert dat de bedrijfschef betrokken was bij de rapportage of uitvoering. * Rechtsonder is een zeer vage potloodschets te zien (mogelijk een portret of profiel), wat ongebruikelijk is voor een officieel document en kan duiden op hergebruik van papier of een latere toevoeging.

Document

Dit document is een officiële circulaire van het Amsterdamse gemeentebestuur tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernboodschap is een instructie om alle gevallen van diefstal en vermissing van gemeentegoederen centraal te melden bij de afdeling Assurantiezaken en Wettelijke Aansprakelijkheid. De aanleiding is een gesignaleerde "ernstige" toename van het aantal diefstallen. De maatregel is bedoeld om een beter overzicht te krijgen ("oog op den gang van zaken") zodat er effectievere tegenmaatregelen genomen kunnen worden. Opvallend is dat de meldingsplicht ook geldt voor niet-verzekerde goederen en voor eigendommen van derden die de gemeente in bewaring heeft (zoals kleding in garderobes). Onderaan het document staat het stempel "Gezien" met verschillende handgetekende parafen en data, wat aangeeft dat het document door diverse functionarissen binnen een specifieke afdeling is gelezen en geaccordeerd.

Afschrift van een officieel besluit (vergunningsintrekking).

* **Inhoud:** Het betreft de officiële intrekking van een standplaatsvergunning voor de verkoop van "zuurwaren" (zoals augurken en uitjes). De vergunninghouder is Mozes de Leeuw. De intrekking wordt met terugwerkende kracht effectief gesteld vanaf 13 januari 1942. * **Doorhaling:** In de aanhef is "EN WETHOUDERS" doorgestreept. Dit is historisch significant: tijdens de Duitse bezetting werd de invloed van de wethouders uitgeschakeld en kreeg de (door de bezetter benoemde) burgemeester nagenoeg onbeperkte macht. * **Ondertekenaars:** * **E.J. Voûte:** De nationaalsocialistische burgemeester van Amsterdam tijdens de bezettingsjaren. * **J.F. Franken:** De toenmalige gemeentesecretaris. * **Locatie:** De Korte Houtstraat lag in de Amsterdamse Jodenbuurt. De vergunning was voor de deur van de woning van de betrokkene (perceel 21).

Getypt afschrift van een brief.

* **Inhoud:** De brief is een steunbetuiging van de visventers uit Durgerdam en Schellingwoude aan hun collega's uit Huizen. Zij protesteren gezamenlijk tegen een ingesteld 'vischventverbod' (verbod op straatverkoop van vis) in de gemeente Amsterdam. * **Administratieve gang:** De brief is op 26 mei geschreven en komt op 29 mei aan bij de Wethouder voor Levensmiddelen in Amsterdam. Deze stuurt het document door naar de Directeur van het Marktwezen. Opvallend is dat de tekst "om advies" in het stempel is doorgehaald en vervangen door "ter Kennisneming", wat suggereert dat er geen beleidswijziging werd overwogen naar aanleiding van deze brief; men nam er slechts nota van. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de uiterst formele en onderdanige stijl die destijds gebruikelijk was in correspondentie met het openbaar bestuur ("UHoogEdelachtbare", "de eer zich te wenden"). ---

Getypt besluit/memorandum (afschrift van een officiële brief).

* **Kern van het document:** Het document regelt de arbeidsvoorwaarden en rusttijden voor gemeentepersoneel dat "wachtdienst" moet verrichten. * **Regeling 1:** Wanneer de wachtdienst samenvalt met de reguliere werktijden, behoudt de werknemer zijn loon (verlof met behoud van wedde). * **Regeling 2:** Wanneer de wachtdienst buiten de reguliere uren valt, moet er een rustperiode van minimaal vier uur zitten tussen de reguliere dienst en de wachtdienst (of vice versa). Dit betekent dat werknemers hun normale werk eerder mogen stoppen of later mogen beginnen. * **Adressanten:** De brief is gericht aan de hoofden van alle gemeentelijke afdelingen, diensten en bedrijven om een uniforme uitvoering van deze regeling te waarborgen.

Ambtelijk verzoekschrift / memo (concept of kopie).

Dit document betreft een verzoek van de directeur van de Amsterdamse Vischmarkt aan de Burgemeester (in 1942 de regeringscommissaris E.J. Voûte) om de gemeentelijke verordening op de marktgeld-heffingen aan te passen. De kern van het argument is economisch: 1. **Bestaande situatie:** Voor paling en zoetwatervis gold al een verlaagd tarief van 2% (in plaats van de standaard 5%). 2. **Het probleem:** Sinds mei 1942 worden ook garnalen centraal gedistribueerd via de vismarkt. Hierop wordt momenteel 5% 'afslaggeld' (veilingcommissie) ingehouden. 3. **Berekening:** De schrijver toont aan dat de marges voor handelaren te klein zijn. Bij een prijs van ƒ 6,25 per 5 pond gepelde garnalen is de bruto winst 75 cent. Na aftrek van 10 cent vrachtkosten en 31 cent afslaggeld (5%) blijft er slechts 34 cent over, wat volgens de directeur onvoldoende is om de exploitatiekosten te dekken. 4. **Verzoek:** Het gelijktrekken van het tarief voor garnalen met dat van andere vissoorten (2%).

Dienstbrief / Verzoekschrift

* **Doel van het document:** De Gemeentelijke Personeelsvoorziening (GPV) vraagt om een gedetailleerde lijst (nominatieve opgave) van al het personeel dat in het voorgaande jaar (sinds maart 1941) is aangenomen bij de Dienst van het Marktwezen. * **Gevraagde gegevens:** De lijst moet zeer specifiek zijn: naam, adres, geboortedatum, datum van indiensttreding, functie en voor ambtenaren zelfs de genoten opleiding. De nadruk op wie "thans nog werkzaam is" (onderstreept) suggereert een controle op de huidige personeelsbezetting. * **Administratieve context:** De brief is gesteld in de formele, ietwat archaïsche ambtelijke taal van die tijd ("Uwen dienst", "behooren te worden vermeld"). Het gebruik van "Model No. 10" duidt op een gestandaardiseerde procedure binnen de gemeente Amsterdam. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend door Edward J. Voûte, de pro-Duitse burgemeester van Amsterdam die tevens de taken van diverse wethouders waarnam na het ontbinden van de gemeenteraad door de bezetter.

Officieel schrijven of fragment van een besluit/brief.

* **Fysieke staat:** Een getypt document op verouderd papier. Er is doorslag van tekst van de achterzijde zichtbaar. De handtekeningen zijn niet origineel, maar aangeduid met "(get.)", wat wijst op een afschrift of een officieel besluit dat in meervoud is opgesteld. De namen "Voûte" en "J. F. FRANKEN" zijn met een paarse stempel of doorslag gezet. * **Inhoud:** Het fragment betreft een logistieke kwestie waarbij een voertuig of transportmiddel vanwege een "zware vracht" een "helling bij het hek" niet kan opkomen. De opsteller (geïdentificeerd door de initialen "vM") bagatelliseert dit probleem door het "van geringen aard" te noemen. * **Administratieve context:** De ondertekening door zowel de burgemeester als de gemeentesecretaris duidt op een formeel gemeentelijk besluit of een officiële rapportage van de gemeente Amsterdam.

Verzoekschrift (Requeste) gericht aan de Burgemeester van Amsterdam.

Het document is een formeel verzoek van een Amsterdamse marktkoopman, A. Jansen, om herstel van zijn vergunning voor het plaatsen van kramen op de markten in de Jordaan (Lindengracht, Westerstraat en Noordermarkt). **Kernpunten:** * **Intrekking vergunning:** Jansen had sinds 1938 een vergunning voor specifieke markttijden. Op 18 juni 1942 werd deze ingetrokken, vermoedelijk wegens een betalingsachterstand. * **Bewijs van betaling:** Jansen voert aan dat hij op 19 juni 1942 alsnog heeft betaald en verzoekt op basis daarvan om herstel van zijn rechten. * **Administratieve route:** Het verzoek is gericht aan de burgemeester, wordt geparafeerd door de wethouder en ter advisering doorgestuurd naar de Directeur van het Marktwezen. * **Stempel:** Op de achtergrond is een doordruk te zien van een stempel van "MARKTWEZEN AMSTERDAM".

Officiële kennisgeving/sanctiebrief van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een formele strafmaatregel tegen een handelaar (waarschijnlijk een visboer of marktkramer). De geadresseerde wordt voor onbepaalde tijd uitgesloten van de toewijzing van "verdeelvis" en mosselen. * **Overtreding:** De reden voor deze sanctie is prijsopdrijving. De heer Keyzer heeft op 2 oktober 1942 mosselen verkocht boven de vastgestelde maximumprijs. * **Toon:** De tekst is zakelijk, autoritair en direct, passend bij de bestuurlijke stijl van de oorlogsperiode. * **Administratieve sporen:** De annotatie "Marktw" in de rechterbovenhoek verwijst waarschijnlijk naar de afdeling 'Marktwezen'. De afkorting "L.M." kan duiden op 'Levensmiddelen' of een specifieke dossierreeks.

Afschrift van een burgemeestersbesluit (besluit tot intrekking vergunning).

* **Inhoud:** Het betreft de officiële intrekking van een marktvergunning (vaste standplaats voor fruitverkoop) aan de Wagenaarstraat te Amsterdam. De vergunning was oorspronkelijk verleend in januari 1940. * **Administratieve terugwerkende kracht:** Hoewel het besluit op 25 april 1942 is getekend, wordt bepaald dat de intrekking met terugwerkende kracht is ingegaan op 13 januari 1942. * **Actoren:** * **E.J. Voûte:** De nationaalsocialistische burgemeester van Amsterdam tijdens de bezetting. * **J.F. Franken:** De gemeentesecretaris. * **Cosman Heilbron:** De vergunninghouder, woonachtig in de Commelinstraat. * **Vorm:** Het document is een 'afschrift', een officiële kopie van het originele besluit voor administratief gebruik of ter kennisgeving aan de betrokkene.

Officieel afschrift van een besluit van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een formele kennisgeving van de gemeente Amsterdam waarin een eerder verleende vergunning voor een viskraam wordt ingetrokken. De vergunninghouder is Kaatje de Jong-Ensel. De vergunning was nog maar kort daarvoor verleend (december 1941) voor een standplaats op het Krugerplein, waar zij haring en andere viswaren mocht verkopen. Opvallend is dat de intrekking op 25 april 1942 wordt gedateerd, maar met terugwerkende kracht is ingegaan op 13 januari 1942. Het document is ondertekend (per stempel) door Edward Voûte, de door de Duitse bezetter aangestelde burgemeester van Amsterdam. De zakelijke, bureaucratische toon maskeert de grimmige realiteit van de periode waarin dit besluit viel.

Afschrift van een officiële beschikking van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een formeel afschrift van een besluit om een marktvergunning (standplaatsvergunning) in te trekken. Het betreft de verkoop van bloemen op de Beethovenstraat in Amsterdam. De vergunning was oorspronkelijk verleend op 31 oktober 1940, kort na het begin van de bezetting. Opvallend is dat de intrekking met terugwerkende kracht lijkt te zijn geëffectueerd (ingegaan op 13 januari 1942, terwijl het document op 25 april 1942 is opgesteld). De ondertekenaar, Edward Voûte, was de door de Duitse bezetter aangestelde burgemeester van Amsterdam. De zakelijke, bureaucratische toon van het document verhult de vaak tragische realiteit achter dergelijke intrekkingen tijdens de oorlogsjaren.

Document

Dit document is een verslag van een ambtelijke discussie over de logistiek van de voedselvoorziening in Amsterdam. Centraal staat het conflict tussen een voorzichtige benadering (Dijkstra) en een urgentere, grootschalige aanpak (Van Meurs). Van Meurs beroept zich op een richtlijn van een zekere heer Velders (mogelijk werkzaam bij het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening) die 5 kg groente per inwoner voorschrijft. De tekst benadrukt de noodzaak om voorraden "binnen Amsterdam te krijgen", wat duidt op een angst voor toekomstige schaarste of transportproblemen. De genoemde producten (uien, peen, rapen, bieten) zijn zogenaamde 'stapelgroenten': producten die langdurig opgeslagen kunnen worden en de basis vormen van de wintervoeding. De genoemde bedragen voor inrijden en afleveren (30 gulden per 10 ton) en de risicomarges voor bederf (10-15%) geven inzicht in de toenmalige bedrijfsvoering van de gemeentelijke opslagplaatsen. ---

Afschrift van een burgemeestersbesluit (beschikking).

Dit document is een officiële intrekking van een marktvergunning. Abraham Dingsdag had op 21 juli 1941 toestemming gekregen voor een vaste bloemenkraam op de stoep van de Pretoriusstraat, tegenover nummer 98. Met dit besluit wordt die vergunning met terugwerkende kracht per 13 januari 1942 ingetrokken. Het document is ondertekend door de pro-Duitse burgemeester Edward John Voûte en gemeentesecretaris J.F. Franken. De code "GM" staat waarschijnlijk voor Gemeentemarkten. De handgeschreven nummers bovenin zijn administratieve verwijzingen voor het archief.

Officiële kennisgeving/brief van de Burgemeester van Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een officiële tuchtmaatregel. Vier mannen worden op de hoogte gesteld dat hun eerdere marktverbod van 14 dagen is verlengd naar zes maanden. * **Aanleiding:** De strafverlenging is het gevolg van hun betrokkenheid bij de gezamenlijke diefstal ("diefstal in vereeniging") van een grote partij lege kratten van de Nederlandsche Veiling van Land- en Tuinbouwproducten. * **Administratieve details:** Het document vertoont veel sporen van ambtelijke verwerking, waaronder dossiernummers (L.M. 54/22) en een ontvangststempel van eind juni 1942. Opvallend is de typefout in de naam van de burgemeester ("Vo0te" in plaats van "Voûte").

Officieel afschrift van een besluit van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een administratief besluit waarmee een eerder verleende vergunning uit 1940 wordt ingetrokken. De persoon in kwestie, Abraham Lierens, had toestemming om ijs te verkopen op een specifieke plek in de Niasstraat in de Indische Buurt van Amsterdam. Opvallend is de datum van ingang van de intrekking: 13 januari 1942. Hoewel het document pas in mei is opgesteld, wordt de vergunning met terugwerkende kracht per januari ongeldig verklaard. Het document is ondertekend (in afschrift) door de door de Duitse bezetter benoemde burgemeester E.J. Voûte.

Handgeschreven ambtelijke notitie / interne dienstvoorschrift.

De notitie beschrijft de formele procedure voor het administratief verwerken van gevorderde geldbedragen. Inspecteur-Hoofd Reitsma geeft de instructie dat dergelijke gevallen schriftelijk aan de burgemeester moeten worden voorgelegd. Opvallend is de hiërarchische route: de stukken moeten fysiek bij Reitsma zelf worden ingeleverd ("te bezorgen bij IH R"), waarna de Centrale Recherche officieel in kennis wordt gesteld. Het handschrift is een vlot, ambtelijk cursief. De vermelding "Warmoesstr" en "Hoofdbureau" duidt op de nauwe lijn tussen het bekende politiebureau aan de Warmoesstraat en het hoofdkwartier van de Amsterdamse politie.

Officiële brief/besluit van de gemeente.

In deze brief wijst de burgemeester van Amsterdam een verzoek van de heer H. de Vries af. Het verzoek werd gedaan op 2 november 1942 en had waarschijnlijk betrekking op een handelsvergunning of marktvergunning (gezien de aantekening 'Marktw'). De weigering is gebaseerd op twee gronden: 1. **Geloofwaardigheid:** De burgemeester gelooft de verklaring van De Vries niet over het transport van goederen naar het pakhuis van zijn zoon. Er wordt gesuggereerd dat er sprake was van illegale praktijken of voorkennis. 2. **Moreel beraad/Strafblad:** Er wordt expliciet verwezen naar een eerder strafblad voor diefstal als reden om het verzoek niet in te willigen. De toon is autoritair en wantrouwend, typerend voor het bestuurlijk apparaat in oorlogstijd.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief vormt een formeel verzoek binnen de Amsterdamse gemeentelijke administratie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het document is het formaliseren van een overeenkomst met de **N.V. Nederlandsche Veiling van Land- en Tuinbouwproducten "Amsterdam"**. **Belangrijke punten uit de tekst:** 1. **Monopoliepositie:** De overeenkomst verleent het recht van "alleenverkoop" (monopolie) voor de veiling van primaire levensmiddelen (fruit, groente, aardappelen) en sierteelt op de Centrale Markt. 2. **Bureaucracy:** De hiërarchie is duidelijk zichtbaar: de Directeur stuurt het stuk naar de Wethouder voor de Levensmiddelen, met het verzoek om de handtekening van de Burgemeester te faciliteren. 3. **Handgeschreven annotatie:** De toevoeging "heden voor het jaar 1943 gelden" suggereert dat de geldigheid van de overeenkomst werd geantidateerd of verlengd voor het opvolgende jaar.

Afschrift van een ambtelijk besluit (beschikking).

Dit document is een officiële kennisgeving van de intrekking van een marktvergunning. De vergunning was oorspronkelijk verleend op 27 mei 1940, vlak na de Nederlandse capitulatie. Jacob Blits had toestemming om fruit te verkopen op de openbare weg in de Wagenaarstraat (Amsterdam-Oost). Opvallende elementen: * **Terugwerkende kracht:** De intrekking wordt pas in april 1942 schriftelijk vastgelegd, maar gaat met terugwerkende kracht in op 13 januari 1942. * **Ondertekening:** Edward Voûte was de regeringscommissaris/burgemeester die door de Duitse bezetter was aangesteld. * **Referentie:** "GM" linksonder staat waarschijnlijk voor de afdeling Gemeentelijk Marktwezen.

Officiële kennisgeving/strafbeschikking.

Deze brief is een disciplinaire maatregel tegen een handelaar, A.M. van Hilten. De kern van de zaak is een overtreding van de marktrestricties tijdens de Tweede Wereldoorlog. De geadresseerde wordt beschuldigd van twee feiten: 1. **Onrechtmatige groothandel:** Het buiten de officiële kanalen (de Centrale Markt) verhandelen van groenten en fruit. 2. **Overschrijding van maximumprijzen:** Het verkopen van goederen boven de wettelijk vastgestelde prijs, wat in oorlogstijd werd gezien als zwarte handel of prijsopdrijving. De opgelegde straf is een tijdelijk marktverbod van 14 dagen. De directeur van de markt baseert zich hiervoor op het marktreglement (artikel 35) onder de noemer "indirect verstoren van de orde". Er wordt gedreigd met een zwaardere straf (langdurige uitsluiting), waarover de Burgemeester van Amsterdam nog moet beslissen.

Afschrift van een officieel besluit van het College van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam.

Dit document is een formeel besluit van het Amsterdamse gemeentebestuur om een vergunning in te trekken die in 1938 was verleend aan de firma Kool en Zn. De vergunning gaf het bedrijf het recht om marktkramen te plaatsen buiten de reguliere markttijden voor de markt in de Sumatrastraat (Indische Buurt). De officiële reden voor intrekking is dat de firma "geen verder gebruik maakt" van de vergunning. Het document is een 'afschrift', wat betekent dat dit een kopie is voor de administratie of voor de betrokkene, bekrachtigd met de namen van de collaborerende burgemeester Edward Voûte en gemeentesecretaris Franken. De handgeschreven notitie onderaan bevestigt dat er geen openstaande schulden waren en dat er 0,26 gulden aan leges (administratiekosten) is voldaan.

Typoscript (doorslag of afschrift) van het slot van een officiële brief of rapport.

* **Formele afsluiting:** De tekst is een standaard ambtelijke afsluiting van een informatieverstrekkend schrijven. De aanduiding "(get.)" (getekend) wijst erop dat dit een afschrift is van een origineel dat door de betreffende personen fysiek ondertekend was. * **Actoren:** * **Edward John Voûte:** Was regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting (februari 1941 - mei 1945). Hij werd aangesteld door de bezetter na het ontslag van burgemeester De Vlugt. * **J.F. Franken:** Was gedurende deze periode de gemeentesecretaris van Amsterdam. * **Materiaal:** De staat van het papier en de doorschijnende tekst zijn kenmerkend voor administratieve archiefstukken uit de Tweede Wereldoorlog, waarbij vaak kwalitatief minderwaardig papier werd gebruikt voor doorslagen.

Afschrift van een officieel besluit van het College van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document is een formele bevestiging dat de vergunning van de heer P. Ladru voor het stallen van marktkramen buiten markttijden op de Uilenburgermarkt wordt ingetrokken. Dit gebeurt op eigen verzoek van de vergunninghouder. * **Bestuur:** Het besluit is ondertekend door Edward Voûte, die in 1941 door de Duitse bezetter als burgemeester van Amsterdam was aangesteld. * **Administratieve sporen:** * De rode letters **"v.G."** staan waarschijnlijk voor 'voor Gezien'. * De aantekening **"Geboekt"** duidt op de verwerking in de gemeentelijke administratie. * De krabbel in de rechterbenedenhoek (**"Geen schuld 0.70 te goed"**) is een boekhoudkundige notitie, waaruit blijkt dat de heer Ladru na de verrekening nog een klein bedrag (70 cent) tegoed had van de gemeente. * **Locatie:** De Transvaalstraat lag in de Transvaalbuurt, een wijk die destijds een zeer grote Joodse populatie kende. De markt op Uilenburg bevond zich in het hart van de oude Joodse buurt van Amsterdam. ---

Officieel afschrift van een besluit van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een administratieve kennisgeving van de intrekking van een standplaatsvergunning voor de verkoop van consumptie-ijs. De vergunninghouder, Mozes Tailleur, had sinds januari 1940 een plek bij de ingang van het Oosterpark. Opvallend is dat de intrekking op 12 mei 1942 wordt vastgesteld, maar met terugwerkende kracht wordt geacht te zijn ingegaan op 13 januari 1942. Het document is ondertekend (in afschrift) door Edward Voûte, de door de Duitse bezetter benoemde burgemeester van Amsterdam, en gemeentesecretaris J.F. Franken. De gebruikte terminologie en de strakke administratieve afhandeling zijn kenmerkend voor de gemeentelijke bureaucratie tijdens de bezettingsjaren.

Officieel afschrift van een besluit van het College van Burgemeester en Wethouders.

Dit document is een administratief besluit van de gemeente Amsterdam waarbij een specifieke marktvergunning wordt ingetrokken. 1. **Inhoud:** De heer W.C. Blomk had sinds december 1938 een vergunning om marktkramen te plaatsen bij de markt op Uilenburg buiten de reguliere markttijden (waarschijnlijk voor opslag of vroege opbouw). De Directeur van het Marktwezen rapporteert dat Blomk hier geen gebruik meer van maakt, waarna de burgemeester besluit de vergunning officieel in te trekken. 2. **Bestuurlijke context:** De woorden "EN WETHOUDERS" zijn in de aanhef weggekruist. Dit is kenmerkend voor de bezettingstijd: na de invoering van het 'regeringscommissariaat' in 1941 werd de gemeenteraad ontbonden en de macht van de wethouders ingeperkt ten gunste van de door de bezetter aangestelde burgemeester (in dit geval de collaborerende Edward Voûte). 3. **Annotaties:** De handgeschreven opmerking "Geen schuld te goed" onderaan suggereert een financiële afwikkeling, waarbij is gecontroleerd of de betrokkene nog marktgelden of leges verschuldigd was.

Doorslag van een officiële brief/besluit van de gemeente Amsterdam.

Dit document betreft een officiële aanzegging van de verlenging van een marktverbod. De heer A.M. van Hilten was aanvankelijk voor veertien dagen de toegang ontzegd tot de Centrale Markt (de huidige Centrale Markthal/Food Center aan de Jan van Galenstraat). De reden hiervoor wordt omschreven als het "indirect verstoren van den goeden gang van zaken". Met dit besluit wordt het tijdelijke verbod omgezet in een verbod voor onbepaalde tijd, met terugwerkende kracht vanaf 22 juli 1942. Het document bevat diverse archiefkenmerken die wijzen op een zorgvuldige administratieve verwerking, waaronder een ontvangststempel van 11 augustus 1942 en verschillende parafen van ambtenaren (mogelijk 'VM' en de handgeschreven namen).

Afschrift van een burgemeestersbesluit.

Dit document is een officieel afschrift van een besluit van de burgemeester van Amsterdam. In dit besluit wordt de vergunning ingetrokken die op 26 januari 1940 was verleend aan David Pach (geboren in 1897). De vergunning gaf hem het recht om een vaste standplaats in te nemen op het Hoofddorpplein voor de verkoop van potplanten. De intrekking wordt met terugwerkende kracht effectief gesteld per 13 januari 1942. Het document is ondertekend (in kopie) door de toenmalige burgemeester E.J. Voûte en de gemeentesecretaris J.F. Franken. De paarse stempel "21 MEI 1942" geeft de datum van administratieve afhandeling aan.

Officieel afschrift van een besluit van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam.

Dit document is een administratieve intrekking van een marktvergunning. Het betreft **S. Borghols**, woonachtig aan de **Nieuwe Kerkstraat 23**. Borghols had sinds december 1938 een vergunning om buiten de reguliere markttijden kramen te plaatsen of te laten staan op de **markt Uilenburg**. De reden voor de intrekking is strikt administratief geformuleerd: er zou "geen gebruik meer" worden gemaakt van de vergunning. De beslissing is genomen door de burgemeester en wethouders, gebaseerd op een advies van de Directeur van het Marktwezen. Opvallend zijn de rode onderstrepingen bij de naam "Borghols" en de actie "in te trekken", wat duidt op administratieve verwerking of controle door een ambtenaar (mogelijk de bovenaan genoemde Hr. Müller).

Officiële kennisgeving/brief van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief informeert de heer P. Triest dat zijn tijdelijke ontzegging van de toegang tot de vismarkt is verlengd. De oorspronkelijke sanctie van veertien dagen, opgelegd door de Directeur van het Marktwezen vanwege een "ernstige ordeverstoring", is door de burgemeester verzwaard naar een verbod van drie maanden. * **Status van het document:** De aanduiding "(get.)" voor de namen van de burgemeester en de secretaris duidt erop dat dit een officieel afschrift of een dossierkopie is, en niet het origineel met de natte handtekeningen dat naar de betrokkene is verzonden. De naam J.F. FRANKEN is met een blauw/paarsig stempel aangebracht. * **Annotaties:** De afkorting "V.M." in de handgeschreven noten verwijst waarschijnlijk naar de afdeling 'Volksgezondheid en Marktwezen'. De cijfers $30/10$ bij het dossiernummer duiden mogelijk op de datum van administratieve verwerking (30 oktober).

Document

* **Administratieve hiërarchie**: Het document illustreert de bevelsstructuur tijdens de bezetting. De Duitse *Beauftragte* (gevolmachtigde) voor de stad Amsterdam communiceert een besluit van de *Bevollmächtigten für die Bauwirtschaft* aan de door de Duitsers aangestelde burgemeester Edward Voûte. * **Taalgebruik**: De kern van de communicatie is in het Duits, de taal van de bezetter. De formele afronding door de gemeentesecretaris (J.F. Franken) die bevestigt dat het een "eensluidend afschrift" is, gebeurt in het Nederlands, wat duidt op de integratie van het Duitse gezag in het bestaande gemeentelijke apparaat. * **Onderwerp**: Het betreft de goedkeuring voor de bouw van *Kartoffelschuppen* (aardappelloodsen). In de context van 1942 was de voedselvoorziening en de opslag daarvan een kritische kwestie voor zowel de bezetter als de lokale bevolking. * **Annotaties**: De handgeschreven tekst "Marktw." duidt waarschijnlijk op de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam, waar dit document ter uitvoering of archivering is beland.

Getypte brief met handgeschreven aantekeningen en stempels.

Deze brief vormt een formeel verzoek van de gemeente Amsterdam aan het Departement van Binnenlandse Zaken tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de bouw van 15 'aardappelhutten' op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam). Het betreft een administratieve procedure waarbij besluiten en bijbehorende financiële regelingen ter goedkeuring aan het hogere overheidsorgaan in Den Haag worden voorgelegd. De term 'in zesvoud' duidt op de bureaucratische vereisten van die tijd voor dossieropbouw bij verschillende instanties.

Document

Dit document betreft een administratieve sanctie opgelegd door het Amsterdams gemeentebestuur tijdens de bezettingstijd. De heer A. Goedhart wordt per direct en voor onbepaalde tijd uitgesloten van de visdistributie. De uitsluiting is gebaseerd op twee overtredingen van de destijds geldende distributiewetten: 1. **Economisch delict:** Het buiten het officiële systeem om inkopen van garnalen (zwarte handel). 2. **Prijsopdrijving:** Het verkopen van vis tegen prijzen die de wettelijke maximumprijs overschreden. Het document is een afschrift of een doorslag, aangezien de handtekeningen zijn voorafgegaan door "(get.)", wat staat voor "getekend". Dit duidt erop dat het origineel door de burgemeester en de secretaris is ondertekend en in het archief is opgenomen, terwijl dit exemplaar diende voor de administratieve afhandeling of als kopie voor de betrokkene.

Ambtsbrief / Geleidebrief

* **Inhoud:** Het document is een formele begeleidende brief voor de verzending van vijf huurcontracten (in tweevoud) voor pakhuisruimtes en kantoren op het terrein van de Centrale Markt. * **Proces:** De directeur van de markt stuurt de contracten naar de verantwoordelijke wethouder met het verzoek deze te laten ondertekenen door de burgemeester. Na ondertekening moeten de stukken retour naar de marktadministratie voor definitieve registratie. * **Locatie:** De vermelding van "Centrale Markt" en "pier C/E" verwijst zeer waarschijnlijk naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam.

Officieel schrijven/besluit van het gemeentebestuur.

* **Inhoud:** Het document is een officiële kennisgeving van de verlenging van een toegangsontzegging tot de vismarkt voor de heer L. Rooseman. * **Aanleiding:** De ontvanger heeft een partij garnalen verkocht "buiten de vischverdeeling om". Dit duidt op handel buiten het officiële distributiesysteem (zwarte handel of grijze markt). * **Sanctie:** Een eerdere ontzegging van veertien dagen, opgelegd door de Directeur van het Marktwezen, wordt door de Burgemeester verlengd met een maand, tot en met 18 oktober 1942. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare formele ambtelijke stijl en spelling (bijv. "vischmarkt", "verkoopen", "October"). * **Administratieve sporen:** De verschillende handgeschreven aantekeningen wijzen op de ambtelijke verwerking binnen de gemeentelijke diensten (zoals het Marktwezen of de inspectie). De afkorting "ls" achter de naam van de gemeentesecretaris staat waarschijnlijk voor *loco-secretaris*.

Getypt afschrift van een brief.

In deze brief informeert P. Kliffen de burgemeester van Amsterdam over een formeel beklag dat hij heeft ingediend bij de Directeur van het Marktwezen. De kern van de klacht is dat de bedrijfsvoering van zijn groentezaken ("groenten-bedrijven") op onredelijke wijze wordt gehinderd. Opvallend is de directe beschuldiging die Kliffen uit: de belemmeringen zouden niet voortvloeien uit zakelijke of reglementaire gronden, maar uit "persoonlijke tegen mij gekoesterde gevoelens" van een naaste medewerker van de directeur van het Marktwezen. Kliffen spreekt van een "levensbelang", wat de urgentie van de kwestie voor hem benadrukt. Het document is een formeel afschrift, bedoeld om de burgemeester op de hoogte te stellen van een conflict binnen een gemeentelijke dienst.

Doorslag van een getypte brief (met handgeschreven aantekeningen).

Deze brief betreft een officiële kennisgeving van een tuchtmaatregel tegen de heer G.J. Sligting. Sligting is door de Inspecteur voor de Prijsbeheersching schuldig bevonden aan het overtreden van de prijsvoorschriften (het verkopen boven de vastgestelde maximumprijzen). Als gevolg hiervan legt de Directeur van de Centrale Markt hem een sanctie op: een ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van 14 dagen. Opvallend is dat de straf met terugwerkende kracht is ingegaan op 12 januari, terwijl de brief op 16 januari is gedateerd en verzonden. Daarnaast wordt vermeld dat de zaak is geëscaleerd naar de Burgemeester van Amsterdam om te bepalen of een langdurige uitsluiting van de markt noodzakelijk is.

Getypte brief (afschrift) met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

* **Inhoud:** De brief bevestigt een wijziging in de Amsterdamse Ventverordening. De strekking is dat personen die handelen in oude materialen (zoals oud ijzer, lompen, etc.) voortaan aan deze verordening moeten voldoen. Bovendien beperkt de gemeente de uitgifte van nieuwe lokale vergunningen; alleen zij die reeds een vergunning hebben van het nationale 'Rijksbureau voor Oude Materialen en Afvalstoffen' komen in aanmerking. * **Correcties:** Er is een handmatige correctie aangebracht in de tekst: het woord "verzoek" is doorgehaald en vervangen door "wensch" (wens), wat duidt op een dwingender karakter van het verzoek vanuit het Rijksbureau. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend namens Edward Voûte, de door de Duitse bezetter benoemde regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam. De afkorting "getl" staat voor 'getekend'.

Getypt uittreksel of kopie van een ambtelijke mededeling/brief.

* **Inhoud:** Het document betreft een vaststelling of instructie met betrekking tot de inzameling van oude materialen en afvalstoffen (recycling) in specifieke delen van Amsterdam. Er wordt geconcludeerd dat in de zogenaamde "gele wijken" de opbrengst van deze inzameling minimaal zal zijn vanwege de grote armoede onder de bewoners. * **Terminologie:** De term "zgn. gele wijken" is hier cruciaal. In de administratieve en sociaal-geografische context van die tijd (met name tijdens de bezetting) werden wijken op kaarten vaak met kleuren ingedeeld op basis van welstand of etniciteit. "Geel" duidde in sommige ambtelijke contexten op de armste wijken (vaak de oude binnenstad en de Joodse buurt). * **Ondertekening:** De naam **Voûte** verwijst naar Edward Voûte, die van 1941 tot 1945 door de Duitse bezetter werd aangesteld als burgemeester van Amsterdam. Dit plaatst het document definitief in de periode van de Tweede Wereldoorlog. De vermelding "(get.)" betekent "getekend", wat aangeeft dat dit een officiële kopie is van een origineel document.

Document

Het document is een formeel afschrift van een besluit genomen door het Amsterdamse gemeentebestuur. De tekst is zakelijk en dwingend. De kern van de boodschap is de beëindiging van een huurcontract voor pakhuis E 8 op de Centrale Markt, met terugwerkende kracht vanaf 1 augustus 1942. Opvallend is dat de brief niet gericht is aan de ondernemer zelf, maar aan een "bewindvoerder". De term "gewezen grossier" (voormalig groothandelaar) geeft aan dat de oorspronkelijke huurder, M. van Loggem, zijn bedrijfsvoering al had moeten staken. Het document is een administratieve afhandeling van de onteigening of liquidatie van een onderneming. De namen van de burgemeester en secretaris zijn getypt met de toevoeging "(get.)", wat betekent dat dit een officieel kantoorafschrift is van het ondertekende origineel.

Officiële brief/kennisgeving van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief informeert twee bewoners van de Kinkerstraat dat een eerdere sanctie is herzien. Zij waren aanvankelijk tot juni 1943 uitgesloten van de visdistributie, maar mogen hier nu per 28 november 1942 weer aan deelnemen. * **Taalgebruik:** Formeel en ambtelijk. Opvallend is de grammaticale fout "bent uitgesloten" waarbij het meervoud "U" (verwijzend naar twee personen) gecombineerd wordt met een enkelvoudige persoonsvorm, of een foutieve samentrekking. * **Ondertekening:** De namen zijn voorafgegaan door "(get.)", wat staat voor "getekend". Dit wijst erop dat dit een officieel afschrift of een doorslag is voor het archief, en niet het origineel met handgeschreven handtekeningen dat naar de burgers is gestuurd. * **Administratieve sporen:** De verschillende nummers en stempels duiden op een strikte bureaucratische afhandeling van distributiezaken tijdens de bezetting. De aantekening "Marktu" (mogelijk Markttuchtzaken) wijst op de afdeling die toezag op overtredingen in de handel.

Officieel besluit/correspondentie van de Gemeente Amsterdam.

In dit document stelt de Burgemeester van Amsterdam de heer G.J. Sligting op de hoogte van een tuchtrechtelijke maatregel. De heer Sligting was reeds voor veertien dagen de toegang tot de Centrale Markt ontzegd door de directeur van het Marktwezen. De burgemeester besluit deze ontzegging te verlengen tot en met 11 februari 1942. De aanleiding hiervoor is prijsopdrijving: Sligting heeft fruit verkocht boven de wettelijk vastgestelde maximumprijzen. Uit de tekst blijkt dat de 'Inspectie der Prijzenbeheersching' hem hiervoor reeds zwaarder heeft gestraft met een gedwongen sluiting van zijn winkel voor de duur van een maand. De administratieve aantekeningen en stempels duiden op de formele verwerking binnen het gemeentelijk apparaat (afdeling Marktwezen).

Getypte brief (afschrift).

In dit document wordt de heer J.v. Delft door de burgemeester van Amsterdam op de hoogte gesteld van een aanzienlijke verzwaring van een sanctie. Een eerdere ontzegging van de toegang tot de markten voor veertien dagen is verlengd naar zes maanden. De reden hiervoor is "het verstoren van de orde" op de markt aan de Gaaspstraat op 2 januari 1942. Als gevolg van deze maatregel mag de geadresseerde pas vanaf 20 juli 1942 weer een standplaats innemen op de Amsterdamse markten. De brief is ondertekend (in kopie) door Edward Voûte, die in 1941 door de Duitse bezetters was aangesteld als burgemeester van Amsterdam, en gemeentesecretaris J.F. Franken.

Getypte brief (afschrift).

Deze brief is een formeel beklag over de wijze waarop de verkoop van verse paling (aal) op het Mosplein in Amsterdam-Noord is georganiseerd. De kernpunten zijn: * **Toegankelijkheid:** De schrijver, R. Beins, kaart aan dat ouderen en invaliden fysiek niet in staat zijn om urenlang in de rij te staan. Hierdoor vissen zij letterlijk en figuurlijk achter het net. * **Onrechtvaardigheid:** Er wordt geklaagd over "enigszins bemiddelden" die de tijd en middelen hebben om dagelijks uren te wachten en zo grote hoeveelheden (2 pond) paling te bemachtigen, wat als onbillijk wordt ervaren. * **Verzoek om overheidsingrijpen:** Beins vraagt de burgemeester om een andere regeling, bijvoorbeeld via de Dienst Sociale Zaken of de N.V.D. (Nederlandse Volksdienst). * **Politieoptreden:** In de postscriptum wordt gemeld dat de politie weigerde voorrang te verlenen aan mensen met een "invaliditeitsboekje", wat de wanhoop van de doelgroep vergroot.

Typoscript (doorslag of afschrift van een officieel schrijven).

Dit document vormt de afsluiting van een officiële kennisgeving van de gemeente Amsterdam. De tekst "Daarna zal nader worden nagegaan, of deze plaats U kan worden toegewezen" duidt op een lopende procedure betreffende de toewijzing van een specifieke locatie of standplaats. De handtekeningen zijn niet origineel maar getypt ("get."), wat betekent dat dit een kopie is voor het administratieve archief. De initialen "EB" verwijzen waarschijnlijk naar de behandelend ambtenaar van de afdeling Centrale Stad (C.S.). De datum, februari 1942, plaatst dit document midden in de periode van de Duitse bezetting van Nederland.

Officiële getypte brief/kennisgeving van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document is een formele bevestiging van de gemeente Amsterdam dat de heer R. Coppenhagen een bedrag van 7,50 gulden terugkrijgt. Dit betreft "entréegeld tot de markt" dat hij blijkbaar eerder had voldaan. * **Motivering:** De teruggave wordt verleend "op gronden van billijkheid". Dit duidt op een besluit gebaseerd op redelijkheid of rechtvaardigheid, in plaats van een strikte wettelijke verplichting. * **Status:** De handgeschreven notitie "betaald 12/6 '42" onderaan de brief geeft aan dat de administratieve afhandeling van de betaling slechts vier dagen na de dagtekening van de brief heeft plaatsgevonden. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend door de toenmalige burgemeester Edward Voûte en gemeentesecretaris J.F. Franken. Hoewel hun namen getypt zijn met "(get.)" (getekend), was dit de standaardmanier voor kopieën of officiële kennisgevingen uit de gemeentelijke administratie.

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

* **Inhoud:** De brief betreft een formele, ambtelijke afwijzing. De geadresseerde, een weduwe, heeft een verzoek ingediend om opnieuw haar beroep op de markt te mogen uitoefenen. De burgemeester wijst dit verzoek zonder opgaaf van redenen af met de standaardformulering "niet voor inwilliging vatbaar acht". * **Toon en taal:** De toon is uiterst kort, zakelijk en autoritair. Er wordt geen enkele empathie getoond naar de verzoekster, wat typerend is voor de bestuurlijke stijl van die periode. * **Administratieve sporen:** De diverse stempels en handgeschreven nummers duiden op de route die het document door de gemeentelijke bureaucratie heeft afgelegd, specifiek via de afdeling Marktwezen ("Marktw."). De afkorting "VM" onder de tekst staat waarschijnlijk voor de ambtenaar die de brief heeft opgesteld.

Officiële brief/correspondentie van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De burgemeester wijst een verzoek af dat door Verkade was ingediend namens ene de heer Kl. Jelle Hakvoort uit Urk. Het verzoek had waarschijnlijk betrekking op de levering of handel in vis. * **Argumentatie:** De afwijzing wordt gemotiveerd door een aanstaande reorganisatie van de visaanvoer en -distributie in Amsterdam. De gemeente wilde de controle over de voedselvoorziening centraliseren om de bevolking van de stad te kunnen blijven voeden. * **Toon:** Formeel, ambtelijk en beslist. Individuele belangen (zoals die van Hakvoort) worden ondergeschikt gemaakt aan het algemeen belang van de stedelijke distributie. * **Betrokkenen:** * **E.J. Voûte:** Burgemeester van Amsterdam tijdens de bezetting (geïnstalleerd door de Duitsers). * **Verkade:** De bekende koekjesfabrikant, die hier optreedt als tussenpersoon of ondersteuner van het verzoek. * **Kl. Jelle Hakvoort:** Vermoedelijk een Urker visser of vishandelaar.

Document

* **Sanctie:** De heer P. Seur krijgt een straf opgelegd: hij mag twee weken lang (met terugwerkende kracht vanaf 27 juli 1942) geen vis ontvangen uit de centrale distributie ("vischverdeeling"). * **Overtreding:** De reden voor deze uitsluiting is dat hij op 5 juli 1942 slechts een deel van de hem toegewezen gerookte paling (aal) heeft verkocht op zijn officiële standplaats op de Markt Mosplein (Amsterdam-Noord). * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele spelling en stijl van die tijd ("vischverdeeling", "den Heer", "mede te hebben besloten"). * **Ondertekening:** De brief is 'getekend' (get.) door burgemeester E.J. Voûte en gemeentesecretaris J.F. Franken. Rechtsonder staat een paraaf in blauw potlood.

Getypte officiële brief/kennisgeving (doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een officiële berisping en sanctie wegens een overtreding van de visserijregels. De heer Brave wordt ervan beschuldigd op 10 december 1942 illegaal vis en mosselen te hebben verkocht op de markt in de Jan Evertsenstraat (Amsterdam-West). * **Sanctie:** Als directe maatregel wordt hij uitgesloten van de officiële visdistributie bij de afslag. De zaak wordt geëscaleerd naar de burgemeester voor eventuele verdere strafmaatregelen. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in een strikt ambtelijke en formele stijl, typerend voor de bureaucratie tijdens de bezettingsjaren. * **Fysieke staat:** De tekst is getypt op een doorslagvel (blauwachtig papier), wat aangeeft dat dit het exemplaar voor het archief was.

Officiële brief/kennisgeving.

Deze brief betreft een disciplinaire maatregel tegen een visboer, de heer A. Hendriks. Hij wordt ervan beschuldigd op zondag 2 mei 1943 op de Lindengrachtmarkt in Amsterdam klanten te hebben benadeeld door vis onjuist (waarschijnlijk te licht) af te wegen. De directe consequentie is een voorlopige uitsluiting van de visafslag. Dit betekent dat de heer Hendriks geen nieuwe voorraad meer kan inkopen via de officiële kanalen, wat feitelijk een beroepsverbod voor de korte termijn inhoudt. De zaak wordt bovendien geëscaleerd naar de burgemeester voor verdere besluitvorming over definitieve maatregelen of sancties.

Getypte brief (doorslag of kopie).

In deze brief rapporteert de directeur van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen aan de burgemeester over de deelname van zijn personeel aan de Februaristaking van 1941. De brief is een direct antwoord op een circulaire die slechts één dag eerder (7 oktober 1943) werd verstuurd. De directeur stelt dat geen van zijn eigen ambtenaren of werklieden heeft gestaakt. Hij noemt echter wel twee specifieke ambtenaren die werkzaam zijn op de Vischmarkt, maar formeel onder het Bureau voor Sociale Zaken vallen. Van hen heeft hij vernomen dat zij wél hebben deelgenomen. Hij schuift de verantwoordelijkheid voor de verdere beantwoording van vragen over deze personen door naar de Dienst van Sociale Zaken. De toon is zakelijk en ambtelijk-correct, kenmerkend voor de bestuurlijke communicatie onder de bezetting.

Document

* **Inhoud:** Het fragment vormt het slot van een officiële mededeling. De voorafgaande tekst (die hier ontbreekt) verwees naar een handeling die de ontvangers moesten verrichten, waarna zij een specifiek aantal van een bepaald item (bijv. formulieren of legitimatiebewijzen) zouden ontvangen. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de spelling "Heeren" en "afdeelingen" (volgens de spelling-De Vries en Te Winkel) is kenmerkend voor de ambtelijke taal van voor 1947. De term "Heeren Hoofden" getuigt van de toenmalige formele etiquette en de door mannen gedomineerde bestuurslaag. * **Annotaties:** De handgeschreven notities aan de rechterkant lijken een distributielijst of presentielijst te zijn, waarbij per kantoor een aantal exemplaren van het document wordt toegewezen. De handschriften zijn lastig te ontcijferen, maar "Hoofdkantoor" is duidelijk leesbaar.

Officiële kennisgeving van een disciplinaire straf (schorsing).

* **Inhoud:** De brief is een formele berisping en strafoplegging aan een marktcontroleur. Hij krijgt drie dagen onbetaalde schorsing voor twee vergrijpen: het uitlokken van het aanbieden van steekpenningen (in de vorm van groente) en het zelf kopen van producten op de markt waar hij toezicht houdt, wat voor controleurs strikt verboden was om belangenverstrengeling te voorkomen. * **Juridische basis:** De straf wordt opgelegd met verwijzing naar de Ambtenarenwet van 1929, waarbij de ambtenaar gewezen wordt op zijn recht op beroep. * **Taalgebruik:** Formeel-ambtelijk Nederlands ("den tijd dier schorsing", "zooveel noodig"). Het taalgebruik is zakelijk en direct. * **Authenticiteit:** De namen Voûte en Franken zijn door middel van een stempel gezet met de toevoeging "(get)" (getekend), wat erop wijst dat dit een officieel afschrift of een doorgestuurd exemplaar van de beslissing is voor het dossier van de betrokkene of de administratie.

Gemeenteblad van Amsterdam, afdeling 1 A.

Dit document bevat twee officiële besluiten van het Amsterdamse gemeentebestuur uit februari 1942: 1. **Besluit No. 71:** Betreft een wijziging in de verkoopvoorwaarden van een terrein aan de Weesperpoortstraat/Rhijnspoorplein aan de Staat (het Rijk) voor de bouw van een nieuw belastingkantoor. Oorspronkelijk zou het terrein leeg opgeleverd worden, maar omdat enkele huurders (W.J. de Boer, J. Groot en de firma C. Schriek en Zoon) toestemming kregen van het Rijk om voorlopig te blijven, wordt het besluit aangepast zodat de huurcontracten door het Rijk worden overgenomen. 2. **Besluit No. 72:** Betreft het intrekken van een eerdere verklaring uit 1939 waarbij de woningen op de eerste en tweede verdieping van Roomolenstraat 11 onbewoonbaar waren verklaard. Na een verbouwing tot twee zelfstandige woningen zijn ze weer in bewoonbare staat verklaard. 3. **Inleidende artikelen:** Bovenaan pagina 154 staan nog enkele artikelen (12-16) die verwijzen naar aanpassingen in regelgeving rondom sluitingstijden van horeca en winkels.

Kaart/Afschrift van een officiële kennisgeving.

Het document is een formele strafmaatregel opgelegd aan een burger tijdens de Tweede Wereldoorlog. De heer W. Sterkenburg wordt voor onbepaalde tijd uitgesloten van de visdistributie in Amsterdam. De opgegeven reden is wangedrag tijdens de uitgifte van bokking (gerookte haring). Opvallend is dat de ontvanger in Hilversum woont, maar door de Amsterdamse autoriteiten wordt gesanctioneerd. Het document is ondertekend door de toenmalige burgemeester Edward Voûte. De paarse stempels en diverse handgeschreven nummers (zoals '914' en 'L.M. 55/13') duiden op een nauwgezette administratieve registratie van dergelijke incidenten door de gemeentelijke diensten (in dit geval de afdeling 'Markten').

Dienstmededeling/Besluit van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een administratieve uitbreiding van de regelingen rondom de *Arbeitseinsatz* (dwangarbeid in Duitsland) voor Amsterdams gemeentepersoneel tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de mededeling is dat ambtenaren die "vrijwillig" naar Duitsland vertrekken, dezelfde (financiële of rechtspositionele) voorzieningen krijgen als degenen die door de gemeente officieel zijn aangewezen. Het betreft hier twee specifieke groepen: 1. **Voormalige militairen:** In april 1943 werd bevolen dat Nederlandse militairen opnieuw in krijgsgevangenschap moesten. Velen probeerden dit te ontlopen door zich aan te melden voor werk in Duitsland. 2. **Anticipeerders:** Mannen die wisten dat ze vanwege hun leeftijd opgeroepen zouden worden voor de arbeidsinzet en de officiële oproep niet afwachtten, maar zich voortijdig aanmeldden. Het document illustreert de verregaande medewerking van het Amsterdamse stadsbestuur onder de pro-Duitse burgemeester Edward Voûte aan de Duitse bezettingsmaatregelen. Door de voordelen van eerdere besluiten uit 1942 ook op deze groepen toe te passen, werd de drempel voor personeel om in de Duitse oorlogsindustrie te gaan werken verlaagd.

Officieel schrijven / besluit van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document betreft een formele kennisgeving van een terugbetaling (restitutie) van toegangsgeld voor de Centrale Markt. Het bedrag van 8,50 gulden wordt toegekend op "gronden van billijkheid", wat suggereert dat er geen strikt juridische plicht was, maar dat de gemeente het redelijk vond om het geld terug te geven. * **Formaat:** Het betreft een doorslag of een formeel afschrift van een besluit, herkenbaar aan de aanduiding "(get.)" (getekend) voor de namen van de burgemeester en de secretaris. * **Bestuurlijke context:** Het document is ondertekend door Edward John Voûte. Voûte was tijdens de Tweede Wereldoorlog de door de Duitse bezetter aangestelde (regeringscommissaris-)burgemeester van Amsterdam. * **Archivaria:** De verschillende handgeschreven nummers en kleurpotlood-markeringen wijzen op een actieve administratieve verwerking binnen de gemeentelijke bureaucratie van het Marktwezen ("Marktw.").

Officiële kennisgeving / brief.

Dit document is een officiële strafmaatregel van de gemeente Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de verlenging van een toegangsverbod voor de Centrale Markt. * **De overtreding:** De heer C. v. Soest is betrapt op de diefstal van "een bosje wortelen". * **De straf:** Oorspronkelijk had de Directeur van het Marktwezen een ontzegging van veertien dagen opgelegd. De burgemeester besluit hier echter een schepje bovenop te doen door de termijn met een volle maand te verlengen (tot 3 september 1943). * **Ondertekening:** De brief is ondertekend namens Edward Voûte, die door de Duitse bezetters was aangesteld als burgemeester van Amsterdam. De paarse stempel van J.F. Franken duidt op de administratieve verwerking door de gemeentesecretarie.

Ambtelijke correspondentie (brief)

Dit document is een ambtelijke goedkeuring vanuit het Amsterdamse stadsbestuur betreffende de voedselvoorziening. De Wethouder voor Levensmiddelen gaat akkoord met een voorstel dat is gedaan door de Directeur van het Marktwezen en de Gemeentelijk Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden. De handgeschreven notitie "afsluiting verdeellijsten" onderaan geeft aan dat de correspondentie zeer waarschijnlijk betrekking heeft op het beheer van de distributielijsten voor gerantsoeneerde goederen. Het document illustreert de strikte bureaucratische controle op de voedselketen tijdens de oorlogsjaren.

Doorslag van een ambtelijke brief/correspondentie.

In deze brief pleit de burgemeester van Amsterdam voor de belangen van de lokale "loonrookerijen" (visrokerijen die in opdracht van derden werken). Vanwege de oorlogsomstandigheden liggen deze bedrijven stil, wat economische schade veroorzaakt. De kern van het betoog is een voorstel om deze kleine bedrijven te verenigen in een "tijdelijke combinatie". De individuele capaciteit van de rokerijen is namelijk te gering om zelfstandig opdrachten uit te voeren voor de Duitse oorlogsindustrie (*Rüstungsbetriebe*). Door ze te laten samenwerken onder toezicht van de bezetter, hoopt de burgemeester de lokale werkgelegenheid en bedrijvigheid te herstellen. De brief eindigt met een postscriptum waarin wordt bevestigd dat er reeds overleg heeft plaatsgevonden met een zekere heer Klaas Dammers.

Officiële kennisgeving/besluit van de gemeente Amsterdam.

* **Kern van het document:** Mevrouw Donker-Van Beeren krijgt een officiële straf opgelegd. Ze wordt voor vier maanden uitgesloten van de visverdeling bij de Amsterdamse visafslag. * **Reden van de straf:** Ze heeft zich schuldig gemaakt aan het "achterhouden van een partij schol". Dit betekent dat ze vis die via de officiële kanalen verkocht had moeten worden, apart heeft gehouden (waarschijnlijk voor eigen gebruik of zwarte handel). * **Wettelijke basis:** Er wordt verwezen naar het *Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941*. Dit was een van de vele regelingen die de bezetter en het meewerkende bestuur gebruikten om de voedselvoorziening strikt te controleren. * **Handtekeningen:** Hoewel de namen getypt zijn (aangeduid met "get."), staat de brief op naam van Edward Voûte, de pro-Duitse burgemeester van Amsterdam tijdens de bezetting, en gemeentesecretaris J.F. Franken.

Officieel vorderingsbesluit (vorderingsbewijs).

Dit document is een officiële kennisgeving van de gemeente Amsterdam aan de directie van de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat). De kern van de mededeling is de **vordering (inbeslagname)** van 'Pier C' door het Duitse leger (de Wehrmacht). Enkele opvallende details: * **Oppervlakte:** Het betreft een aanzienlijk deel van de infrastructuur (1350 M2). * **Wettelijke basis:** De vordering is gebaseerd op Verordening 144/1940, de standaardwetgeving die de bezetter gebruikte om goederen en vastgoed op te eisen. * **Bureaucratie:** De gemeente Amsterdam (onder de pro-Duitse burgemeester E.J. Voûte) fungeerde hier als uitvoerend orgaan voor de Duitse wensen via het 'Bureau voor inkwartiering'. * **Ondertekening:** Het document is getekend door P.J. Mijksenaar, die in die periode chef was van het Bureau voor inkwartiering. * **Tijdslijn:** Opvallend is dat het bewijs van ontvangst (onderaan) gedateerd is op 2 april, terwijl de begeleidende brief erboven gedateerd is op 12 april, en de vordering zelf op 9 april inging. Dit wijst op een administratieve afwikkeling achteraf of een complexe datering van de feitelijke inname.

Officiële circulaire/bekendmaking.

* **Inhoud:** Het document betreft een instructie over het dragen van een herkenningsteken voor overheidspersoneel dat bevoegd is om EHBO (Eerste Hulp bij Ongelukken) te verlenen. Er wordt toestemming gegeven voor het dragen van een witte armband met zwarte letters op het moment dat er daadwerkelijk hulp verleend wordt. * **Taalgebruik:** De tekst is gesteld in het destijds gebruikelijke formele ambtenarendeutsch-Nederlands, inclusief de verouderde spelling (zoals "te verleenen", "onderscheidingsteeken"). * **Opmerkelijke details:** * Er wordt expliciet verwezen naar de instemming van het "Duitsche Bestuur", wat de ondergeschikte positie van het Nederlandse bestuur tijdens de bezetting onderstreept. * De ondertekenaar, Edward Voûte, was de door de bezetter aangestelde regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam. * De grote paarse stempel onderaan duidt op de administratieve verwerking binnen de gemeentelijke organisatie (waarschijnlijk een kenmerk van de afdeling Militaire Zaken of een vergelijkbaar registratiesysteem). ---

Openbare kennisgeving (officiële bekendmaking).

* **Inhoud:** De kennisgeving kondigt aan dat de Amsterdamse vismarkt en algemene dagmarkten vanaf 18 april 1943 weer op zondag open mogen zijn, maar enkel voor de verkoop van vis. * **Administratieve details:** Het document is gedateerd op 22 april, terwijl de maatregel met terugwerkende kracht op 18 april is ingegaan. De afkorting "C.S." bij Stadhuis staat voor "Centrale Secretarie". * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (visch, algemeene, den verkoop). De toon is zakelijk en autoritair. * **Visuele elementen:** Het grote kruis over het document is een gebruikelijke archiefmethode om aan te geven dat de tekst is overgenomen in een register, is gepubliceerd, of dat het besluit is ingetrokken/vervangen.

Uittreksel uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam (Besluit).

Dit document is een officieel besluit van de burgemeester van Amsterdam, gedateerd tijdens de Duitse bezetting in 1943. Het besluit behelst de oprichting van een nieuw gemeentelijk bureau: het **Bureau Krankenkasse**. Dit bureau wordt ondergebracht bij de afdeling Arbeidszaken van de Gemeentesecretarie. De hoofdtaken van dit nieuwe bureau waren het verlenen van bijstand aan personen die verzekerd waren bij Duitse ziekenfondsen (*Krankenkassen*). Het besluit is juridisch gebaseerd op een verordening van de Rijkscommissaris voor het bezette Nederland (Seyss-Inquart), wat de directe invloed van de bezetter op de gemeentelijke administratie benadrukt.

Dienstbrief / Circulaire

* **Taal en Spelling:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de toenmalige officiële spelling (bijv. "eenige", "groote", "den Secretaris"). * **Inhoud:** De burgemeester verzoekt de afdelingshoofden om hun personeel (indien de werkzaamheden het toelaten) de gelegenheid te geven de tentoonstelling "Amstel, Vecht en Zaan" in het Stedelijk Museum te bezoeken. De toegang is gratis voor gemeentepersoneel. Er wordt nadruk gelegd op coördinatie met de Commissie voor Heemkunde om de drukte te spreiden. * **Vorm:** Het betreft een getypte circulaire op officieel papier van de Gemeente Amsterdam. De namen van de Burgemeester en Secretaris zijn getypt, wat gebruikelijk was voor kopieën die breed binnen de organisatie verspreid werden. De handgeschreven tekens linksonder zijn waarschijnlijk parafen voor "gezien" of administratieve aantekeningen van de ontvangende dienst. ---

Officieel afschrift van een strafbesluit.

Dit document is een formele kennisgeving van een administratieve straf die is opgelegd aan een (niet nader genoemde) handelaar in vis. De reden voor de straf is een overtreding van de prijsvoorschriften: de handelaar heeft vis verkocht boven de vastgestelde maximumprijzen. De opgelegde sanctie is zwaar: een uitsluiting van vier maanden van de visafslag in Amsterdam. Dit betekende in de praktijk dat de betrokkene gedurende die periode geen legale handel kon drijven, aangezien de afslag het centrale punt was voor de distributie van vis. De straf loopt van september tot bijna eind december 1943. De initialen 'VM' links onder de tekst verwijzen waarschijnlijk naar de opsteller of de afdeling binnen de gemeentelijke administratie. De handgeschreven krabbel rechtsboven lijkt een instructie te zijn om een afschrift te sturen naar de 'Inspecteur van het Marktwezen'.

Afschrift van een officiële brief (getypt).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek van de burgemeester van Amsterdam om de strategische aardappelvoorraad van de stad te verhogen naar een marge van ten minste één week. * **Argumentatie:** Directeur-Generaal Louwes voert technische en biologische redenen aan voor de beperking tot een voorraad van 5 dagen. De aardappelen zijn op dat moment in het seizoen nog te "jong" (vroege oogst) voor langdurige opslag. Bovendien is er een acuut risico op de aardappelziekte (*Phytophthora*), versterkt door recente regenval, wat bij grotere voorraden tot aanzienlijk bederf en voedselverlies zou leiden. * **Toon:** De toon is ambtelijk, beslist maar beleefd ("heeft evenwel al mijn aandacht"). Het weerspiegelt de centrale regie over de voedseldistributie tijdens de bezettingsjaren.

Officieel afschrift van een besluitbrief van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een formele afwijzing van een verzoek tot grondverkoop. De N.V. Begraafplaats Vredenhof had in augustus en september 1943 verzocht om gemeentegrond aan de Haarlemmerweg te kopen voor een geplande uitbreiding naar het oosten en zuiden. De burgemeester wijst dit verzoek af met de algemene formulering dat de "belangen der Gemeente" zich tegen de verkoop verzetten. Opvallend is dat een afschrift van deze brief ook is gestuurd naar de afdeling Levensmiddelen. Dit suggereert dat de betreffende grond mogelijk een bestemming had die gerelateerd was aan de voedselvoorziening (zoals volkstuinen of landbouwgrond), wat cruciaal was in de laatste oorlogsjaren.

Pagina uit een jaarverslag van een gemeentelijke dienst (Marktwezen).

De tekst geeft een kwantitatief overzicht van de marktactiviteiten in Amsterdam gedurende het tweede oorlogsjaar (1941). Enkele opvallende observaties: 1. **Economische teruggang:** Bijna alle categorieën vertonen een daling. De totale bezetting van dagplaatsen op weekmarkten daalde van 51.395 naar 38.752. Ook de opbrengsten uit marktgeld en ventgelden liepen terug. 2. **Impact van de bezetting:** De Uilenburgmarkt, gelegen in de Joodse buurt, werd per 2 maart 1941 gestaakt "als gevolg van de reeds genoemde maatregelen". Dit refereert direct aan de anti-Joodse maatregelen die de bezetter na de Februaristaking instelde. 3. **Verschuivingen in goederen:** Er is een opvallende daling te zien in vergunningen voor brandstoffen (van 91 naar 39) en opkopersvergunningen (van 479 naar 289), wat wijst op de toenemende schaarste en distributiebeperkingen.

Document

Dit document is een officieel administratief besluit van het Amsterdamse gemeentebestuur tijdens de oorlogsjaren. De kern van het besluit is een pragmatische vertraging van een eerder genomen besluit. Hoewel er een nieuwe tekst ("redactie") voor jubileum-getuigschriften voor gemeenteambtenaren was vastgesteld, wordt de invoering daarvan uitgesteld. De redenen hiervoor zijn strikt praktisch en economisch: 1. Er liggen nog circa 1300 exemplaren van de oude versie op voorraad bij de Stadsdrukkerij. 2. Er heerst een dringende noodzaak tot papierbesparing (een veelvoorkomend probleem tijdens de bezettingsjaren). Interessant is de expliciete verwijzing naar een verordening van de **Rijkscommissaris** (Arthur Seyss-Inquart). Dit onderstreept hoe het gemeentelijk apparaat volledig was ingebed in de wetgeving van de bezetter. Het besluit is ondertekend door J.F. Franken, de toenmalige gemeentesecretaris, namens burgemeester Edward Voûte (een NSB-sympathisant die door de Duitsers was aangesteld). ---

Brief (doorslag van een officieel ambtelijk schrijven).

Dit document is een ambtelijke voordracht tot een zware tuchtrechtelijke sanctie tegen twee marktkooplieden in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het echtpaar Helder-Stevens, wonend in de Anjelierstraat (Jordaan), is betrapt op het verkopen van gebak zonder de verplichte distributiebonnen. De directeur van de betreffende dienst heeft reeds een tijdelijke schorsing van 14 dagen opgelegd (een bevoegdheid die direct kon worden uitgeoefend). Hij verzoekt de Wethouder voor de Levensmiddelen echter om bij de Burgemeester aan te dringen op een definitieve uitsluiting ("voor onbepaalden tijd") van alle markten in de stad. De juridische basis hiervoor is artikel 39 van het toenmalige Marktreglement. Het taalgebruik is uiterst formeel en typerend voor de bureaucratie van die tijd.

Officiële brief/besluit van de gemeente Amsterdam.

Het document is een formele afwijzing van een aanvraag voor een 'vischtoewijzing' (een quotum of vergunning om vis te mogen inkopen/verkopen). De reden voor de afwijzing is strikt zakelijk: de aanvrager, de heer Wieland, kon niet bewijzen dat hij ten tijde van het uitbreken van de oorlog (en direct daarna) nog actief was als zelfstandig viskoopman. De brief is ondertekend door de toenmalige burgemeester en gemeentesecretaris, hoewel het hier een afschrift betreft (aangeduid met "get." voor getekend). Het taalgebruik is zakelijk en autoritair, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie uit die periode. De afkorting "VM" aan de linkerzijde duidt waarschijnlijk op de afdeling of de opsteller van het concept (mogelijk 'Voedselvoorziening' of een specifieke marktmeester-sectie).

Officieel schrijven/uittreksel van een circulaire.

Dit documentfragment betreft een administratieve verduidelijking over de ingangsdatum van aanstellingen bij de gemeente Amsterdam. De kern van de boodschap is dat een aanstelling juridisch pas effectief wordt op de dag dat de betreffende persoon daadwerkelijk begint met werken, mocht deze op de oorspronkelijke ingangsdatum wegens ziekte verhinderd zijn. Dit is een bevestiging van een bepaling die reeds in een eerdere circulaire was opgenomen. De afkorting "ARB.Z." staat hoogstwaarschijnlijk voor de afdeling Arbeidszaken van het Amsterdamse stadhuis. Het document is ondertekend door de toenmalige burgemeester en de gemeentesecretaris.

Officieel rondschrijven (administratieve mededeling).

* **Taal en Spelling:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de toenmalige spelling (vóór de hervorming van 1947), gekenmerkt door het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' (bijv. *werktyd*, *blyven*, *bedryven*) en de naamvallen (bijv. *den werktyd*). * **Inhoud:** De kern van de mededeling is de intrekking van een eerdere gunstige regeling. Op 15 april 1943 was besloten dat werklieden op zaterdagmiddag vrij kregen (stoppen om 12:00 uur). Echter, omdat de werktijd voor ambtenaren inmiddels is verlengd naar 43 uur, wordt de verkorting voor werklieden teruggedraaid. Zij moeten weer de volledige werkweek van 48 uur maken. * **Bestuurlijke context:** De besluitvorming ligt bij de Burgemeester, maar de uitvoering en communicatie geschieden via de Wethouder voor de Arbeidszaken. De toon is zakelijk en dwingend.

Dienstbrief (doorslag of kopie).

Deze korte, zakelijke brief dient als geleidebrief voor een contract in tweevoud (in duplo). Het betreft de huur of het gebruik van pakhuisafdeling nummer 25 in de hal van de Centrale Markt. De directeur verzoekt de Wethouder voor de Levensmiddelen om ervoor te zorgen dat de Burgemeester het contract ondertekent. De hiërarchische weg binnen de gemeente wordt hier strikt gevolgd: van de uitvoerende dienst (Directeur) via de verantwoordelijke bestuurder (Wethouder) naar het hoofd van de gemeente (Burgemeester) voor de uiteindelijke bekrachtiging. Na ondertekening moet het stuk terug naar de directeur voor administratieve afhandeling (registratie).

Ambtelijke brief/correspondentie.

* **Kernboodschap:** De brief betreft de bestraffing van twee marktkooplieden wegens het overtreden van de distributieregels. * **Betrokkenen:** * **N.v.d. Waals:** Geboren op 16 augustus 1901, woonachtig aan de Hudsonstraat 64 huis (Amsterdam). * **K.J. Landzaat:** Geboren op 13 september 1900, woonachtig aan het Dapperplein 18 huis (Amsterdam). * **Overtreding:** Het verkopen van gebak zonder de vereiste distributiebonnen. * **Sancties:** 1. Een directe schorsing van 14 dagen van alle markten in de stad door de Directeur, ingaande op 17 december 1943. 2. Een verzoek aan de Wethouder om bij de Burgemeester te bewerkstelligen dat beide personen voor onbepaalde tijd hun marktvergunning verliezen per 31 december 1943.

Officieel afschrift van een besluit/strafbeschikking van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document betreft een collectieve strafmaatregel tegen drie marktkooplieden. Hen wordt voor de duur van vier maanden (tot 19 mei 1944) de toegang tot de Amsterdamse markten ontzegd. * **Aanleiding:** "Overtreding van de distributievoorschriften". In de context van de bezettingstijd betekende dit meestal handel buiten de officiële distributiebonnen om (zwarte handel) of het niet naleven van vastgestelde prijzen. * **Administratieve details:** De codes bovenin (zoals "Marktw." voor Marktwezen en "straf.") duiden op een systematische handhaving van de marktregels door de gemeente. De term "(get.)" voor de namen betekent "getekend", wat aangeeft dat dit een officieel afschrift is van het originele besluit. * **Ondertekening:** Het besluit is uitgevaardigd onder verantwoordelijkheid van Edward Voûte, de pro-Duitse burgemeester van Amsterdam tijdens de bezetting.

Officiële kennisgeving/besluit van een strafmaatregel.

* **Inhoud:** Het document is een formele mededeling van een straf aan een (hier niet nader genoemde) burger. De straf betreft de uitsluiting van de visdistributie voor onbepaalde tijd. * **Aanleiding:** De persoon in kwestie is betrapt op het kopen van vis buiten het officiële distributiesysteem om (zwarte handel). * **Ondertekening:** De brief is ondertekend (getekend) door Edward Voûte, de door de Duitse bezetter aangestelde burgemeester van Amsterdam, en de gemeentesecretaris J.F. Franken. De toevoeging "(get.)" duidt aan dat dit een afschrift is van het originele, door hen ondertekende besluit. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Marktw 307" verwijst waarschijnlijk naar de afdeling Marktwezen, die belast was met het toezicht op de handel en distributie.

Officiële circulaire/mededeling van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een sprekend voorbeeld van een administratieve maatregel als gevolg van de materiaalschaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog. De burgemeester dwingt een bezuiniging af op het gebruik van batterijen door technisch in te grijpen: het vervangen van 0.3 ampère lampjes door 0.1 ampère lampjes in zaklantaarns. De toon is zakelijk en dwingend ("verzoek ik U... te doen gebruiken"). De logica is puur praktisch: door het stroomverbruik te verlagen, wordt de levensduur van de schaarse batterijen verdubbeld. De handgeschreven aantekeningen onderaan suggereren dat deze specifieke kopie is verwerkt voor de administratie ("bon gesch aan gem. mag."), wat duidt op de uitvoering van het besluit op 21 januari 1943.

Officiële brief/besluit van het gemeentebestuur van Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document betreft een officieel besluit om een gezamenlijke gratificatie (bonus) van 4000 gulden uit te keren aan vier functionarissen (Dijkstra, Kramer, Draaisma en Bood). * **Reden:** De uitkering is een beloning voor de "tijd en zorg" en de grote verantwoordelijkheid die zij hebben gedragen bij de opslag van wintergroenten. * **Administratieve verwerking:** De brief is geparafeerd door ambtenaren (waarschijnlijk van de afdeling Marktwezen, gezien de aantekening "Marktv."). Linksonder is met potlood of inkt aangegeven op welk begrotingsartikel (Art 1512) deze uitgave geboekt moet worden. * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling ("den heer", "waardeering", "heeren").

Document

De kern van dit document is een juridische afdekking van de aansprakelijkheid door de Gemeente Amsterdam. De burgemeester stelt expliciet dat de gemeente niet verantwoordelijk is voor schade aan of diefstal van eigendommen van personeel (fietsen, kleding, etc.), zelfs niet als deze in door de gemeente verstrekte kluisjes of stallingen staan. Opvallend is de administratieve precisie: om de uitsluiting van aansprakelijkheid juridisch stand te laten houden, moet het personeel hier "met nadruk" en aantoonbaar (bijvoorbeeld via een uit te reiken kaart) op worden gewezen. Ook de waarschuwing dat publieke bordjes over de afwezigheid van aansprakelijkheid diefstal juist in de hand kunnen werken ("m.i. diefstal kan bevorderen"), geeft een inkijkje in de pragmatische, doch wantrouwende bestuursstijl van die tijd.

Document

* **Administratieve efficiëntie:** De kern van het voorstel is de harmonisatie van de tarieven. Men constateert dat personeelsleden van marktkooplieden al een minimumtarief per maand betalen, terwijl hun werkgevers nog per week kunnen betalen. Door dit gelijk te trekken (minimaal per maand), beoogt men de administratieve druk op het "kaartenbureau" te verlagen. * **Personele bezetting:** Zeer specifiek wordt vermeld dat deze wijziging een ambtenaar zou kunnen vrijmaken voor ander werk op de markt zelf. Dit duidt op een behoefte aan efficiëntere inzet van personeel tijdens de oorlogsjaren. * **Juridische inconsistentie:** De nota legt de vinger op een tegenstrijdigheid tussen de heffingsverordening en het marktreglement. Volgens het reglement mag een werkgever geen kortere toegangstermijn hebben dan zijn personeel, wat de huidige weekkaarten voor de werkgevers feitelijk al problematisch maakte voor diegenen met personeel. ---

Officiële brief/beschikking.

* **Inhoud:** De brief informeert de heer Hunter dat hij een bedrag van 10 gulden terugkrijgt aan betaald marktgeld voor het jaar 1943. Dit besluit is genomen op "gronden van billijkheid", wat suggereert dat er een specifieke reden was waarom betaling niet langer redelijk werd geacht (bijvoorbeeld door het niet kunnen innemen van een standplaats). * **Ondertekening:** De brief is ondertekend door Edward Voûte, die van 1941 tot 1945 door de Duitse bezetter was aangesteld als burgemeester van Amsterdam. De tweede handtekening is van gemeentesecretaris J.F. Franken. * **Administratieve kenmerken:** De afkorting "L.M." bij de afdeling staat vermoedelijk voor "Lokale Markten". De aanduiding "ALHIER (O)" in het adresveld betekent dat de geadresseerde in de stad zelf woonde (stadsdeel Oost). * **Typografie:** De naam van de ontvanger en de plaatsnaam zijn getypt met spaties tussen de letters voor extra nadruk, een gebruikelijke administratieve stijl in die periode.

Afschrift van een officieel besluit van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een bureaucreactische vastlegging van het intrekken van een marktvergunning tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: * **Formele aard:** Het betreft een "Afschrift" (kopie voor het archief of administratie) van een besluit van de burgemeester. Het taalgebruik is strikt formeel en juridisch ("Gelet op...", "Heeft goedgevonden..."). * **Inhoud:** Een vergunning uit 1938, die de weduwe C. Schuitenvoerder toestond om buiten de reguliere markttijden kramen te plaatsen op de Nieuwmarkt, wordt per direct ingetrokken op basis van een advies van de Directeur van het Marktwezen. * **Functionarissen:** Het besluit is ondertekend (in afschrift getypt) door Edward Voûte, de door de Duitse bezetter aangestelde burgemeester van Amsterdam, en gemeentesecretaris Franken. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening linksonder ("Aanget. 12/8-43") duidt waarschijnlijk op het moment dat de intrekking is aangetekend in de registers of is verzonden.

Ambtelijke correspondentie / Bericht van schuldvordering.

* **Kern van de zaak:** Grossier P. van Saane heeft een huurschuld bij de gemeente Amsterdam. Hij mocht zijn gehuurde pakhuis op de Centrale Markt niet meer gebruiken omdat zijn bedrijf voor zes maanden gesloten werd als strafmaatregel. * **Juridische context:** De straf werd opgelegd door de 'Inspectie voor de Prijsbeheersching'. Dit orgaan hield tijdens de bezettingsjaren streng toezicht op de distributie en prijsvorming om zwarte handel tegen te gaan. * **Financiële constructie:** Ondanks dat de huurder het pand niet mocht betreden, bleef de betalingsverplichting van $f$ 800,- per jaar van kracht. De gemeente (onder leiding van de burgemeester) hanteerde het beleid dat dergelijke panden tijdelijk aan derden verhuurd mochten worden om de schuld van de oorspronkelijke huurder te verlichten. * **Status van de vordering:** Van Saane had op het moment van schrijven een achterstand van twee maanden ($f$ 133,34). De rode aantekening "regeling ass zaken" wijst erop dat het dossier is overgedragen aan de afdeling Assurantiezaken voor incasso of verdere juridische afhandeling.

Document

* **Inhoud:** De brief informeert de heer Nederend dat een eerdere ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt voor de duur van veertien dagen nu voor onbepaalde tijd is verlengd. De reden voor de oorspronkelijke straf was de diefstal van lege kisten. * **Formulering:** De tekst is gesteld in de formele, ambtelijke stijl van die tijd ("Ik deel U mede te hebben besloten", "den termijn... welken"). * **Administratieve sporen:** Het document bevat diverse stempels en handgeschreven aantekeningen (paraaf, dossiernummers, datumstempels) die duiden op een zorgvuldige archivering en verwerking binnen het gemeentelijk apparaat. De toevoeging "(get.)" voor de namen onderaan geeft aan dat dit een afschrift is van een origineel ondertekend document. ---

Getypte brief (doorslag/minuut) met administratieve kanttekeningen.

Dit document bevat een klacht van een burger over corruptie en onregelmatigheden bij de visverkoop op de Dappermarkt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: 1. **Corruptie door ambtenaren:** De briefschrijfster meldt dat de marktmeester, de controleur en de politie onderling snoekbaars verdeelden terwijl het publiek werd verteld dat er niets meer was. 2. **Onbehoorlijk gedrag:** De marktmeester noemt het publiek "tuig" en weigert verantwoording af te leggen. 3. **Zwarte handel/vriendjespolitiek:** Een visboer (Heer Zwaan) hield volgens de klacht 80 pond baars achter voor kennissen. 4. **Vergelijking met andere markten:** De schrijfster prijst de eerlijkheid op de Nieuwmarkt en de Albert Cuypstraat, wat suggereert dat de handhaving per markt sterk verschilde. 5. **Bureaucratische afhandeling:** De brief wordt door de burgemeester (destijds de pro-Duitse Edward Voûte) doorgeleid naar de wethouder, die het weer doorstuurt naar de Directeur van het Marktwezen voor advies.

Getypte brief (doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een officiële aanzegging van een toegangsverbod voor de Centrale Markt in Amsterdam. De geadresseerde, D. Roeberse, wordt beschuldigd van de diefstal van ijzeren platen op het marktterrein op 17 mei 1943. * **Juridische basis:** De directeur beroept zich op artikel 35 van het 'Reglement op de Centrale Markt' om de verdachte per direct de toegang te ontzeggen. * **Vervolgstappen:** De zaak wordt voorgelegd aan de Burgemeester voor verdere maatregelen. Dit duidt op een escalatie van de tuchtmaatregel naar een hoger gemeentelijk niveau. * **Vorm:** Het betreft een zakelijke, dwingende correspondentie, typerend voor de administratieve afhandeling van overtredingen binnen gemeentelijke instellingen in die tijd.

Officieel besluit/brief van de gemeente Amsterdam.

* **Kernboodschap:** De ontvanger, de heer Zwarts, krijgt een sanctie opgelegd: hij wordt voor een half jaar uitgesloten van de officiële visdistributie bij de afslag. * **Reden:** Overtreding van de distributieregels. Zwarts heeft vis gekocht "buiten de verdeeling om", wat in oorlogstijd neerkwam op illegale handel of het omzeilen van de officiële rantsoenering. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar het 'Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941', een onderdeel van de bezettingswetgeving om de voedselvoorziening strikt te controleren. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Marktw. 564" verwijst waarschijnlijk naar de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De handgeschreven tekst "ter kennisneming" onderaan, samen met een extra handtekening, suggereert dat dit een kopie is die naar een andere instantie of functionaris is gestuurd ter informatie.

Officieel afschrift van een burgemeestersbesluit.

Dit document is een formeel administratief besluit van de gemeente Amsterdam uit de Tweede Wereldoorlog. Het betreft de intrekking van een ligplaatsvergunning op verzoek van de vergunninghouder zelf, de heer G.P. Stam. * **Vergunning:** De oorspronkelijke vergunning stamde uit 1932 en stond het innemen van een ligplaats toe aan de Lijnbaansgracht (nabij nummer 111) voor de verkoop van aardappelen vanaf het water. * **Vorm:** Het betreft een 'Afschrift' (kopie), wat te zien is aan de paarse stempels "(get.)" voor de namen van de burgemeester en de secretaris, wat aangeeft dat zij het origineel hebben getekend. * **Ondertekening:** De namen onderaan zijn Edward Voûte, de door de bezetter aangestelde burgemeester, en J.F. Franken, de gemeentesecretaris.

Officiële brief/waarschuwing.

In deze brief spreekt de burgemeester van Amsterdam de leider van de V.B.N.A. (Vereniging van Bemiddelaars in Nederlandsche Aardappelen) direct aan op zijn gedrag en dat van zijn personeel. De kern van het conflict ligt bij een incident op 14 mei 1943, waarbij een zekere W. Gill zich "onbehoorlijk" gedroeg op de Centrale Markt. Nadat Gill de toegang was ontzegd, probeerde de geadresseerde hem weer binnen te krijgen zonder de geldende regels (zoals legitimatie) te respecteren. De burgemeester stelt hier een duidelijke grens: ook de leiding van de V.B.N.A. moet zich legitimeren als daarom gevraagd wordt. De brief bevat een expliciete waarschuwing: bij een volgend incident zal de leider zelf van de markt worden verwijderd. De sanctie voor Gill is vastgesteld op een toegangsverbod van vier maanden.

Getypte brief of circulair fragment op doorslagpapier.

* **Inhoud:** Het fragment geeft instructies over de procedure voor het aanvragen van wijzigingen in een specifieke regeling. De geadresseerde wordt verwezen naar het Centraal Distributiekantoor in Zwolle. Er wordt gesuggereerd dat steun van de hoofdinspecteur voor de Volksgezondheid nuttig zou kunnen zijn. * **Vorm:** Het betreft een officiële ambtelijke mededeling. De afkorting "VM" linksonder is mogelijk een paraaf of een afdelingsaanduiding. * **Personen:** * **E.J. Voûte:** Was de regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting (1941-1945). * **J.F. Franken:** De toenmalige gemeentesecretaris. * **Instellingen:** Het Centraal Distributiekantoor (CDK) was de instantie die tijdens de oorlog de rantsoenering in Nederland beheerde.

Officieel schrijven / gecertificeerd afschrift van een besluit.

Dit document is een formele herinnering gericht aan een niet nader genoemde "concessionaris" (een houder van een vergunning of concessie). De kern van de boodschap is de naleving van het "Electrotechnisch Veiligheidsbesluit 1938". Het document fungeert als een officiële kennisgeving en een bewijs van verzending naar diverse gemeentelijke en landelijke instanties. De structuur is typisch voor een ambtelijk schrijven uit die tijd: 1. **De zakelijke mededeling:** De verwijzing naar de geldende veiligheidsnormen. 2. **Datering en bekrachtiging:** De burgemeester wordt genoemd als de autoriteit, maar het document dat we zien is een "eensluidend afschrift", ondertekend door de Gemeentesecretaris om de authenticiteit te bevestigen. 3. **Distributielijst:** Onderaan staat een uitgebreide lijst van afdelingen (van Volkshuisvesting tot de Brandweer en Arbeidsinspectie) die een kopie ontvangen. Dit wijst op een brede ambtelijke betrokkenheid bij de bewaking van veiligheidsvoorschriften in Amsterdamse gebouwen of inrichtingen.

Officieel schrijven (afschrift/doorslag) van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een ambtelijke kennisgeving betreffende de herhaalde toelating van een individu (G.L. Keijser) tot de "vischverdeeling" (visdistributie) in Amsterdam. De visdistributie was tijdens de bezetting een streng gereguleerd systeem; uitsluiting daarvan betekende vaak een economisch en existentieel verbod op handel of consumptie, vaak als strafmaatregel. De waarde van dit document zit in de **handgeschreven marginalia**. Terwijl de getypte tekst een besluit van bovenaf (de burgemeester) communiceert, tonen de aantekeningen onderaan frictie en verwarring binnen het ambtelijk apparaat: * **"mij onbekend" (5-3-43):** Een ambtenaar stelt vast dat hij niet op de hoogte is van dit besluit, enkele dagen nadat het officieel is ingegaan. * **De rode tekst:** Deze is het meest kritisch. De schrijver vraagt zich af "Om welke reden?" dit besluit is genomen en merkt op dat er "Geen advies mijnerzijds gevraagd" is. Dit duidt op een besluit dat buiten de normale procedures om of over de hoofden van relevante afdelingen heen is genomen. Het document is een "afschrift" (herkenbaar aan de aanduiding '(get.)' voor 'getekend'), bedoeld voor interne dossiervorming of als kopie voor een andere afdeling.

Officiële bekendmaking/kennisgeving.

Dit document is een officiële "kennisgeving" van de door de Duitse bezetter aangestelde burgemeester van Amsterdam, Edward Voûte. De tekst kondigt een wijziging aan in de regels voor de zogenaamde "Joodsche hulpmarkt" aan het Minervaplein. In een eerder besluit (8 januari 1943) was dit terrein aangewezen als een gesegregeerde markt, uitsluitend toegankelijk voor Joodse handelaren en kopers. Aanvankelijk mochten er enkel groenten en specifieke levensmiddelen worden verkocht. Deze nieuwe kennisgeving van augustus 1943 breidt het assortiment uit: voortaan mogen er ook textielwaren worden verhandeld. De toon is zakelijk en bureaucratisch, wat de scherpe realiteit van de uitsluiting en isolatie van de Joodse bevolking in die periode maskeert onder het mom van gemeentelijke regelgeving.

Handgeschreven begeleidend schrijven (minuut of doorslag voor archief).

Het document is een kort, formeel schrijven waarin de verzending van notulen wordt bevestigd. De tekst is geschreven in de destijds gebruikelijke ambtelijke stijl (gebruik van de naamvallen 'den' en 'dezes'). * **W. h. M.:** Dit is zeer waarschijnlijk de afkorting voor de geadresseerde afdeling of functionaris. Gezien de inhoud (N.V.C.) staat dit vermoedelijk voor de **Wethouder voor Hulpbetoon en Maatschappelijk werk**. * **Gem. secr.:** Afkorting voor Gemeentesecretaris. * **N.V.C.:** Dit staat voor de **Nederlandsche Volksdienst**, een door de Duitse bezetter in 1941 in het leven geroepen nationaalsocialistische welzijnsorganisatie die de bestaande (vaak religieuze) charitatieve instellingen moest vervangen of coördineren. * **Referenties:** Het rode nummer linksonder (46a/88/2) duidt op de archivering binnen een specifiek dossier over dit onderwerp.

Officieel rondschrijven (kopie/doorslag).

Dit document is een formele intrekking van een eerder besluit. De kern van de boodschap is dat een eerder toegezegd loonvoorschot voor al het gemeentepersoneel niet doorgaat. **Opvallende punten:** * **Terminologie:** Er wordt gesproken over "buitengewone omstandigheden". Dit is een eufemisme voor de crisissituatie in de slotfase van de Tweede Wereldoorlog. * **De "zakjes":** De instructie dat de reeds gevulde loonzakjes bewaard mogen blijven "om te zijner tijd" alsnog te worden uitgereikt, wijst op een grote mate van onzekerheid en improvisatie binnen het ambtelijk apparaat. * **Handgeschreven toevoeging:** De notitie onderaan verduidelijkt dat er telefonisch contact is geweest over de logistieke afhandeling van de loonzakjes. Dit suggereert dat de situatie op het stadhuis op dat moment zeer hectisch was.

Doorslag van een officiële brief (ambtelijke correspondentie).

* **Inhoud:** De brief betreft het toesturen van negen huur- of gebruikscontracten voor specifieke pakhuisruimtes op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat). Het gaat om acht ruimtes in de "hal" en één ruimte op "pier D". * **Procedure:** De directeur verzoekt de wethouder om de tussenkomst bij de burgemeester voor de ondertekening van deze contracten. Dit wijst op een formele hiërarchische weg waarbij de burgemeester de uiteindelijke tekenbevoegdheid had voor dergelijke overeenkomsten. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is uiterst formeel en hoffelijk ("heb ik de eer U te doen geworden", "ik moge U beleefd verzoeken"), wat kenmerkend is voor de ambtelijke stijl van die periode. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening bovenin bevestigt dat de brief daadwerkelijk is verzonden op 23 mei 1944, geparafeerd door waarschijnlijk een verzendmedewerker of secretaris (Hmuller).

Getypte officiële kennisgeving.

* **Inhoud:** In dit document wordt de heer C. de Mooy uit Rijnsburg formeel op de hoogte gesteld dat hem de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam ontzegd is voor onbepaalde tijd. De maatregel is genomen omdat hij daar "onbevoegd" (buiten de officiële kanalen om) groothandel dreef. * **Status van het document:** De toevoeging "(get.)" voor de namen van Voûte en Franken geeft aan dat dit een afschrift is of een administratieve doorslag, en niet het origineel met natte handtekeningen. * **Tijdlijn:** De beslissing ging in op 13 december 1944, de brief is gedateerd op 19 december, en een stempel onderaan suggereert een verdere administratieve afhandeling op 21 december 1944. De handgeschreven aantekening linksonder lijkt te verwijzen naar een latere datum in 1945.

Officiële brief/dienstmededeling.

In deze korte, zakelijke brief vraagt de burgemeester van Amsterdam om opheldering over een aanzienlijk verschil in gerapporteerde voorraden. De kern van de brief is een administratieve discrepantie: * De Directeur van het Marktwezen rapporteerde een voorraad van **131.000 h.l.** (hectoliter). * De Adviseur voor Voedings- en Distributie-aangelegenheden rapporteerde echter een voorraad van **160.000 h.l.** in de Coenhaven. Het verschil van 29.000 hectoliter (waarschijnlijk graan of een ander bulk-levensmiddel, gezien de eenheid h.l. en de locatie in de haven) is substantieel. De toon van de burgemeester is dwingend ("Ik verzoek U, dit verschil toe te lichten"). In een tijd van schaarste was een nauwkeurige controle op de voedselvoorraden van cruciaal politiek en strategisch belang.

Officieel uittreksel of kennisgeving van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve wijziging in de wijze van loon- of uitkeringsbetaling voor gemeente-personeel. Ontvangers krijgen de optie om (gedeeltelijk) over te stappen van girale betaling naar contante uitbetaling ("kasuitbetaling"). Er wordt een expliciete uitzondering gemaakt voor personeel werkzaam bij de afdeling Onderwijs. * **Taalgebruik:** Gebruik van de oude spelling (zoals "wen-schen", "zoo", "afdeeling") en formeel ambtelijk Nederlands ("vorenstaande", "ressorteerende"). * **Ondertekening:** De handtekening van de burgemeester is die van Edward Voûte. De tweede handtekening is van Jan Francois Franken, die destijds gemeentesecretaris was. * **Afdeling:** De afkorting "Arb. Z." linksonder staat voor de afdeling Arbeidszaken van de gemeente Amsterdam.

Getypte ambtelijke brief (doorslag op dun papier).

Het document is een zakelijke rapportage over de aardappelvoorraad in Amsterdam gedurende een specifieke week in september 1942. De toon is uiterst formeel ("heb ik de eer U..."). De kern van het document is de tabel onderaan, waaruit de logistieke stroom van aardappelen blijkt. De voorraad wordt gemeten in hectoliters (hl). Opvallend is de grote aanvoer in die week (ruim 101.000 hl), wat duidt op de oogstperiode. Tegelijkertijd is de aflevering aan de kleinhandel en instellingen (zoals ziekenhuizen of gaarkeukens) met bijna 81.000 hl aanzienlijk, wat de enorme dagelijkse behoefte van de stad onderstreept.

Ambtsbrief/Rapportage betreffende voedselvoorraden.

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aardappelvoorziening in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De tekst is zakelijk en volgt de destijds gebruikelijke ambtelijke spelling (zoals "den brief" en "den aardappelvoorraad"). De getypte cijfers zijn genoteerd in hectoliters (hl). De berekening in het document klopt: de beginvoorraad plus de aanvoer minus de aflevering resulteert in de eindvoorraad van 38.395 hl op 29 augustus. Opvallend zijn de handgeschreven toevoegingen onderaan, die cijfers van een week later (5 september) weergeven, maar nu uitgedrukt in kilogrammen (kg) in plaats van hectoliters. Dit duidt op een interne verwerking waarbij volumes werden omgezet naar gewicht voor distributiedoeleinden.

Officieel besluit / Ligplaatsvergunning (afschrift).

* **Administratieve taal:** Het document hanteert de formele, ambtelijke stijl die gebruikelijk was in de eerste helft van de 20e eeuw (gebruik van "den", "alhier", "voornoemd"). * **Juridische basis:** De vergunning is gebaseerd op de 'Verordening op woonwagens en woonschepen'. Het betreft een tijdelijke vergunning, gekoppeld aan specifieke baggerwerkzaamheden van de firma Bos & Kalis. * **Stempels en registratie:** De paarse stempels bovenaan wijzen op een zorgvuldige archivering door verschillende gemeentelijke afdelingen (L.M. staat waarschijnlijk voor Liggeld Markten of Leges Markten). * **Ondertekening:** Het betreft een "eensluidend afschrift". De naam van de burgemeester (Voûte) is getypt met de aanduiding "(get.)", terwijl de gemeentesecretaris (Franken) het afschrift fysiek heeft ondertekend.

Extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een administratief besluit dat de interne verrekening van onderhoudskosten voor schrijfmachines binnen de gemeente Amsterdam regelt. De kern van het besluit is dat de Gemeentesecretarie de kosten (ƒ 3250,-) heeft voorgeschoten en deze nu naar rato (ƒ 0,61 per beurt) verhaalt op de verschillende gemeentelijke diensten. **Opvallende punten:** 1. **Eigen beheer:** Het document vermeldt expliciet dat externe firma's "in gebreke" bleven, waardoor de gemeente het onderhoud zelf moest gaan doen. 2. **Kostenbeheersing:** Er wordt een zeer precieze berekening gemaakt (tot op de cent nauwkeurig) voor 5354 beurten. 3. **Organisatiestructuur:** De lijst met afdelingen onderaan geeft een goed overzicht van de omvang en de indeling van het Amsterdamse ambtenarenapparaat in 1944. Interessant is de vermelding van het "Bureau voor Organisatie en Efficiency", een relatief moderne term voor die tijd. 4. **Logistiek:** Het besluit regelt ook dat toekomstige extra bezoeken van monteurs direct in rekening zullen worden gebracht, wat duidt op een verzakelijking van de interne dienstverlening. ---

Getypte brief (doorslag of origineel op dun papier).

* **Inhoud:** De brief dient als geleidebrief voor een bijlage (niet aanwezig) met een lijst van ambtenaren die zich hebben aangemeld voor cursussen in het Koloniaal Instituut. * **Organisatie:** Het "Bureau van Pers, Propaganda en Vreemdelingenverkeer" was een afdeling van de gemeente Amsterdam. De vermelding "Alhier" en de verwijzing naar het "Stadhuis" bevestigen dat dit een interne correspondentie binnen het Amsterdamse overheidsapparaat is. * **Terminologie:** Het gebruik van "wenschen" (met -sch) is conform de toenmalige spelling (vóór de spellinghervorming van Marchant/de Roover). * **Referenties:** Het kenmerk "SV" zou kunnen verwijzen naar de initialen van een opsteller of een specifieke administratieve afdeling (bijv. Secretarie-Verkeer).

Doorslag van een officiële brief (besluit tot sanctie).

* **Juridische grondslag:** De straf wordt opgelegd op basis van "artikel 39 van het Reglement op de Markten". Dit wijst op een administratiefrechtelijke afhandeling door de gemeentelijke marktmeester/directeur. * **Aard van de overtreding:** De heer Homma wordt beschuldigd van het verkopen van gebak/koek zonder distributiebonnen. In 1944 was voedsel schaars en strikt gerantsoeneerd. Verkoop buiten het bonnensysteem om werd beschouwd als zwarte handel of het ondermijnen van de openbare orde. * **Sanctie:** Een tijdelijk marktverbod van 14 dagen voor alle markten in de stad (Amsterdam). Bovendien wordt er gezinspeeld op verdere maatregelen door de Burgemeester, wat kan duiden op een zwaardere juridische vervolging of intrekking van de vergunning. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige formele spelling en stijl ("den Heer", "dezer stede", "zal worden bericht").

Document

Dit document is een formele kennisgeving van een administratieve straf tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van de brief is de verlenging van een marktverbod voor drie genoemde personen. * **De overtreding:** Het verkopen (of laten verkopen) van gebak zonder de vereiste distributiebonnen. In oorlogstijd was dit een economisch delict omdat het de rantsoenering ondermijnde. * **De straf:** Een oorspronkelijk verbod van 14 dagen opgelegd door de Directeur van het Marktwezen wordt door de burgemeester verzwaard met een verlenging van vier maanden. * **Rechtsgeldigheid:** De brief is ondertekend namens Edward Voûte, de pro-Duitse burgemeester van Amsterdam tijdens de bezetting.

Ambtsbrief/circulaire van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een administratieve uitvraag van het Amsterdamse gemeentebestuur aan een specifieke gemeentelijke dienst. De brief richt zich op de financiële en personele afwikkeling van het jaar 1943. De belangrijkste punten in de uitvraag zijn: * **Personeel:** Informatie over pensioengerechtigde schoonmaaksters en reservisten van de G.A.R. (Gemeente Amsterdam Reserve). * **Krijgsgevangenen:** Een specifiek verzoek om loongegevens van personeel dat in 1943 in Duitse krijgsgevangenschap verbleef. Dit is een direct gevolg van de maatregel uit 1943 waarbij Nederlandse militairen opnieuw in krijgsgevangenschap werden weggevoerd. * **Sociale voorzieningen:** Uitbetalingen van kraamgeld aan personeel zonder "stamkaart" (distributiestamkaart/registratie), die buiten de reguliere Ziektewet vielen. * **Administratieve deadline:** Een herinnering voor het inleveren van ziekenfondscoupons bij het Raadhuis (destijds het Prinsenhof aan de Oudezijds Voorburgwal). De handgeschreven aantekeningen "**nihil**" bij de punten e en f geven aan dat de betreffende dienst aan wie dit exemplaar was gericht, geen relevante gevallen of betalingen had voor deze categorieën.

Getypte officiële kennisgeving of uittreksel van een besluit van de gemeente Amsterdam.

Het document is een administratieve instructie betreffende de werktijden van gemeentepersoneel in Amsterdam. De kernboodschap is dat ambtenaren die vanwege de aard van hun functie niet in staat zijn om op zaterdag thuis te werken, de gemiste uren op een later tijdstip moeten inhalen. De tekst is ondertekend door: 1. **E.J. Voûte:** De regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam tijdens een groot deel van de bezettingstijd. 2. **G. Faas:** De toenmalige gemeentesecretaris. De code "Arb.Z. Stadhuis" duidt waarschijnlijk op de afdeling Arbeidszaken van het Stadhuis. De spiegelbeeldige tekst op de achtergrond lijkt de volledige context van de regeling te bevatten, waar dit document slechts het slotakkoord van is.

Document

* **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige formele spelling (bijv. "aangeteekend", "premiën") en ambtelijke terminologie. De toon is directief en instructief. * **Inhoud:** De kern van het document betreft de administratieve afhandeling van personeelsgegevens voor sociale verzekeringen (Ziektewet, Ongevallenwet 1921). Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten dienstverbanden en wat wel of niet als "verdiend loon" telt voor de premieberekening. * **Afkortingen:** * **G.A.R.:** Staat voor de Gemeentelijke Arbeidsreserve, een organisatie die tijdens de bezettingsjaren een rol speelde bij de tewerkstelling van werklozen en personeelsbeheer. * **A.B.R.W.v.a.:** Waarschijnlijk "Arbeiders bij Rijks- of Gemeentewerken van algemeen belang". * **Bestuurlijke structuur:** Het document is ondertekend door Edward Voûte, de in 1941 door de bezetter benoemde regeringscommissaris (burgemeester) van Amsterdam, en J.F. Franken. ---

Dienstbrief / Communiqué

* **Inhoud:** Het document betreft een officieel verzoek om een publieke mededeling (communiqué) in de kranten te laten plaatsen. Het onderwerp is de vervroegde sluitingstijd van de Amsterdamse markten. Vanwege de verduisteringsvoorschriften moesten de markten een half uur voor zonsondergang volledig ontruimd zijn. Voor de specifieke week van 7 tot 12 februari 1944 wordt de tijd vastgesteld op 17:15 uur. * **Administratieve sporen:** De brief bevat diverse kenmerken die wijzen op ambtelijke verwerking. De handgeschreven notitie bovenaan bevestigt de verzending op 31 januari. De krabbel onderaan ("14-19 Feb. 17.30") suggereert een vervolgbesluit voor de week daarop, waarbij de sluitingstijd vanwege het lengen van de dagen werd verschoven naar 17:30 uur. * **Toestand:** Het document is een typisch voorbeeld van de ambtelijke correspondentie tijdens de bezettingstijd: zakelijk, formeel en strikt gereguleerd door de toenemende restricties van de oorlogsvoering.

# TRANSCRIPTIE Terrein E. (vervolg)

# TRANSCRIPTIE J. Koning v Woustraat vrijst. gem. afwijzing

# TRANSCRIPTIE **Verhoor van den verdachte J. VLEESDRAAGER.**

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# TRANSCRIPTIE [Gecentreerd bovenaan de achterzijde] E.v. Meekeren De Ruijterkade 19 Amsterdam.