Getypte brief/afschrift (doorslag of gecertificeerde kopie) met handgeschreven correcties en handtekening. Niet expliciet vermeld bovenaan, maar de tekst verwijst naar "5 Mei j.l." Gezien de context (Voute, Distributiewet) dateert dit waarschijnlijk uit de periode 1941-1944. -2-

blijft, contrôle uiterst moeilijk blijven en bovendien slechts repres-
sief zijn, zoodat contrôlemaatregelen niet het gewenschte effect
kunnen sorteeren.

Het wil mij voorkomen, dat het geschetste euvel kan worden on-
dervangen, door het, destijds krachtens de Distributiewet 1916 toege-
paste stelsel in te voeren, waarbij naast maximum-producentenprijzen
tevens de voor ieder product vast te stellen maximum groothandels- en
kleinhandelsprijzen gelden. Niet alleen de handel, doch ook het pu-
bliek, dat vaak ~~exorbitante~~ buitensporige prijzen ~~dient~~ moet te betalen, weet dan, waar-
aan het zich heeft te houden. Een soortgelijk stelsel wordt momen-
teel toegepast ten aanzien van den maximum prijs voor zoetwater-
visch. Voor den visscher, zoowel als voor den grossier als den klein-
handelaar is een maximum prijs vastgesteld. De prijzen worden gepubli-
ceerd en de kleinhandelaar is verplicht zijn visch aan te prijzen, zoo-
dat de contrôle door het publiek zelf plaats vindt, hetgeen zijn goede
uitwerking doet gelden.

Blijkens informatie zou de heer Budding, Chef afdeeling Tuinbouw
van den evengenoemden Centralen Crisis Contrôle Dienst zijn instem-
ming met dit stelsel hebben betuigd.

Ik voeg hier het volgende aan toe.
Ingevolge een maatregel van den Secretaris-Generaal van het
Departement van Landbouw en Visscherij, moeten de tuinders alhier
hun waren vanaf 5 Mei j.l. ter veiling verkoopen. Een van de motie-
ven van de wijziging was, dat zij veelal de voor hen gestelde maximum
prijzen overtraden. De grossiers mogen nu op de door hen ter veiling
betaalde prijzen een bepaald percentage leggen, de kleinhandelaren
eveneens op de aan de grossiers betaalde prijzen.

Ik vermag niet te beoordeelen, of deze beide winstmarges te-
zamen de artikelen duurder maken dan toen de tuinders te hooge prij-
zen vroegen. Van winkelierszijde wordt dit echter wel als vaststaande
aangenomen.

Bij eventueele vaststelling van maximum kleinhandelsprijzen zal
op deze omstandigheid moeten worden gelet.

Ik acht het bestaan van een behoorlijk controleerbaar prijzenstel-
sel van zulk een uitnemend algemeen belang, niet in het minst voor de
bevolking van Amsterdam, dat ik niet aarzel ter zake Uwe volle mede-
werking te verzoeken, opdat aan het geschetste euvel een einde zal
kunnen worden gemaakt.

Voor eensluidend afschrift: De Regeeringscommissaris voor Amsterdam,
DE SECRETARIS, (get.) Voûte

[Handtekening: J. F. Franken] de Gemeentesecretaris,
(get.) J. F. FRANKEN * Kernproblematiek: De tekst beschrijft een falend controlesysteem op de prijzen van primaire levensbehoeften (tuinbouwproducten en vis). De bestaande maatregelen zijn slechts "repressief" (achteraf straffend) en niet effectief genoeg om prijsopdrijving tegen te gaan.
* Oplossing: Er wordt gepleit voor een integraal systeem van maximummarges in de gehele keten: van producent via grossier (groothandel) naar de kleinhandel. Dit moet transparantie bieden.
* Maatschappelijke Controle: Een interessant aspect is de rol van de burger. Door prijzen te publiceren en winkeliers te verplichten hun prijzen duidelijk te afficheren ("aan te prijzen"), wordt het publiek ingeschakeld als controleur.
* Economische spanning: Er is een discussie over de winstmarges. De overheid dwingt verkoop via de veiling af om zwartmarkt-prijzen bij de bron aan te pakken, maar winkeliers vrezen dat de optelsom van vastgestelde marges de producten voor de consument alsnog te duur maakt.
* Stijl: De handgeschreven wijzigingen van "exorbitante" naar "buitensporige" en "dient" naar "moet" suggereren een bewuste taalkeuze om de tekst krachtiger of toegankelijker te maken. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (Tweede Wereldoorlog). Edward Voûte was in deze periode door de bezetter aangesteld als burgemeester en Regeringscommissaris van Amsterdam.

De genoemde Distributiewet 1916 was een wet uit de Eerste Wereldoorlog die tijdens de Tweede Wereldoorlog opnieuw werd ingezet om de schaarste en prijzen te reguleren. De Centralen Crisis Contrôle Dienst (CCCD) was de instantie die belast was met het opsporen van overtredingen van de prijsvoorschriften en distributieregels.

De context van deze brief is de groeiende voedselschaarste en de daaruit voortvloeiende inflatie en zwarte handel. De overheid probeerde met steeds strengere regels de voedselvoorziening in de grote steden (zoals Amsterdam) beheersbaar te houden. De verwijzing naar de "Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij" (waarschijnlijk Jan Louwes of een opvolger) duidt op de centrale sturing vanuit de ambtelijke top in die jaren. E.J. Vo F. Franken J.F. Franken