Officiële brief/circulaire van de Gemeente Amsterdam. 15 december 1942. De Burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). 89/74/1

GEMEENTE AMSTERDAM

no. 2013a Arb. 1942.
Onderwerp:
Het dragen van insignes van de Winterhulp en den Nederlandschen Volksdienst.

Amsterdam, 15 December 1942.

Aan Heeren Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratiën.

Hierbij bericht ik U, dat de Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken mij bij schrijven van 24 November 1942, no. 398/R, Afd. Ambtenarenzaken, het volgende heeft medegedeeld:

"1. In overeenstemming met het gevoelen van het Duitsch Bestuur wordt het volgende bepaald:
1e. de speldjes van den collecten voor de Winterhulp mogen op de dagen, waarop de inzameling plaats vindt door het overheidspersoneel in dienst of bij gekleed gaan in uniform gedragen worden;
2e. het algemeen insigne van de Winterhulp (het z.g.n. "Klaverblad-insigne"), zoomede het insigne van den Nederlandschen Volksdienst mogen door het overheidspersoneel in dienst in burgerkleeding gedragen worden; het dragen van deze beide insignes in uniform is echter niet geoorloofd.
2. Ik moge U verzoeken, hieraan de vereischte bekendheid te verleenen en dienovereenkomstig te doen handelen."
Ik verzoek U het onder U werkzaam zijnde personeel op de daarvoor geeigende wijze met het bovenstaande in kennis te stellen.

De Burgemeester van Amsterdam,
wg.
Voûte.

De Gemeentesecretaris,
wg.
J.F. Franken. Dit document is een administratieve richtlijn die de uiterlijke vertoning van politieke gezindheid onder gemeenteambtenaren reguleert. De kern van de instructie is het maken van een onderscheid tussen tijdelijke collectespeldjes en permanente organisatiespeldjes.
* Collectespeldjes: Mogen op uniformen gedragen worden, maar alleen op de dagen van de inzameling. Dit diende waarschijnlijk om de opbrengst van de Winterhulp-collectes te verhogen door ambtenaren als 'uithangbord' in te zetten.
* Permanente insignes: Het 'Klaverblad-insigne' (Winterhulp) en het insigne van de NVD mogen enkel op burgerkleding gedragen worden. Het verbod op deze insignes op uniformen suggereert een poging om de officiële status van het ambtelijk uniform formeel gescheiden te houden van partijpolitieke of ideologische symbolen, een richtlijn die vanuit het "Duitsch Bestuur" kwam. De brief is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Edward Voûte was de door de Duitsers benoemde regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam. De Winterhulp Nederland (WHN) en de Nederlandsche Volksdienst (NVD) waren nationaalsocialistische organisaties die bedoeld waren om de bestaande (vaak verzuilde) maatschappelijke hulpverlening te vervangen en de bevolking in nationaalsocialistische zin te beïnvloeden. De Winterhulp werd door een groot deel van de Nederlandse bevolking gewantrouwd of geboycot. Dergelijke circulaires laten zien hoe de bezetter en het collaborerende bestuur probeerden via het ambtelijk apparaat legitimiteit en zichtbaarheid te geven aan deze instellingen. E.J. Vo J.F. Franken Gemeente Amsterdam Winterhulp