A. Hes

Officiële brief/oproeping.

* **Inhoud:** De brief is een formele waarschuwing aan de heer A. Hes. Omdat hij zijn voorkeurskaart voor de Albert Cuypmarkt niet regelmatig heeft gebruikt, dreigt hij van de sollicitantenlijst voor een vaste standplaats te worden geschrapt. Hij wordt ontboden voor een gesprek met de Inspecteur op 14 augustus 1940 om zijn zaak te bepleiten. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar Artikel 10 van het "Reglement op de Markten". * **Bureaucreatie:** Het document is een standaardformulier (Model No. 8), wat blijkt uit de voorgedrukte velden en de code onderaan. De datum 10 augustus 1940 valt slechts drie maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. * **Geografie:** Het adres van de ontvanger, Waterlooplein 19, bevindt zich in het hart van de toenmalige Joodse buurt van Amsterdam.

Doorslag van een ambtelijke brief (typschrift op doorslagpapier).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat door de heer A. Hes op 15 augustus 1940 was ingediend. De precieze aard van het verzoek wordt niet vermeld, maar de reactie is streng: Hes wordt gesommeerd om onmiddellijk weer gebruik te maken van zijn 'voorkeurskaart' (een vergunning voor een vaste staanplaats op de markt), op straffe van intrekking van deze kaart volgens het Marktreglement. * **Toon:** De toon is bureaucratisch, afstandelijk en dwingend. Er wordt geen ruimte gelaten voor verdere discussie; de regels worden strikt gehandhaafd. * **Administratieve context:** De codes 'VP/HG' zijn waarschijnlijk de initialen van de opsteller en de typist. De handgeschreven aantekening "Zie Hr. de Beer" verwijst vermoedelijk naar een interne ambtenaar die belast was met dit dossier of deze specifieke wijk (Wijk 2).

Getypte brief (doorslag op dun papier).

De toon van de brief is strikt zakelijk, formeel en waarschuwend. De kern van de brief is een afwijzing van een verzoek dat door de heer Hes op 15 augustus 1940 was ingediend. Wat dit verzoek precies inhield, wordt niet vermeld, maar de reactie is streng: de heer Hes wordt gesommeerd direct weer gebruik te maken van zijn 'voorkeurskaart' (een vergunning voor een vaste staanplaats op de markt). Indien hij dit niet doet, zal zijn vergunning worden ingetrokken op basis van het Marktreglement. Dit document getuigt van de strikte bureaucratische handhaving van marktregels in Amsterdam kort na het begin van de bezetting.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Kernboodschap:** De heer A. Hes is een marktkoopman met een vaste vergunning (voorkeurskaart) voor de verkoop van vis op de Albert Cuypstraat in Amsterdam. Vanwege de oorlogsomstandigheden kan hij geen vis meer verkopen en is hem gevraagd zijn plek op te geven. Hij verzoekt de instanties om toestemming om op zijn vertrouwde standplaats over te stappen op de verkoop van fruit. * **Argumentatie:** De schrijver beroept zich op een "noodtoestand in het vischbedrijf" en het feit dat hij al een officieel schrijven heeft ontvangen over het niet langer mogen innemen van zijn plek met vis. Hij probeert zijn nering te redden door van productgroep te wisselen. * **Toon:** De brief is uiterst beleefd en formeel ("vraagt u beleefd", "Hoogachtend").

Getypte lijst op doorslagpapier (doorslag van een typoscript).

* **Administratieve Structuur:** Het document is een strak georganiseerde lijst die de distributie van schaarse visproducten in Amsterdam reguleert. De kolom "C.M." verwijst naar de **Centrale Markt**. * **Producten:** De afkortingen staan voor: * *ger.aal*: gerookte aal. * *zoetw.visch*: zoetwatervis. * *versche aal*: verse aal. * *ongep.garn. / gep.garnalen*: ongepelde / gepelde garnalen. * **Segregatie:** Bij de namen H. Hagenaar en A. Hes is handmatig of specifiek de aanduiding **"Jood"** onderstreept toegevoegd. Dit wijst op de registratie en isolatie van Joodse ondernemers tijdens de bezetting. * **Statusverandering:** Bij de twee Joodse handelaren staat de opmerking: *"Thans gr. via J.Raad?"*. Dit duidt erop dat hun directe toegang tot de markt was ingetrokken en zij mogelijk afhankelijk waren geworden van de **Joodsche Raad** voor hun toewijzingen, of dat hun handelspositie onzeker was geworden. * **Geografie:** De locaties beslaan bekende Amsterdams markten zoals de Albert Cuypstraat, de Lindengracht, het Waterlooplein en de Ten Katestraat.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in kolommen. Het is een formeel overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (+ en -) achter de namen lijken op een controle- of verificatieproces. De plusjes kunnen duiden op "aanwezig" of "akkoord", terwijl de minnetjes mogelijk wijzen op afwezigheid of uitsluiting. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (de Transvaalbuurt, de Dapperbuurt) en de oude Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit weerspiegelt de demografie van de Amsterdamse markthandel uit die tijd. * **Handel:** Er is een grote variëteit aan artikelen, van 'manufacturen' (stoffen) en kleding tot levensmiddelen zoals fruit en vis.

Getypte lijst/staat van vorderingen.

Dit document is een administratieve lijst van openstaande vorderingen van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam, gedateerd augustus 1942. De lijst bevat achterstallige betalingen voor 'plaatsgeld' (marktgeld voor een standplaats) en 'pakhuisuur' (huur van opslagruimte). Wat opvalt is de kolom "Aanteekeningen", waarin bij een groot deel van de personen de term **"belasting heffing"** staat vermeld. In de context van 1942 is dit een eufemisme of een directe verwijzing naar de onteigening van Joodse burgers. Veel van de namen op de lijst (zoals Waterman, Gobits, Mok, Boeken, Kloots, Piller) en de adressen (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Uilenburgerstraat) wijzen op Joodse marktpluimveehouders, groentenhandelaren of andere marktkooplieden. Wanneer er "belasting heffing" staat, betekende dit vaak dat de bezittingen van deze personen waren bevroren of geconfisqueerd door de Duitse bezetter (via de roofbank Lippmann, Rosenthal & Co.). De gemeente Amsterdam kon hierdoor haar eigen vorderingen niet meer innen, aangezien het vermogen van de schuldenaar niet langer voor hemzelf of voor reguliere schuldeisers beschikbaar was.

Document

Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

M. de Haan.

5 " A. v. d. Heide | " " " " | neen | 2 " G. Tabak | " " " " | Ja | 48 " G. Huan | " " " " | neen | 2 " 33 [linksonder] Z.O.Z. [rechtsonder]

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag van een ambtelijke brief (typschrift op doorslagpapier). * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer A. Hes, Waterlooplein 19 III, Amsterdam-Centrum. * **Datum:** 27 augustus 1940. * **Referentienummers:** 25/153/30 M. en VP/HG. * **Kenmerken:** Bevat handgeschreven kan...

# TRANSCRIPTIE aan den Heer Inspecteur A.H. de Haer Marktwezen. ___________________