Officiële circulaire/bekendmaking. 3 februari 1943. De Burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). GEMEENTE AMSTERDAM

No. 70a Arb. 1943 AMSTERDAM, 3 Februari 1943.

ONDERWERP:
Onderscheidingsteeken
Eerste Hulp bij Ongelukken

Aan Heeren Hoofden van Diensten,
Bedrijven en Administratiën.

Hierbij breng ik te Uwer kennis een door mij ontvangen schrijven van den Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken, d.d. 7 Januari 1943, No. 611/R Afd. Ambtenarenzaken, luidende als volgt:

,,1. In overeenstemming met het gevoelen van het Duitsche Bestuur bepaal ik, dat door overheidspersoneel, hetwelk gerechtigd is, eerste hulp aan gewonden te verleenen, in dienst of bij gekleed gaan in uniform een band van witte stof, voorzien van de woorden ,,Eerste Hulp bij Ongelukken" in zwarte letters, in gevallen, waarbij hulp moet worden verleend, aan den arm bevestigd mag worden.

1. Ik moge U verzoeken, hieraan de vereischte bekendheid te verleenen en dienovereenkomstig te doen handelen."

Ik verzoek U aan dit schrijven de noodige uitvoering te willen geven.

De Burgemeester van Amsterdam,
VOÛTE.

De Gemeentesecretaris.
J. F. FRANKEN.

[Grote paarse stempel over de onderste tekst:]
No. 8a/20/1 M. 1943

Stadsdrukkerij Amsterdam
2717-1-43-150

[Handgeschreven in rechterbovenhoek:]
5 x acc 8/2

--- * Inhoud: Het document betreft een instructie over het dragen van een herkenningsteken voor overheidspersoneel dat bevoegd is om EHBO (Eerste Hulp bij Ongelukken) te verlenen. Er wordt toestemming gegeven voor het dragen van een witte armband met zwarte letters op het moment dat er daadwerkelijk hulp verleend wordt.
* Taalgebruik: De tekst is gesteld in het destijds gebruikelijke formele ambtenarendeutsch-Nederlands, inclusief de verouderde spelling (zoals "te verleenen", "onderscheidingsteeken").
* Opmerkelijke details:
* Er wordt expliciet verwezen naar de instemming van het "Duitsche Bestuur", wat de ondergeschikte positie van het Nederlandse bestuur tijdens de bezetting onderstreept.
* De ondertekenaar, Edward Voûte, was de door de bezetter aangestelde regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam.
* De grote paarse stempel onderaan duidt op de administratieve verwerking binnen de gemeentelijke organisatie (waarschijnlijk een kenmerk van de afdeling Militaire Zaken of een vergelijkbaar registratiesysteem).

--- Dit document stamt uit de kern van de Tweede Wereldoorlog (februari 1943). In deze periode was de noodzaak voor duidelijke herkenbaarheid van hulpverleners groot, mede door de toenemende geallieerde luchtaanvallen op doelen in en rond de stad.

Het feit dat zelfs de invoering van een eenvoudige witte EHBO-armband "in overeenstemming met het gevoelen van het Duitsche Bestuur" moest gebeuren, illustreert hoe diep de Duitse controle was doorgedrongen in de dagelijkse Nederlandse administratie. De secretaris-generaal van Binnenlandse Zaken was in die tijd Frederiks, die probeerde het Nederlandse bestuursapparaat draaiende te houden onder toezicht van de bezetter. Het document toont de bureaucratische weg waarlangs dergelijke verordeningen werden verspreid: van het ministerie naar de burgemeester, en van daaruit naar alle onderliggende stadsdiensten. E.J. Vo J.F. Franken Gemeente Amsterdam