3 februari 1943. De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). G E M E E N T E - A M S T E R D A M

No. 70a Arb.1943
Onderwerp:
Onderscheidingsteeken
Eerste Hulp bij Ongelukken

Amsterdam, 3 Februari 1943.

Aan Heeren Hoofden van Diensten,
Bedrijven en Administratiën.

No. 8a/20/1M.

Hierbij breng ik te Uwer kennis door mij ontvangen schrijven van den Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken, d.d. 7 Januari 1943, No. 611/R Afd. Ambtenarenzaken, luidende als volgt:

"1. In overeenstemming met het gevoelen van het Duitsche Bestuur bepaal ik, dat door overheidspersoneel, hetwelk gerechtigd is, eerste hulp aan gewonden te verleenen, in dienst of bij gekleed gaan in uniform een band van witte stof, voorzien van de woorden "Eerste Hulp bij Ongelukken" in zwarte letters, in gevallen, waarbij hulp moet worden verleend, aan den arm bevestigd worden.

1. Ik moge U verzoeken, hieraan de vereischte bekendheid te verleenen en dienovereenkomstig te doen handelen".

Ik verzoek U aan dit schrijven de noodige uitvoering te willen geven.

De Burgemeester van Amsterdam
(wg)
Voûte.

De Gemeentesecretaris,
(wg)
J.F. Franken.

[Handgeschreven kanttekening aan de linkerzijde:]
Gezien
A 8
8/7 * Inhoud: Het document is een officiële bekendmaking van een nieuwe voorschrift betreffende de herkenbaarheid van overheidspersoneel dat EHBO-bevoegd is. Er wordt bepaald dat zij tijdens het verlenen van hulp een witte armband met zwarte letters moeten dragen.
* Formulering: De tekst is gesteld in een zakelijke, ambtelijke stijl. Opvallend is de expliciete vermelding dat dit gebeurt "In overeenstemming met het gevoelen van het Duitsche Bestuur", wat de directe invloed van de bezetter op de Nederlandse administratie onderstreept.
* Fysieke kenmerken: Het betreft een getypte brief op officieel briefpapier van de Gemeente Amsterdam. De handgeschreven aantekeningen ("Gezien", initialen) duiden op de administratieve verwerking en archivering binnen een diensthoofd-kantoor. Dit document stamt uit het midden van de Tweede Wereldoorlog. In 1943 was de greep van de Duitse bezetter op het dagelijks bestuur in Nederland totaal. Edward Voûte, die het document ondertekent, was de door de bezetter aangestelde burgemeester van Amsterdam (een zogenaamde 'regeringscommissaris').

De noodzaak voor duidelijke identificatie van eerstehulpverleners was tijdens de oorlog groot, mede door de risico's op luchtaanvallen en ongevallen in een verduisterde stad. Tegelijkertijd illustreert de bemoeienis van het "Duitsche Bestuur" met zelfs de kleinste details van uniformering en onderscheidingstekens de bureaucratische controle die de bezetter uitoefende op alle lagen van het ambtenarenapparaat. De witte band met zwarte letters verving of vulde mogelijk andere tekens aan (zoals het Rode Kruis) om een strikt onderscheid te maken tussen civiel overheidspersoneel en internationale hulporganisaties.