Getypte brief / Afschrift van officiële correspondentie. 31 januari 1942. De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). No.8A/12/1 M.1942 9/2 AFSCHRIFT.
No.127 G.B./176 L.M.1942. Amsterdam, 31 Januari 1942.

    De Directeur der Stadsreiniging heeft voor de kinderen van 6 tot 14 jaar van het personeel van zijn dienst een Kerstfeest gearrangeerd, dat bijzonder goed is geslaagd. In verband met de beschikbare ruimte is het feest in twee afdeelingen gevierd, telkens voor ongeveer 250 kinderen en ongeveer 100 ouders als geleiders. De indruk, dien ik van dit feest heb gekregen, is zóó gunstig, dat ik meen het als voorbeeld te moeten stellen voor andere diensten en bedrijven. Dergelijke bijeenkomsten bevorderen het saamhoorigheidsgevoel op zoodanige wijze, dat zij het werk ten goede komen en dat het gemeentebelang ermede gebaat moet zijn.
    Het Kerstfeest bij de Reiniging heeft bij mij de vraag doen rijzen, of ook bij andere diensten en bedrijven de mogelijkheid aanwezig is op eenigerlei wijze de goede verstandhouding tusschen bedrijfsleiding en personeel te bevorderen. Ik denk hierbij aan het geven van tooneel-, muziek- en zanguitvoeringen door clubs of vereenigingen uit het personeel, enz. Indien van gemeentewege het initiatief tot dergelijke uitvoeringen financieel zou worden gesteund, zouden de daarvoor te brengen offers naar mijn overtuiging ruimschoots worden vergoed door de voordeelen, die uit goede harmonie en toenemende werklust voortspruiten.
    Aangezien het mij niet mogelijk voorkomt het hier beoogde doel door een algemeen geldende uniforme regeling te bereiken en ik het wenschelijk acht vooraf een overzicht te verkrijgen van wat in die richting kan worden gedaan, verzoek ik U de hoofden van de tot Uw arbeidsgebied behoorende administratiën, diensten en bedrijven, die daarvoor naar Uw oordeel in aanmerking komen, uit te noodigen, hun meening hieromtrent vóór 15 Februari a.s. aan U kehbaar te maken en daarbij eventueel suggesties in de aangegeven richting te doen en een begrooting te geven van de kosten, die daaraan verbonden zouden zijn.
    Voorts verzoek ik U, de betreffende voorstellen van de hoofden van administratiën enz., voorzien van Uw advies, aan mij, afdeeling Gemeentebedrijven, toe te zenden. Na samenstelling van een overzicht van het geheel kan dan worden beslist, of en in welke mate de Gemeente financiëelen steun kan verleenen.

                           De Burgemeester van Amsterdam,
                                  get. Voûte,
                           De Gemeentesecretaris,
                                  get. J.F.Franken.

Aan den Heer
Wethouder voor de Levensmiddelen. * Taal en Spelling: Het document is opgesteld in het Nederlands met de toen geldende spelling (bijv. "zoodanige", "financiëelen", "tooneel"). Opvallend is de typefout "kehbaar" in de derde alinea, waar overduidelijk "kenbaar" bedoeld wordt.
* Inhoud: De burgemeester prijst een sociaal initiatief van de Stadsreiniging. Hij ziet cultuur en ontspanning (toneel, muziek) als instrumenten om de arbeidsmoraal ("werklust") en de eenheid ("saamhoorigheidsgevoel") binnen de gemeentelijke diensten te versterken. Hij vraagt de wethouder om input en begrotingen van verschillende afdelingen om te zien of hier structurele financiële steun voor kan komen.
* Toon: De toon is formeel, autoritair doch stimulerend. Er spreekt een sterke wens uit naar harmonie op de werkvloer. * Historische periode: Dit document dateert van januari 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Bestuur: Edward Voûte was de door de bezetter benoemde regeringscommissaris (burgemeester) van Amsterdam. Hij stond bekend als een collaborerend ambtenaar die probeerde de stad draaiende te houden onder het nieuwe regime.
* Ideologie: De nadruk op "saamhoorigheid" en "werklust" past binnen de bredere context van de bezettingstijd, waarin de overheid trachtte sociale onrust te voorkomen en de productiviteit te waarborgen. Ook de nazi-ideologie (via organisaties als Vreugde en Arbeid) legde de nadruk op door de staat georganiseerde ontspanning voor arbeiders om de loyaliteit aan de gemeenschap te vergroten. Hoewel dit document spreekt over onschuldige zaken als een kerstfeest en toneelclubjes, moet de politieke context van een "gelijkgeschakeld" ambtenarenapparaat in 1942 niet uit het oog worden verloren.