Dienstbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam. Amsterdam, 9 februari 1942. Gemeente Amsterdam, Afdeling Arbeidszaken. Nº 8A/10/1 M. 1942 23/2 [handgeschreven]

GEMEENTE AMSTERDAM

Afd. Arbeidszaken.
No. 62/7 A.V. 1941. AMSTERDAM, 9 Februari 1942.
BIJLAGEN [handgeschreven paraaf]

Onderwerp:
Loongegevens Z.W., O.W.,
enz. over 1941.

Ter vaststelling van de ingevolge de Ziektewet, het Ziekenfondsenbesluit, de Kinderbijslagwet en de ten behoeve van het Bijzonder Ongevallenfonds verschuldigde premiën over 1941, voorts in verband met de jaarlijksche verzameling van loongegevens ingevolge de Ongevallenwet-1921, wijders ten behoeve van de loonstatistiek en ten slotte met het oog op de door den Gemeentelijken Accountantsdienst verlangde gegevens, verzoek ik U bijgaande lijsten nauwkeurig in te vullen en zoo spoedig mogelijk, doch uiterlijk voor [stempel:] 1 APR [doorgehaald:] ~~Maart~~ a.s. aan mij terug te zenden, per adres: Kamer 208, Raadhuis.
Hierbij dienen de volgende regelen in acht te worden genomen.

1. Mannelijken vrouwelijk personeel en verdere splitsing in categorieën.
De opgaven dienen te worden gesplitst in mannelijk en vrouwelijk personeel voor elk bedrijfsnummer afzonderlijk, waarbij tevens er op gelet dient te worden, dat ambtenaren en werklieden op de voor elk bestemde lijsten worden opgenomen.
Aan het hoofd van de lijst moet worden aangegeven, voor welke personen de lijst geldt. Dit kan geschieden door de niet bedoelde categorie door te halen.

2. Algemeene aanwijzingen.
De bijgevoegde lijsten dienen alleen voor dat gedeelte van het personeel, voor hetwelk geen stamkaarten bij mijn afdeeling behoeven te worden ingezonden en hetwelk van Uw tak van dienst in 1941 loon heeft ontvangen. Dit personeel omvat dus:
a. Arbeidscontractanten ex art. 1d Ambtenarenreglement en arbeidscontractanten ex art. 1 Werkliedenreglement, voor zoover zij niet op stamkaart zijn gebracht;
b. ander personeel, voor hetwelk geen stamkaarten zijn aangelegd.
Aan het hoofd van de lijst wordt vermeld, voor welke categorie van ambtenaren of werklieden de lijst geldt en het niet bedoelde wordt doorgehaald.
Alle lijsten moeten worden getotaliseerd en het aantal personen van iedere categorie moet worden vermeld.
Bij wijze van werkverschaffing te werk gestelde arbeidscontractanten (onder wie ook begrepen de te werk gestelde „intellectueelen”), blijven bij deze loonopgaven buiten beschouwing.

3. Wijziging in aanstelling.
De loongegevens op deze lijsten mogen in geen geval ook op een stamkaart voorkomen. Indien voor een deel der hierbedoelde personen stamkaarten zijn aangelegd omdat zij in den loop van 1941 een vaste of tijdelijke aanstelling hebben gekregen, of te werk gesteld zijn als arbeidscontractant naar burgerlijk recht, voor werkzaamheden van bijzonderen (voortdurenden) aard (afgekort A.B.R.W.v.a.), wordt in de kolom „Opmerkingen” aangeteekend, dat een stamkaart is aangelegd.
Omgekeerd moet indien een vaste of tijdelijke aanstelling of tewerkstelling op arbeidscontract voor werkzaamheden van bijzonderen aard is gevolgd door een tewerkstelling als arbeidscontractant voor werkzaamheden van zeer tijdelijken aard, in de kolom „Opmerkingen” de aanduiding worden geplaatst: „zie stamkaart”; óók indien de vorige aanstelling bij een anderen tak van dienst heeft plaats gehad, alsdan met aanduiding van dien dienst.

Aan het Hoofd van Dienst
Marktwezen [handgeschreven]
ALHIER

Stadsdrukkerij Amsterdam
2364-1-42-110 * Administratieve complexiteit: Het document illustreert de omvangrijke administratie die gepaard ging met sociale verzekeringen in de jaren veertig. Er wordt strikt onderscheid gemaakt tussen ambtenaren en werklieden, en tussen vast personeel (met stamkaart) en tijdelijk personeel (zonder stamkaart).
* Loonbeheersing en statistiek: De gegevens zijn niet alleen nodig voor premie-inning, maar ook voor de "loonstatistiek" en controle door de Accountantsdienst. Dit wijst op een strak gecentraliseerd financieel beleid binnen de gemeente.
* Sociale context: Opvallend is de vermelding van "intellectueelen" in de werkverschaffing. Dit duidt op de economische situatie waarin ook hoger opgeleiden via overheidsprojecten aan het werk werden gehouden.
* Vormgeving: Het gebruik van kantlijnen voor de kernpunten van de regels (1 t/m 3) is een typische administratieve stijl uit die periode om de leesbaarheid voor ambtenaren te vergroten. * Oorlogstijd: De brief dateert van februari 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de inhoud puur bureaucratisch is, herinnert de datum aan een periode van schaarste en strikte controle. Het feit dat de gemeente-administratie gewoon doorloopt, toont de continuïteit van het ambtelijk apparaat onder de bezetter.
* Marktwezen: De geadresseerde, de Dienst Marktwezen, was verantwoordelijk voor alle markten in Amsterdam (zoals de Albert Cuypmarkt). In 1942 was dit een beladen dienst, mede vanwege de beperkingen en uitsluitingen die werden opgelegd aan Joodse marktkooplieden.
* Deadline: De oorspronkelijke deadline van maart is met een stempel verschoven naar 1 april, wat suggereert dat de administratieve druk op de diensten hoog was of dat er vertragingen waren in de informatievoorziening.