Extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam. 9 juli 1942. Nº 8ᵃ/26/7. M. 1942 16/7
S.V./E.L.
No.705 O.G.Z.(1941)
339 Lm. 1942

Indienstneming verpleegsters voor door-
lichting gemeentepersoneel en regeling
nader onderzoek.

[Handgeschreven handtekening/paraaf: Markvoort]
[Handgeschreven handtekening/paraaf: m.h. Müller]

E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten
van den Burgemeester van Amsterdam.
Donderdag, 9 Juli 1942.

Op voorstel van den Wethouder voor de Openbare Gezondheid en het Ziekenhuis-
wezen wordt het volgende besluit genomen:
De Burgemeester van Amsterdam;
Gezien zijn besluit van 6 Maart 1942 in zake de doorlichting van het gemeente-
personeel;
Gezien het schrijven van den Directeur van den Gemeentelijken Geneeskundigen
en Gezondheidsdienst, dd.3 Juli 1942 No.2172 G.G.D., waarin wordt medegedeeld, dat
het gewenscht is ter assistentie van elken met de doorlichting belasten arts een
verpleegster in dienst te nemen, waarmede in totaal ± f.3000 gemoeid zal zijn, en
voorts, dat degenen, die voor nader onderzoek in aanmerking komen, voor een bedrag
van f.2.50 per onderzoek kunnen worden onderzocht door een arts van het Centraal
Bureau voor de Keuringen, waarmede een bedrag van ± f.1875.- gemoeid zal zijn;
B e s l u i t :
I goed te keuren, dat door den Directeur van den Gemeentelijken Geneeskundigen
en Gezondheidsdienst wordt overgegaan tot indienstneming van verpleegsters ter
assistentie van de met de doorlichting van het gemeentepersoneel belaste art-
sen, en dat het nader onderzoek van het daarvoor in aanmerking komende perso-
neel geschiedt door een arts van het Centraal Bureau voor de Keuringen;
II te bepalen, dat de uitgaven, verbonden aan de indienstneming en het nader on-
derzoek, onder I bedoeld, welke in totaal worden geraamd op ± f.4875.-, zul-
len worden gebracht ten laste van de diensten, administratiën en bedrijven

C.S.Stadhuis z.o.z.
A’dam 7-‘42
[Handgeschreven rechtsonder: door de h. pers.] Dit document is een officieel besluit van de (door de bezetter aangestelde) burgemeester van Amsterdam, Edward Voûte, gedateerd juli 1942. Het besluit regelt de uitbreiding van een medisch screeningsprogramma ("doorlichting") voor al het Amsterdamse gemeentepersoneel.

De kern van het besluit is tweeledig:
1. Personele uitbreiding: Er wordt toestemming gegeven om extra verpleegsters aan te nemen om artsen te assisteren bij de grootschalige doorlichtingen. Hiervoor is 3000 gulden begroot.
2. Vervolgonderzoek: Voor werknemers bij wie tijdens de eerste doorlichting onregelmatigheden worden gevonden, wordt een nader onderzoek geregeld via het Centraal Bureau voor de Keuringen tegen een tarief van 2,50 gulden per persoon. Hiervoor is 1875 gulden begroot.

De totale kosten van 4875 gulden worden verdeeld over de budgetten van de verschillende gemeentelijke diensten waar het personeel werkzaam is. Het document toont de bureaucratische afhandeling van grootschalige publieke gezondheidsmaatregelen tijdens de bezettingsjaren. In de context van 1942 verwijst "doorlichting" specifiek naar radioscopie of röntgenonderzoek, dat destijds op grote schaal werd ingezet voor de vroegtijdige opsporing van tuberculose (TBC). Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam de incidentie van TBC in Nederland aanzienlijk toe door verslechterde leefomstandigheden, ondervoeding en gebrek aan brandstof.

De Duitse bezetter en het collaborerende Amsterdamse stadsbestuur hadden een groot belang bij een gezonde en inzetbare beroepsbevolking, zowel voor de continuïteit van de stad als voor de Duitse oorlogsinspanningen (zoals de Arbeitseinsatz). Het verplicht stellen van medische keuringen voor ambtenaren en gemeentepersoneel was een instrument om de volksgezondheid te controleren en besmettelijke ziekten binnen de overheidsapparaten in te dammen. De G.G.D. Amsterdam speelde hierbij een centrale uitvoerende rol.