Officieel schrijven / Circulaire 25 april 1942 P/B. No. 8A/29/1 M. 1942 20/4 [stempel/handgeschreven]
GEMEENTE AMSTERDAM.
No. 675 Arb.1942 AMSTERDAM, 25 April 1942

Bij bezoeken a a n gemeentelijke werkplaatsen en bureau x heeft het mijn aandacht getrokken, dat hoofdopzichter s, die belast zijn met de leiding van de werkzaamheden van gemeentewerklieden, niet aanwezig waren bij den aanvang van het werk. Als regel hadden zij hun taak overgedragen aan ondergeschikte ambtenaren.

Het door mij ingestelde onderzoek wees uit, dat de afwezigheid van de hoofdopzichters niet aan een toevallige omstandigheid was te wijten, doch een uitvloeisel is van een bij hen bestaande opvatting van hun taak, waardoor zij er mede zouden kunnen volstaan zich op de bureau x te vervoegen op het uur, waarop de werkzaamheden aldaar plegen aan te vangen en eerst daarna hun eigenlijke werk te verrichten.

Ik acht een zoodanige plichtsopvatting onjuist en ontoelaatbaar.

De hoofdopzichter en hetzelfde geldt voor den ambtenaar van den anderen rang, die belast is met de leiding van het werk, behoort van den aanvang van het werk af tot het einde van het werk daar aanwezig te zijn, tenzij zijn dienstvervulling het noodzakelijk maakt zich ergens anders te bevinden.

Ook de ingenieurs zullen zich, meer dan gebruikelijk is, bij den aanvang der werkzaamheden, alsmede tegen het einde der werkzaamheden, door persoonlijk bezoek moeten overtuigen van den goeden gang van de werkzaamheden op de onderafdeelingen, welke onder

Aan Heeren Hoofden van Administratiën,
Diensten en Bedrijven. * Toon en taalgebruik: Het document heeft een strenge, berispende toon. Er is sprake van een formele, ambtelijke schrijfstijl die typerend is voor de vroege 20e eeuw (gebruik van de naamvals-n bij "den aanvang", "zoodanige").
* Kernboodschap: De afzender stelt vast dat leidinggevenden (hoofdopzichters) verzuimen aanwezig te zijn bij het begin van de werkdag en dit overlaten aan ondergeschikten. De directie eist dat zij, evenals ingenieurs, fysiek aanwezig zijn om toezicht te houden van begin tot eind.
* Typografie: Opvallend is de spatiering in bepaalde woorden (zoals "a a n" en "bureau x"), wat mogelijk duidt op de instellingen van de toenmalige typemachine of een bewuste nadruk. Dit document stamt uit april 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoewel de inhoud op het eerste gezicht louter organisatorisch lijkt (arbeidsdiscipline), moet het gezien worden in een tijd waarin de Amsterdamse gemeentelijke administratie onder streng toezicht stond van de bezetter. Discipline, efficiëntie en strikte hiërarchie werden in deze periode extra benadrukt. Het kenmerk "Arb." verwijst naar de afdeling Arbeidszaken. Dergelijke circulaires waren bedoeld om de grip op het gemeentepersoneel te verstevigen en de productiviteit te garanderen.