Officieel schrijven / Concept-circulaire. October 1942 (stempel geeft specifieke datum 27 oktober 1942 aan). De Burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). [Linksboven]
CONCEPT.
Afd. A.Z.
No. 44/16 (1942)
1 Bijlage.

[Midden boven]
GEMEENTE AMSTERDAM.

[Rechtsboven]
AMSTERDAM, October 1942.
[Handgeschreven in potlood/pen doorgehaald en toegevoegd:]
Dir ~~[onleesbaar]~~
Teg. aan personeel
[Diverse parafen en onleesbare aantekeningen, o.a. "5 t/m c.m." en "Loffrik"]

[Hoofdtekst]
Hierbij doe ik U toekomen een oproep van het Stedelijk Bureau Amsterdam van de Stichting „Winterhulp Nederland”, betreffende het vrijwillig afstaan door het Gemeentepersoneel van één procent van het salaris gedurende de wintermaanden.
Ik verzoek U bedoelde oproep ter kennis te brengen van het personeel van Uw dienst (bedrijf, administratie) en aan de stichting „Winterhulp Nederland”, Raamgracht 4 een opgave te verstrekken van het personeel, dat bereid is één procent van het salaris af te staan.
U gelieve de ingekomen bedragen maandelijks aan bovengenoemde Stichting over te maken.

[Onderaan rechts]
De Burgemeester van Amsterdam,
VOÛTE
De Gemeentesecretaris,
J. F. FRANKEN

[Onderaan links]
Aan Hoofden van Diensten,
Bedrijven en Administratiën.

[Stempels en grote annotaties over de tekst heen]
* Paars stempel links: № 8a/39/2
* Groot paars datumstempel midden: M. 1942 27/10
* Handgeschreven in potlood: Hoofdkantoor Inspecteur
* Paraaf/teken uiterst rechtsonder.

[Voetnoot links]
Stadsdrukkerij Amsterdam
19892-10-42-150 Dit document is een administratief "concept" dat werd rondgestuurd binnen het ambtelijk apparaat van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de boodschap is een verzoek aan gemeentepersoneel om 1% van hun salaris af te staan aan de stichting Winterhulp Nederland.

Hoewel de tekst spreekt over "vrijwillig afstaan", was de druk op ambtenaren in deze periode groot. Het feit dat er een opgave moest worden verstrekt van personeel dat "bereid is" te betalen, hield impliciet in dat ook werd geregistreerd wie niet betaalde. Dit werd vaak gebruikt als graadmeter voor de politieke betrouwbaarheid (loyaliteit aan de nieuwe orde) van de ambtenaar.

De aanwezigheid van burgemeester Edward Voûte’s naam is typerend; hij was door de bezetter aangesteld en werkte nauw samen met de autoriteiten. De vele stempels en handgeschreven aantekeningen ("Hoofdkantoor Inspecteur") tonen de bureaucratische verwerking van dit verzoek binnen de verschillende gemeentelijke geledingen. Winterhulp Nederland (WHN): Deze stichting werd in oktober 1940 door de Duitse bezetter opgericht om alle maatschappelijke hulpverlening over te nemen en te centraliseren naar nationaalsocialistisch model (gebaseerd op het Duitse Winterhilfswerk). Traditionele kerkelijke en particuliere liefdadigheidsinstellingen werden hiermee buitenspel gezet.

De WHN werd door de overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking gewantrouwd en geboycot, omdat men wist dat de organisatie nauw verbonden was met de NSB en diende als propagandamiddel. Inzamelingen verliepen vaak moeizaam, waardoor de druk op overheidsinstellingen en bedrijven om "vrijwillige" loonoffers te vragen werd opgevoerd. Dit document uit oktober 1942 is een direct voorbeeld van de institutionalisering van deze 'vrijwillige' dwang.