Getypt concept-afschrift van een ambtelijke brief. October 1942. De Burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). No.8a/39/2 M.1942 24/10.

A f s c h r i f t .

G E M E E N T E A M S T E R D A M .

CONCEPT.
Afd.A.Z.
No.44/16 (1942).
1 bijlage.

AMSTERDAM, October 1942.

Hierbij doe ik U toekomen een oproep van het Stedelijk Bureau Amsterdam van de Stichting " Winterhulp Nederland ", betreffende het vrijwillig afstaan door het Gemeentepersoneel van één procent van het salaris gedurende de wintermaanden.

Ik verzoek U bedoelde oproep ter kennis te brengen van het personeel van Uw dienst(bedrijf, adminstratie) en aan de stichting " Winterhulp Nederland ", Raamgracht 4 een opgave te verstrekken van het personeel, dat bereid is één procent van het salaris af te staan.

U gelieve de ingekomen bedragen maandelijks aan bovengenoemde Stichting over te maken,

De Burgemeester van Amsterdam,
VOUTE.
de Gemeentesecretaris,
J.F.FRANKEN.

Aan Hoofden van Diensten,
Bedrijven en Administratiën.

[Handgeschreven kanttekening aan de linkerzijde:]
Gezien [gevolgd door initialen] * Onderwerp: De brief betreft een verzoek aan gemeentepersoneel om een "vrijwillige" bijdrage van 1% van hun salaris af te staan aan de stichting Winterhulp Nederland tijdens de wintermaanden.
* Dwang versus vrijwilligheid: Hoewel de term "vrijwillig" wordt gebruikt, is de context van de Duitse bezetting cruciaal. De burgemeester verzoekt expliciet om een opgave (lijst) van personeelsleden die bereid zijn te betalen. Dit creëerde een sterke sociale en politieke druk; wie niet op de lijst stond, kon als anti-Duits of onbetrouwbaar worden aangemerkt.
* Administratieve afhandeling: De bedragen moesten maandelijks direct door de diensten worden overgemaakt naar het kantoor van de Winterhulp aan de Raamgracht 4. * Historische periode: Dit document dateert uit oktober 1942, de periode waarin de Duitse bezetting van Nederland verhardde.
* Winterhulp Nederland (WHN): Deze stichting werd in 1940 door de bezetter opgericht om alle bestaande particuliere en kerkelijke liefdadigheidsinstellingen te vervangen. Het was gebaseerd op het Duitse Winterhilfswerk. De organisatie was zeer impopulair bij de Nederlandse bevolking, omdat men wist dat het een nationaalsocialistisch propagandamiddel was. Er werd vaak getwijfeld of het geld wel bij de behoeftigen terechtkwam, of dat het de NSB of de Duitse oorlogskas spekte.
* Edward Voûte: De ondertekenaar, Edward Voûte, was de door de Duitsers aangestelde regeringscommissaris (burgemeester) van Amsterdam. Hij stond bekend als een collaborerend bestuurder die de Duitse verordeningen nauwgezet uitvoerde.
* Betekenis: Het document is een treffend voorbeeld van hoe de bezettingsautoriteiten via het ambtelijke apparaat probeerden de ideologie en organisaties van het Nieuwe Europa (de nazi-orde) te institutionaliseren en de bevolking tot financiële steun te dwingen.