10 augustus 1942 De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte) Heeren Hoofden van Diensten en Bedrijven [Bovenaan links]
P/F.

[Bovenaan midden]
№ 8ª/51/1 M. 1942 Z/s
G E M E E N T E A M S T E R D A M.

[Links]
No. 1295 Arb. 1942.

[Midden/Rechts]
Onderwerp: Bijstand gemeente-personeel.

[Rechts]
AMSTERDAM, 10 Augustus 1942.
[Handgeschreven inkt-notities:] niet daarna hy SX.

[Tekstveld]
In de laatste maanden is het in meerdere gevallen gebleken, dat gemeente-ambtenaren en -werklieden zich aan vermogensdelicten hebben schuldig gemaakt om te trachten hun gezin voor ondergang te behoeden.
Dat door een dergelijke handelwijze het tegenovergestelde van het beoogde doel bereikt werd is duidelijk. Wanneer een gemeente-ambtenaar of -werkman in zorgen zit van welken aard ook, kan hij of zij zich wenden tot den directen chef.
Ik verzoek U maatregelen te treffen, waar mogelijk, ten spoedigste te helpen om het personeel met raad en daad bij te staan. Voor moeilijke gevallen kan men zich wenden tot kamer 50 op het Raadhuis.
U gelieve het bovenstaande ter kennis van het personeel te brengen.

[Ondertekening rechts]
De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening:] Voûte

[Linksonder]
Aan Heeren Hoofden van
Diensten en Bedrijven.

Arb.Z., Stadhuis,
Aug. '42, A'dam.

[Handgeschreven notitie onderaan]
Gezonden aan
H d Haan.
H Brouwer
H Jonker
H Stam.

[Rechtsonder]
8A Dit document is een officiële circulaire van de burgemeester van Amsterdam aan de afdelingshoofden van de gemeente. De kern van de boodschap is een waarschuwing gecombineerd met een hulpaanbod: er is geconstateerd dat gemeentepersoneel vaker diefstal of verduistering ("vermogensdelicten") pleegt uit bittere noodzaak om hun gezin te onderhouden. De burgemeester maant de hoofden aan om proactief hulp te bieden ("raad en daad") en wijst op een specifiek loket (kamer 50) voor "moeilijke gevallen", om te voorkomen dat ambtenaren vervallen in criminaliteit.

Het taalgebruik is formeel-administratief, maar de inhoud getuigt van de wanhopige sociale situatie waarin veel Amsterdammers, inclusief overheidspersoneel, zich in het derde oorlogsjaar bevonden. De datum, 10 augustus 1942, plaatst dit document midden in de Duitse bezetting van Nederland. Edward Voûte, die de brief ondertekende, was de door de bezetter aangestelde regeringscommissaris (burgemeester) van Amsterdam en stond bekend als collaborateur.

In de zomer van 1942 was de economische situatie in Nederland nijpend. De inflatie was hoog, veel goederen waren alleen nog op de zwarte markt tegen woekerprijzen verkrijgbaar en de rantsoenering werd steeds strenger. Het feit dat zelfs ambtenaren, die relatief een stabiel inkomen hadden, hun toevlucht zochten tot misdaad om "hun gezin voor de ondergang te behoeden", illustreert de diepe armoede van die tijd. De gemeente probeerde met dergelijke maatregelen de orde te handhaven en corruptie binnen het eigen apparaat in te dammen, terwijl de druk van de bezettingsmacht op de stad steeds verder toenam. Gemeente Amsterdam Stadhuis