Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen. 25 november 1937. [Links boven, handgeschreven:]
$N^o$ 18/57/2

[Midden boven, handgeschreven:]
M. 1937 30/11

[Briefhoofd:]
ALGEMENE VENTERSBOND
IN NEDERLAND.
(OPGERICHT 14 FEBRUARI 1932)
GEVESTIGD TE AMSTERDAM - TUGELAWEG 32 - TELEFOON 54997
Afdeling Amsterdam

[Links van het midden, handgeschreven aantekening:]
m. Dir
C.v.A.

Amsterdam 25 November 1937.

Aan de permanente Commissie van Advies
inzake ventvergunningen

In de vierenvijftigste vergadering van uw commissie d.d. 4 October j.l. werd mij door den voorzitter verzocht een nota te ontwerpen, omtrent de mogelijke consequenties van de uitvoering der voorstellen, belichaamd in de nota van de heren v. Praag en Cohen inzake ophalen van oud papier. Om deze consequenties duidelijk te kunnen overzien was het noodzakelijk, een nieuw onderzoek te doen instellen naar de aard en omvang van dit nieuwe bedrijf, dat plaats vond de laatste week October en de eerste week November j.l. Om dubbeltellingen te voorkomen, hebben wij dit onderzoek in een hand gelegd. Het resultaat is als volgt.

In Zuid werden aangetroffen 72 mannen, 13 vrouwen en 8 kinderen. (van 12)
In Noord ,, ,, 19 ,, 5 ,, 3 ,, (tot 15)
In Oost ,, ,, 18 ,, 3 ,, 6 ,, ( jaar. )
In West ,, ,, 38 ,, 3 ,, 3 ,,
In Centr: ,, ,, 19 ,, 4 ,, 4 ,,

Een aantal van hen die in Zuid werken, werden op andere dagen ook aangetroffen in andere wijken en werden dus alleen in de telling in zuid opgenomen. Er lopen dus in totaal 218 personen om oud papier waarvan 166 of 76% mannen, 28 of 13% vrouwen en 24 of 11% kinderen van 12 tot 15 jaar. Van dit aantal werd 2/3 deel ook bij ons eerste onderzoek aangetroffen zodat men kan aannemen, dat velen er mee ophouden waarvoor steeds nieuwe in de plaats komen.

Tot welke bevolkingsgroepen behoren deze mensen.
Aangezien van vele dezer papier ophalers hun omstandigheden bekend zijn, is het volgende gebleken. Onder hen bevinden zich:
A. Mannen die nachtarbeid verrichten en zelfs gepensioneerden.
B. Steuntrekkenden.
C. Een aantal maatschappelijke schipbreukelingen, in logementengehuisvest en aan drank verslaafd.
D. Voor een zeer klein deel jonge werklozen.
E. Arbeiders die door belangrijke gezinsinkomsten niet voor steun van de Gem. Instelling M. Steun in aanmerking komen.

Hierdoor komt dus wel vast te staan, dat het overgrote deel van deze mensen dit bedrijf om bijverdiensten uit oefenen. Dat het minder om de kranten dan om andere artikelen te doen is, mag blijken uit het volgende. Het gemiddelde kwantum dat door hen wordt op gehaald, is c.c. 70 K.G. Kranten en c.c. 30 K.G. Bont papier per dag. Hiervoor ontvangt men 70 X 1 cent en 30 x 0,7 cent, totaal 91 cent. Ook dit is gecontroleerd bij de firma Bender, waar een groot deel dezer mensen hun artikelen verkopen. Hiervan moet dus nog de huur van de bakfiets, embalage e.d. af! Ieder kan begrijpen, dat men niet van c.c. 40 cent verdiensten per dag kan bestaan en zelfs als bijverdiensten men hiervoor niet zal willen werken. MET HET OPHALEN VAN ALLERLEI ANDERE ARTIKELEN WORDT HUN VERDIENSTEN CIJFER VERHOOGD, ten nadele der bonafide venters.

Hun werkwijze. Dit document biedt een vlijmscherp inzicht in de informele economie van Amsterdam tijdens de late jaren '30. De Algemene Ventersbond kaart een probleem aan: de opkomst van "onofficiële" papierophalers die de markt van de erkende venters verstoren.

• Demografie van de armoede: De brief kwantificeert een groep van 218 personen. Opvallend is de aanwezigheid van kinderen (11%) en vrouwen (13%). De typering van de groepen (A t/m E) schetst een somber beeld van de Amsterdamse onderklasse: van "maatschappelijke schipbreukelingen" en verslaafden tot mensen die net buiten het sociale vangnet (de "Steun") vallen.
• Economische overlevingsstrategie: De berekening onderaan toont de marginale opbrengsten. Een bruto dagopbrengst van 91 cent resulteert na aftrek van kosten (bakfietshuur) in slechts 40 cent netto. De Bond concludeert terecht dat men hiervan niet kan leven, en suggereert dat deze mensen hun inkomen illegaal aanvullen met andere goederen ("allerlei andere artikelen"), wat directe concurrentie vormt voor de "bonafide" (vergunde) venters.
• Handhaving en Regulering: De brief is een pleidooi voor striktere regulering van ventvergunningen om de gevestigde beroepsgroep te beschermen tegen deze vorm van "beunhazerij" gedreven door bittere noodzaak. De datum van de brief, 25 november 1937, plaatst het document in de staart van de Grote Depressie. Nederland kampte in deze periode met structurele werkloosheid. Het systeem van de "Steun" (de gemeentelijke bijstand) was karig en streng; wie net boven de inkomensgrens zat of "verzuimde" werk te zoeken, kreeg niets.

De Algemene Ventersbond, opgericht in 1932 (midden in de crisis), probeerde de belangen te behartigen van de kleine zelfstandige straathandelaars. In een tijd waarin iedereen probeerde wat bij te verdienen ("scharrelen"), was de grens tussen legale handel en illegale armoedebestrijding flinterdun. Het document illustreert de frictie tussen de georganiseerde beroepsgroepen en de wanhopige groep mensen die door de mazen van de wet en de sociale voorzieningen viel.