A. de Vries

Getypte lijst/rekeningoverzicht (Pagina 2).

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk uit de jaren '40 of '50, gezien het gebruik van de schrijfmachine en de namen. * **Afkortingen:** De letters in de linker kolom verwijzen naar visserijtekens van Nederlandse havens: * **Urk:** Urk * **HD:** Den Helder * **KW:** Katwijk aan Zee * **TX:** Texel * **LE:** Lemmer * **Inhoud:** De getallen achter de plaatsnamen (bijv. Urk 109) verwijzen naar de registratienummers van vissersvaartuigen. De genoemde personen zijn waarschijnlijk de eigenaren of schippers. De bedragen lopen sterk uiteen, van kleine bedragen ($f$ 22,81) tot aanzienlijke sommen ($f$ 7012,75), wat zou kunnen wijzen op uitkeringen, schadevergoedingen of brandstofquota.

Salarisadministratie / Personeelsstaat.

Dit document is een administratief overzicht van personeelsmutaties, specifiek gericht op periodieke of incidentele salarisverhogingen aan het begin van 1940. De kolommen maken een direct onderscheid tussen de oude situatie ("Bestaande toestand") en de nieuwe situatie, inclusief de gevolgen voor de pensioengrondslag. Opvallende details zijn: * **Toelagen:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen basissalaris, kledingtoelagen (voor geüniformeerd personeel zoals controleurs) en toeslagen voor onregelmatige diensten (nacht- en zondagsdienst). * **Salarisverhogingen:** Bijna alle genoemde personen gaan er in salaris op vooruit (vaak met ronde bedragen van f 75,- tot f 150,- per jaar). * **Functies:** De lijst bevat een mix van administratief personeel (schrijver, klerk-kassier) en toezichthoudend personeel (controleur marktops).

Getypt ambtelijk rapport met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

* **Doel van het document:** Het document dient als officieel advies van een marktopzichter aan de bedrijfschef van het Marktwezen over de toelating van een nieuwe handelaar tot de Centrale Markt. * **Procedure:** Om toegang te krijgen als koper, moest men aantonen over een fysieke winkel te beschikken (bewezen via huurcontract) en over de juiste vergunningen te beschikken van de sectorale commissies (in dit geval de Commissie van Beroep i/z Tuinbouwaangelegenheden). * **Tijdsverloop:** Opvallend is het grote tijdsverschil tussen de datum van het rapport (januari) en de uiteindelijke verstrekking van de koperskaart (december). Dit duidt mogelijk op een langdurige administratieve afwikkeling of het wachten op de genoemde "erkenning". * **Taal en spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van de toen gangbare spelling (o.a. 'kooper', 'dryft', 'bewys', 'mogelyk').

Getypte brief (doorslag/kopie).

De brief is een dringende oproep voor een bespreking op korte termijn (de volgende ochtend). De toon is formeel en zakelijk. Het feit dat de ontvanger de mogelijkheid krijgt om andere bestuursleden mee te nemen, duidt erop dat het onderwerp de gehele vereniging aangaat en niet louter een persoonlijke kwestie is tussen de directeur en de secretaris. De afkorting "v.m." staat voor voormiddag (voor 12:00 uur).

Getypte brief (doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** De directeur roept de secretaris van de schillenophalersvereniging "D.E.S." (Door Eendracht Sterk) op voor een spoedoverleg de volgende ochtend om 11:00 uur. De noodzaak wordt benadrukt met de woorden "zeer dringend". Er wordt de mogelijkheid geboden om extra bestuursleden mee te nemen. * **Toon:** De brief is formeel, zakelijk en gezaghebbend. * **Taalgebruik:** Het document bevat verouderde spelling en formuleringen die typerend zijn voor de vroege 20e eeuw, zoals "mijnen kantore", "v.m." (voormiddag), "telephoneeren" en "desgewenscht". * **Fysieke kenmerken:** Het betreft een doorslag (carbonkopie) op dun, doorschijnend papier, wat gebruikelijk was in de administratie van die tijd om kopieën voor het archief te maken. De initialen rechtsboven verwijzen waarschijnlijk naar de opsteller en de typist.

Document

* **Paleografie:** Het document is geschreven in een vlot, geoefend kantoorhandschrift uit de vroege 20e eeuw. Opvallend is de archaïsche spelling van "telephoneren" (met 'ph') en de genitiefvorm "te mijnen kantore", wat gebruikelijk was in formele correspondentie van die tijd. * **Terminologie:** "v.m." staat voor voormiddag (ochtend). De term "bescheiden" wordt hier gebruikt in de betekenis van officiële stukken of documenten. * **Instituties:** De afkorting "D.P.S." staat in deze context vrijwel zeker voor de **Dienst der Publieke Schoonmaak** (de toenmalige stadsreiniging van Amsterdam). De "Schillenophaling" was een specifieke onderafdeling die verantwoordelijk was voor het inzamelen van organisch afval, dat destijds vaak als veevoer werd doorverkocht. * **Urgentie:** De afzender benadrukt de spoed met de woorden "zeer dringend", wat verklaart waarom er voor een handgeschreven briefje is gekozen (mogelijk bezorgd door een bode) in plaats van een formele getypte brief.

Ambtelijk advies/notitie betreffende een marktkraamvergunning.

* **Inhoud:** Het document betreft een verzoek van de heer A. Agsteribbe, die een standplaats (nummer 70) heeft op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. Omdat hij wegens gezondheidsredenen naar een herstellingsoord moet, vraagt hij toestemming dat zijn vrouw de kraam beheert, eventueel bijgestaan of vervangen door de heer A. de Vries. * **Besluitvorming:** De behandelend ambtenaar (De Haan) adviseert positief ("geen bezwaar"), op voorwaarde dat er een medische verklaring wordt ingediend. De toestemming wordt geadviseerd voor een periode van drie maanden. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de destijds gangbare ambtelijke spelling (bijv. "echtgenoote", "den tijd", "zoover", "m.i." voor mijns inziens).

Getypte brief op doorslagpapier (met handgeschreven notitie).

* **Inhoud:** De brief bevat een officiële, tijdelijke toestemming voor de echtgenote van de heer Agsteribbe om hulp te krijgen bij het drijven van hun nering op de Albert Cuypmarkt. Omdat de heer Agsteribbe naar een herstellingsoord moet, mag hij voor maximaal drie maanden worden bijgestaan of vervangen door een zekere A. de Vries (geboren in 1878). * **Voorwaarden:** De toestemming is voorwaardelijk; er moet zo spoedig mogelijk een medische verklaring worden overlegd die de noodzaak van de opname in het herstellingsoord bevestigt. * **Vorm:** Het document is een typisch voorbeeld van de ambtelijke correspondentie van de gemeente Amsterdam in die tijd, met gebruik van de destijds gangbare spelling (zoals "hierby", "blyken", "zoover").

Ambtelijk advies / Correspondentebrief.

* **Inhoud:** Het betreft een formeel advies om een uitzondering te maken op de marktreglementen voor marktkoopman A. Agsteribbe (standplaats 70 AC). Vanwege ziekte verblijft hij in een rusthuis. De ambtenaar adviseert om hem conform artikel 11 sub b van het reglement tijdelijk vrij te stellen van de plicht om persoonlijk op de markt aanwezig te zijn. Tevens wordt geadviseerd de tijdelijke vervanging door een zekere A. de Vries met een maand te verlengen. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de typische ambtelijke stijl van de jaren '40, gekenmerkt door lange zinnen en archaïsche formuleringen ("Waar het allen schijn heeft", "alhier"). * **Status:** Het document is een intern adviesstuk binnen de gemeentelijke administratie van Amsterdam.

Officiële correspondentie (doorslag van een brief).

In deze brief verleent de directeur (waarschijnlijk van de gemeentelijke dienst voor het marktwezen) toestemming aan de heer A. Agsteribbe om zich tijdelijk te laten vervangen op zijn staanplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De vervanging wordt toegestaan voor een periode van maximaal twee maanden vanaf de datum van de brief. De vervanger wordt expliciet bij naam en geboortedatum genoemd: A. de Vries, geboren op 25 juli 1878. De brief is een reactie op een verzoek van Agsteribbe van 9 oktober 1940. Het gebruik van het woord "alsnog" suggereert dat er mogelijk eerdere correspondentie of een eerdere afwijzing aan vooraf is gegaan, of dat het verzoek buiten de reguliere termijnen viel. De handgeschreven aantekening "extra" bovenaan kan wijzen op een bijzondere behandeling van dit dossier.

Een handgeschreven administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een register of namenlijst).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (S-W). * **Codering:** Er is een duidelijk onderscheid tussen personen gemarkeerd met een 'N.' (doorlopende nummering van 167-199) en personen met een 'A.' (lagere nummering 29-34). * **Annotaties:** De 'X'-nummers in de laatste kolom lijken te verwijzen naar specifieke dossiers, transporten of kaartsysteemnummers. De handgeschreven rode cirkels met getallen (zoals 12, 13, 14, 15) en groene cirkels (6, 7) duiden op een latere categorisering of statuswijziging. * **Schrift:** Een verzorgd, ambtelijk Latijns cursief. De kolomkoppen bevatten archaïsche afkortingen die typerend zijn voor bevolkingsregisters of cartotheken uit die tijd (bijv. "W.pl." voor Woonplaats).

Getypte brief

* **Inhoud:** De brief is een formele uitnodiging aan het bestuur van een belangenvereniging voor schillenophalers. De afspraak zal plaatsvinden op het kantoor van de directeur in Amsterdam-West. * **Toon en taalgebruik:** De stijl is uiterst hoffelijk en formeel ("heb ik de eer", "Uwer vereeniging", "mijnen kantore"). Het gebruik van afkortingen zoals "a.s." (aanstaande) en "n.m." (namiddags) was destijds standaard in zakelijke correspondentie. * **Uiterlijke kenmerken:** Het document is vervaardigd met een schrijfmachine op eenvoudig papier. De letter 'G' rechtsboven duidt waarschijnlijk op een archiveringscode of een specifieke afdeling.

Getypt afschrift van een brief.

In dit document verzoekt de Vereeniging voor Schillenophalers "Door Eendracht Sterk" de Amsterdamse gemeenteraad om de invoering van een vergunningsstelsel voor hun beroepsgroep. De kern van het verzoek is het aan banden leggen van de "thans heerschende vryheid". De vereniging wil dat het verboden wordt om schillen op te halen zonder schriftelijke vergunning. Dit wijst op een vorm van protectionisme: de georganiseerde schillenophalers wilden waarschijnlijk de concurrentie beperken en hun beroep professionaliseren (of reguleren) om hun eigen inkomsten veilig te stellen. Door een vergunning verplicht te stellen, konden 'onbevoegden' of losse gelukszoekers van de markt worden geweerd. De toon van de brief is uiterst formeel en eerbiedig, passend bij de ambtelijke correspondentie van die tijd. Het feit dat de vereniging pas een jaar eerder (1934) was opgericht, suggereert dat dit een van hun eerste grote lobby-inspanningen was bij het gemeentebestuur.

Getypte brief (afschrift).

Dit document is een formeel verzoekschrift van een beroepsvereniging aan het gemeentebestuur van Amsterdam. De kern van het verzoek is de roep om regulering van het beroep van schillenophaler. De vereniging verzoekt de raad om een vergunningsstelsel in te voeren, waardoor het onmogelijk wordt om zonder schriftelijke toestemming schillen op te halen. De tekst getuigt van een sterke wens tot professionalisering en bescherming van de beroepsgroep. Door te spreken over het beëindigen van de "thans heerschende vryheid", geeft de vereniging aan dat de ongecontroleerde toegang tot het beroep (waarschijnlijk door niet-leden of incidentele ophalers) nadelig is voor de gevestigde ophalers. De toon is uiterst beleefd en volgt de toenmalige formele etiquette voor correspondentie met overheidsinstanties.

Administratief register / Lijst van handelaars of vergunninghouders.

Deze lijst is een administratief overzicht van handelaren of winkeliers, waarschijnlijk geordend voor belastingdoeleinden, vergunningen of distributierechten. * **Afkortingen:** * **b.k. ei.**: Vermoedelijk "boter, kaas, eieren". * **kr. waren**: Kruidenierswaren. * **a. gr. fruit**: Aardappelen, groenten en fruit. * **v.v.**: De exacte betekenis is onduidelijk zonder verdere context, maar het zou kunnen staan voor "Vervoersvergunning" of "Verkoopvergunning". "z.v." betekent dan "zonder v.v.". * **n. drooguit**: Mogelijk "niet drooguit" of een specifieke categorie goederen (drogerijen?). * **Kolommen:** De cijfers in de kolom "met v.v." (zoals 20-176) lijken referentienummers van vergunningen of dossiernummers. De laatste kolom bevat jaartallen, wat kan duiden op het jaar van vestiging of het jaar waarin de laatste controle of vergunning is afgegeven. * **Handgeschreven annotaties:** Er zijn diverse vinkjes en handgeschreven correcties (zoals "had v.v.") die duiden op een levend document dat werd bijgewerkt door een ambtenaar. ---

Ambtelijke notitie of conceptbrief.

* **Inhoud:** Het document betreft een waarschuwing aan kooplieden die een standplaats hebben op de Amsterdamse Amstelveldmarkt. De schrijver (De Vries) stelt voor ("m.i." - naar mijn inziens) om hen te berichten dat hun afwezigheid kan leiden tot het intrekken van hun marktvergunning ten gunste van andere gegadigden. * **Schrift:** Het is geschreven in een duidelijk leesbaar kantoorschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. De toevoeging onderaan door "de Haan" lijkt een fiat of een bevestiging van verzending/behandeling twee dagen later. * **Terminologie:** "Innemen" verwijst hier naar de fysieke aanwezigheid met een marktkraam of handel op de toegewezen plek.

Ambtelijk advies/rapport van de marktpolitie/marktdienst.

* **Inhoud:** De controleur-marktopzichter (H.J. de Vries) brengt een negatief advies uit over een vergunningsaanvraag van een zekere heer Segers. De opzichter heeft de beweringen van de aanvrager gecontroleerd en geconstateerd dat de genoemde klanten (Schuitemaker en Sluiters) niet op de Lindengrachtmarkt staan. * **Geloofwaardigheid:** De opzichter trekt de integriteit van de aanvrager openlijk in twijfel. Hij suggereert dat de verhalen over de klanten verzonnen zijn om een vergunning te verkrijgen voor bakfietsen die voorheen illegaal (buiten de kramenlijsten om) werden gebruikt. * **Marginalia:** * Er staat een rood vraagteken in de linker marge bij de passage over de ruzie over stallengeld. * Delen van de tekst zijn rood onderstreept ter nadruk. * De handgeschreven opmerking rechtsboven is cruciaal: hierin wordt door een meerdere (mogelijk de inspecteur zelf of een chef) geadviseerd de aanvraag af te wijzen ("moet m.i. worden afgewezen"). * **Stijl:** Het document is opgesteld in een zakelijke, maar kritische ambtelijke stijl, waarbij de controleur zijn eigen mening niet onder stoelen of banken steekt ("op zijn minst verwonderlijk").

Boekhoudkundig overzicht / Saldi-lijst.

Dit document is een financiële balans van uitstaande vorderingen (debiteuren) van een koelhuis, gedateerd april 1941. De lijst is opgebouwd uit een reeks individuele posten die samen het "Transport"-bedrag vormen, aangevuld met enkele grotere posten aan de rechterzijde om tot een eindtotaal te komen. * **Creditposten (CR):** Verschillende bedragen zijn gemarkeerd met "CR" (Credit). In een debiteurenlijst betekent dit dat deze klanten een tegoed hadden bij het koelhuis (bijvoorbeeld door een overbetaling of retourzending), in plaats van een schuld. * **Rekenkundige controle:** De optelstrook onderaan laat de controle zien. Het brutototaal van alle debet-posten bedroeg f 5817,99. De som van alle credit-posten (0,06 + 0,16 + 0,18 + 0,11 + 4,18 + 0,52 + 0,02 + 0,10 + 2,60) bedraagt f 7,93. Het netto totaal onderaan de streep is f 5817,99 - f 7,93 = **f 5810,06**. Dit komt exact overeen met het handgeschreven rode getal en het getypte totaal. * **Bedrijfsactiviteit:** De namen van bedrijven zoals "N.V. Walg's fruith." en "Wyksche Fruitmy." (Wijkse Fruitmaatschappij) bevestigen dat het koelhuis voornamelijk werd gebruikt voor de opslag van fruit.

Ambtelijk memorandum/bijblad met handgeschreven correspondentie.

Dit document betreft een intern ambtelijk advies binnen de Amsterdamse Marktdienst. De essentie van het schrijven is een positief advies van marktambtenaar H. de Vries aan zijn inspecteur betreffende een verzoek van marktkoopman G. J. Visser. Visser heeft waarschijnlijk een verzoek ingediend om zijn dochter (Wimpje Cornelia, toen 20 jaar oud) als assistente op zijn "plaats" (marktstandplaats) te laten werken. De argumentatie hiervoor is dat Visser het erg druk heeft en zijn echtgenote nooit op de markt aanwezig kan zijn. Interessant is de administratieve gang van zaken: 1. Het dossier start op 1 augustus (stempel linksboven). 2. Op 3 augustus vraagt de controleur (De Wolff) om advies. 3. Op 11 augustus rapporteert De Vries zijn bevindingen. 4. Er wordt onderaan gevraagd naar de specifieke gegevens van de dochter ("naam en geb datum dochter s.v.p."), waarna deze links onderaan zijn toegevoegd. 5. Uiteindelijk volgt er een "Acc." (Akkoord) op 13 augustus.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Taalgebruik:** De brief is gesteld in de formele, beleefde stijl die gebruikelijk was voor zakelijke correspondentie in de eerste helft van de 20e eeuw (bijv. "Weled. Heer", "verzoekt U beleefd", "teken ik"). * **Administratieve sporen:** De brief bevat diverse archiefnotaties. De verwijzing "zie 37/50/7. '41" duidt op een eerdere correspondentie of dossier uit het voorgaande jaar (1941). * **Besluitvorming:** De handgeschreven notitie "niet verleend" geeft aan dat het verzoek om een loods of marktplaats te huren is afgewezen. De afkorting "niet opb." zou kunnen staan voor 'niet opgebeld' of 'niet opgebracht' (mogelijk in relatie tot een bespreking of het niet verschijnen van de aanvrager).

Doorslag (carbonkopie) van een officiële oproep of brief.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek (feitelijk een oproep) aan de heer J. de Vries om zich op korte termijn te melden bij een hoofdkantoor in Amsterdam-West. * **Locatie:** Het adres Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was destijds de locatie van de Centrale Markthallen. Tijdens de bezetting waren hier diverse gemeentelijke diensten en distributie-instanties gevestigd. * **Referentienummer:** Het kenmerk "37/40/2 M." duidt op een dossier- of archiefnummer, wat suggereert dat dit onderdeel is van een grotere administratieve procedure. * **Toon:** De toon is ambtelijk en dwingend ("verzoek ik U zich... te vervoegen"), wat typerend is voor officiële correspondentie uit deze periode.

Doorslag van een getypte zakelijke brief.

* **Inhoud:** Het document is een formele bevestiging van ontvangst van een sollicitatie of aanvraag. De heer De Vries heeft op 4 mei 1942 een brief gestuurd met het verzoek om een "object" (zoals een kraam, opslagruimte of standplaats) te huren op de Centrale Markt. De directeur laat weten dat de aanvrager op de wachtlijst is geplaatst en dat de beoordeling later volgt. * **Vorm:** Het betreft een doorslag op dun papier, wat destijds standaard was voor het archief van de afzender. De initialen "VB/HB" verwijzen waarschijnlijk naar de opsteller en de typist(e). * **Toon:** Kort, zakelijk en ambtelijk.

Officiële correspondentie (gemeentelijk schrijven).

* **Status van het document:** De getypte tekst bevat een directe afwijzing van een verzoek om pakhuisruimte. Deze tekst is echter met blauwe pen krachtig doorgehaald. De handgeschreven tekst onderaan dient als correctie of nieuwe versie van het bericht. Hieruit blijkt dat de heer De Vries niet direct wordt afgewezen, maar op een wachtlijst ("sollicitantenlijst") is geplaatst voor een object op de "C.M." (Centrale Markt). * **Terminologie:** De afkorting "j.l." staat voor *jongstleden* (mei 1942). "t.z.t." staat voor *te zijner tijd*. De term "object" verwijst hier naar een specifieke commerciële ruimte of standplaats binnen het marktcomplex. * **Bestuurlijke context:** Het document toont de ambtelijke werkwijze van die tijd, waarbij officiële formulieren hergebruikt of ter plekke gecorrigeerd werden. De paraaf onder de handgeschreven tekst suggereert dat een ambtenaar namens de directeur de status van het verzoek heeft bijgesteld.

Ambtelijk bijblad/notitie (onderdeel van een dossier).

Het document is een ambtelijk verslag van een telefonisch ingewonnen inlichting betreffende de financiële status van een persoon genaamd J. de Vries. Uit het onderzoek blijkt dat deze persoon een aanzienlijke schuld van ongeveer 1000 gulden heeft bij de "Veiling Bangert en omstreken". Het stuk vertoont de typische kenmerken van een lopend administratief dossier uit de oorlogsjaren: 1. **Stapsgewijze verwerking:** Er zijn verschillende data zichtbaar (29/5, 31/5, 4/6, 18/6, 19/6 en 4/7), wat aangeeft dat het stuk door verschillende handen is gegaan voor afhandeling of kennisname. 2. **Referenties:** Het rode potloodnummer (37/50/217) duidt op een definitieve archivering of koppeling aan een ander dossiernummer. 3. **Actie:** De notitie "Aanhouden v. h. Sixma" (mogelijk "van het [dossier] Sixma") suggereert dat deze informatie relevant was voor een bredere zaak of een ander persoon.

Document

* **Persoonsgegevens:** Het document betreft J. de Vries, woonachtig aan de Borgesiusstraat 20 te Schiedam. Het vermelde girorekeningnummer (25390) duidt op een formele registratie. * **Juridische Context:** De term "strafdossier" is expliciet doorgestreept, wat kan betekenen dat een eerdere criminele kwalificatie is vervallen of gecorrigeerd. Er is echter wel sprake van een "proces in deze zaak". * **Beperkingen:** De zin "in geen een publiek op te treden" suggereert een vorm van ontzegging of beperking, mogelijk gerelateerd aan het juridische proces of de sociale status van de betrokkene in 1936-1937. * **Toezicht en Mobiliteit:** De passage "fiat verleend op verblijf in Limburg & België" is saillant. Dit wijst op een vorm van reclassering, armenzorg of voogdij waarbij de betrokkene toestemming (fiat) nodig had om buiten de eigen woonplaats te verblijven. * **Financiële Status:** Er wordt een relatief kleine schuld van 37 gulden (f 37.-) vermeld. * **Ontwikkeling:** De laatste regels duiden op een verbetering van de situatie ("het laatste halfjaar voor betere..."), hoewel de notitie bij "omstandigheden" lijkt te zijn afgebroken of gecorrigeerd.

Administratieve indexkaart (waarschijnlijk van een Gewestelijk Arbeidsbureau).

* **Administratieve handeling:** De kaart registreert een mislukte oproeping. J. de Vries is opgeroepen om op woensdag 5 februari 1941 te verschijnen bij het arbeidsbureau, maar is niet komen opdagen ("geen gevolg gegeven"). * **Artikel 11 b/c:** Dit verwijst naar bepalingen uit het Werkloosheidsbesluit. Deze artikelen regelden de verplichting voor werklozen om beschikbaar te zijn voor de arbeidsmarkt en passende arbeid te aanvaarden om in aanmerking te blijven komen voor een uitkering (steun). * **Besluit:** Omdat de betrokkene niet is verschenen, luidt het advies op 19 februari 1941 "Intrekken". Dit betekent zeer waarschijnlijk het stopzetten van de werkloosheidsuitkering of het intrekken van de inschrijving als werkzoekende. * **Tijdslijn:** De periode van augustus 1940 tot februari 1941 suggereert een langdurige periode van steunverlening of toezicht die hier eindigt.

Handgeschreven verzoekschrift.

De brief is een formeel verzoek van een marktkoopman, J. de Vries, aan de marktautoriteiten. De schrijver is een vaste standplaatshouder op de Waterloopleinmarkt en heeft altijd gewerkt met eigen materiaal (een eigen kraam of kar). Door een administratieve wijziging of herindeling is hij op de "hulpmarkt" geplaatst op een ongunstige plek. Hierdoor wordt hij gedwongen deel te nemen aan de dagelijkse loting voor een betere plek. Het knelpunt is van financiële aard: bij de toegewezen lootplaatsen is het blijkbaar gebruikelijk of verplicht om een kraam te huren. De Vries voert aan dat hij de extra kosten voor deze "kraamhuur" niet kan betalen en verzoekt daarom om dispensatie om zijn eigen materiaal te mogen blijven gebruiken op de lootplaatsen. De brief getuigt van de economische druk op kleine zelfstandigen in die periode.

Brief / Ambtelijk rapport.

In dit document adviseert een marktofficfunctionaris (J. Kenz) de Inspecteur om een verzoek van de koopman J. de Vries af te wijzen. De Vries heeft een vergunning om een eigen marktkraam ("stal") te gebruiken op het Waterlooplein. Hij wil deze kraam nu blijkbaar ook op een andere locatie of voor een andere standplaats gebruiken. De auteur van de brief maakt bezwaar omdat dit logistieke problemen oplevert: op de gewenste nieuwe plek staat al een gemeentelijke kraam die dan elke dag afgebroken zou moeten worden om plaats te maken voor de eigen kraam van De Vries. Vanuit een oogpunt van efficiëntie en werkdruk wordt het verzoek dus negatief beoordeeld.

Getypte officiële brief (oproeping).

* **Doel van de brief:** Het document is een formele oproep aan de heer J. de Vries om langs te komen voor een gesprek. Dit is een reactie op een eerdere brief die De Vries op 28 mei 1941 had gestuurd. * **Locatie van afspraak:** De heer De Vries moet zich melden bij bedrijfschef J. Broerse in de "Centrale Hal, No.H.69". Dit verwijst naar een specifieke locatie, zeer waarschijnlijk de Centrale Markthallen in Amsterdam, gezien de nummering en de nabijheid van de woonplaats Landsmeer. * **Stijl en taal:** Het taalgebruik is uiterst formeel en zakelijk ("zich te willen vervoegen", "des voormiddags"), passend bij de ambtelijke correspondentie van die tijd. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Verzonden 4/6" is een verzendbevestiging voor het archief, wat aangeeft dat dit waarschijnlijk het doorslagje (kopie) is dat de afzender zelf bewaarde.

Dienstbrief / Officiële oproeping.

Dit document is een formele oproep aan de heer J. de Vries uit Landsmeer om zich te melden bij een bedrijfschef genaamd J. Broerse. De aanleiding is een brief die De Vries op 28 mei 1941 had gestuurd. De ontmoeting moet plaatsvinden in de "Centrale Hal, No. H.69", wat duidt op de Centrale Markthal in Amsterdam. De toon is zakelijk en formeel, passend bij een ambtelijke correspondentie uit die tijd (gebruik van "den heer", "des voormiddags", "vervoegen"). De afkorting "HG." rechtsboven zou kunnen staan voor een administratieve classificatie of afdeling.

Voorzijde van een briefkaart (poststuk).

Het betreft de adreszijde van een officiële correspondentie gericht aan de Dienst der Marktwezen in Amsterdam. De datum, 17 november 1944, plaatst dit document midden in de 'Hongerwinter' tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De Dienst der Marktwezen was in die tijd een cruciaal overheidsorgaan dat toezag op de distributie en verkoop van de schaarse levensmiddelen in de stad. De handgeschreven notitie "Gaaspstraat" in de linkerbovenhoek suggereert een administratieve verwerking; mogelijk had de inhoud van de kaart (die op de achterzijde staat) betrekking op een locatie of bewoner in die straat, of is het een verwijzing naar een ander dossier. De toevoeging "(Z)" bij de afzender staat voor Amsterdam-Zuid.

Briefkaart (achterzijde).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, goed leesbaar cursief handschrift met donkerblauwe of zwarte inkt. * **Postale details:** De kaart is afgestempeld bij het postkantoor van Amsterdam Centraal Station (C.S.) op 4 december 1941, tussen 18:00 en 19:00 uur. * **Postzegel/Briefkaart:** Het betreft een speciale uitgave ten bate van kinderwelzijn. De postzegel met de vliegende duif maakte deel uit van de serie kinderpostzegels van 1941. De oproep in het vlagstempel was bedoeld om de verkoop van deze toeslagzegels te stimuleren. * **Locaties:** De afzender bevindt zich in de Jordaan (1ste Lindendwarsstraat), terwijl de ontvanger, de Directeur Marktwezen, kantoor hield bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam-West.

Administratieve fiche of mutatiekaart (Model No. 14).

Het betreft een ambtelijk document uit het Nederlandse gemeentebestuur tijdens de bezettingstijd. De kaart dient voor het bijhouden van mutaties in de administratie (mogelijk het bevolkingsregister of een woningregister). * **Mutatie:** Er is een verzoek om "Th. v. Moerkerken" per 8 december 1941 "af te voeren" (uit het register te verwijderen of administratief te verplaatsen). * **Verwerking:** De inspecteur heeft de kaart gezien en geparafeerd. De feitelijke administratieve afhandeling vond plaats op 15 december 1941, met ingangsdatum 1 december 1941. * **Opmerkelijke termen:** Het woord "verbergen" onderaan is opvallend. In een ambtelijke context kan dit slaan op het fysiek opbergen van het dossier, maar het kan ook een specifieke instructie zijn binnen de context van de bezettingsadministratie.

Getypte brief (vermoedelijk een doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** Het document is een formele oproep aan de heer J. de Vries om zich te melden bij een bedrijfschef voor een gesprek. * **Locatie:** De afspraak vindt plaats in de "Centrale Hal, No.H.69". Gezien de context van Amsterdam en de term "Centrale Hal" is dit zeer waarschijnlijk een verwijzing naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. * **Stijl:** Het taalgebruik is ambtelijk en dwingend, typerend voor overheidscommunicatie in de jaren '40 ("zich te willen vervoegen", "des voormiddags"). * **Fysieke kenmerken:** Het papier vertoont de typische textuur van doorslagpapier (carbon copy), wat verklaart waarom er geen originele handtekening van de directeur onderaan staat, enkel zijn getypte functie.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

De brief is een formeel verzoek van Betsy Agteribbe-Moses aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. Haar man, Gerrit Agteribbe, die werkzaam was als marktkoopman, was op dat moment opgenomen in het Wilhelmina Gasthuis. Mevrouw Agteribbe verzoekt om een tijdelijke vervanger (de heer A. de Vries) aan te stellen zodat de standplaats op de markt behouden blijft tijdens de ziekte van haar man. Opvallend is de sarcastische opmerking in rood potlood rechtsboven: *"een beetje meer zorg voor de stukken lijkt mij wel gewenst"*. Dit is waarschijnlijk een interne berisping van een ambtelijk superieur aan een ondergeschikte over de slordige (verbrande) staat waarin het document in het dossier is beland.

Administratief dossierblad / intern memo van de Gemeente Amsterdam (Afdeling Marktwezen).

Dit document is een ambtelijke correspondentie betreffende de vervanging van een marktkraamhouder op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. * **De kern van de zaak:** A. Agsteribbe, houder van plaats 70 op de Albert Cuypstraat, verzoekt om zich te laten vervangen door A. de Vries. * **Besluitvorming:** Aanvankelijk wordt door De Boer geadviseerd voor een periode van drie maanden (9-4-41). Echter, in de definitieve beslissing onderaan (getekend door Van Moerkerken op 11-4-41) wordt gesproken over vervanging voor "een onbepaald tijdvak". * **Terminologie:** De frase "gezien de omstandigheden waarin [persoon] verkeert" is een typisch ambtelijke formulering die vaak duidt op een overmachtssituatie of persoonlijke crisis.

Getypte brief (vermoedelijk een doorslag voor het archief).

De brief is een officiële beschikking waarin de heer A. Agsteribbe toestemming krijgt om zijn staanplaats op de Albert Cuypmarkt tijdelijk (maximaal drie maanden) over te dragen aan een vervanger, A. de Vries. De aanvraag hiervoor was op 26 maart 1941 ingediend. De handgeschreven notitie "Verzonden 15/4" dient als administratieve bevestiging van verzending. De namen in de kantlijn ("M. de Leer", "HG.") verwijzen waarschijnlijk naar de behandelend ambtenaren of de betreffende administratieve afdeling.

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

In deze zakelijke correspondentie geeft de directeur van de betreffende gemeentelijke instantie gehoor aan een verzoek van de heer A. Agsteribbe. Agsteribbe krijgt toestemming om zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam gedurende een periode van maximaal drie maanden over te dragen aan een vervanger, genaamd A. de Vries. De brief vermeldt specifieke administratieve details zoals "Wijk 11" en een dossierkenmerk, wat duidt op de strakke regulering van de Amsterdamse markten in die tijd.

Handgeschreven administratief overzicht / grootboekblad.

Dit document is een rekenlijst van een administratieve instantie. De structuur is helder: een lijst met achternamen (soms met initialen) gevolgd door berekeningen. In veel gevallen wordt er een percentage (vaak 50%, soms 45% of 95%) toegepast op een basisbedrag in de eerste cijferkolom, met het resultaat in de tweede cijferkolom. Bij andere namen staat enkel een bedrag in de rechterkolom, wat suggereert dat daar geen korting of percentage op van toepassing was, of dat het een vastgesteld bedrag betrof. Het handschrift is een typisch zakelijk cursief uit het midden van de 20e eeuw. De optellingen onderaan de kolommen duiden op een balancering van de totalen voor die specifieke lijst of periode.

Handgeschreven onderzoeksnotitie op gelinieerd papier (fragment).

* **Handschrift:** Een vlot, zakelijk handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw, waarschijnlijk van een archivaris of stamboomonderzoeker. * **Inhoudelijke details:** * De kern van de notitie betreft de geboorte op **20 maart 1873**. * De aantekening **"moeder - Niet bekend"** is cruciaal; dit duidt er in de Nederlandse burgerlijke stand op dat het kind als vondeling is ingeschreven of dat de moeder anoniem is gebleven (wat destijds zeer uitzonderlijk was). * De namen **"de Vries"** en **"G. Rechtuit"** worden door een accolade verbonden met de onbekende moeder. Dit suggereert dat de persoon aanvankelijk de naam "G. Rechtuit" droeg (vondelingen kregen vaak bedachte achternamen zoals Rechtuit, Vroom, etc.) en later verbonden raakte aan de naam "de Vries". * De bovenste regels refereren aan een actie uit **1939** (mogelijk een dossiernummer of datum $10/10$). Hier wordt de term **"herkenning"** (waarschijnlijk bedoeld als *erkenning*) gebruikt in combinatie met de naam **"Jan Luy..."** en **"J. de Vries"**. Dit wijst op een latere juridische erkenning door een vader, waardoor de achternaam mogelijk wijzigde.

Handgeschreven lijst op briefpapier van de "Vereeniging van Amsterdamsche Winkeliers".

* **Bestuurlijke context:** Het document toont de overname van de administratie van de Amsterdamse winkeliersvereniging door Th. J.H. Frommé. Frommé was een zogeheten *Verwalter* of beheerder, werkzaam voor organisaties zoals de *Omnia-Treuhandgesellschaft*, die tijdens de Tweede Wereldoorlog belast was met de "arisering" (onteigening) van Joodse bedrijven. * **Categorisering:** De cijfers '1' en '2' in de linkermarge duiden op een classificatiesysteem, mogelijk gerelateerd aan het type bedrijf of de status van de eigenaar onder de anti-Joodse verordeningen van de bezetter. * **Namen en locaties:** De lijst bevat diverse namen die historisch als Joods herkenbaar zijn (zoals Benjamins, de Vries, Ronkel). De adressen beslaan verschillende Amsterdamse wijken, waaronder de Staatsliedenbuurt, de Kinkerbuurt en de Oostelijke Eilanden. * **Administratieve sporen:** De nummers tussen haakjes (1252 t/m 1268) zijn volgnummers in een dossier of register. De vinkjes suggereren dat deze adressen gecontroleerd of verwerkt zijn.

Handgeschreven brief (achterzijde/vervolgblad) met ambtelijke kanttekeningen.

Het document betreft een verzoekschrift van A. de Vries V d Woude uit de Vinkenstraat in Amsterdam aan een overheidsinstantie (waarschijnlijk een Rijksbureau voor distributie) tijdens de Duitse bezetting. De schrijver verzoekt om een "toewijzing" om weer in het eigen onderhoud te kunnen voorzien. Dit duidt op een aanvraag voor schaarse grondstoffen of handelsgoederen die onder de distributieregeling vielen. De ambtelijke reactie, in de kantlijn genoteerd, is negatief. De reden voor de afwijzing is dat de aanvrager volgens de administratie al jaren niet meer actief is in de handel. In potlood is een concept-antwoord geformuleerd dat deze afwijzing aan de verzoeker communiceert. De vermelding "~ 1000 kg ~" suggereert de omvang van de gevraagde toewijzing.

Getypte doorslag van een zakelijke brief.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat Mevrouw De Vries op 24 november 1942 had ingediend. De reden voor de afwijzing is puur administratief/zakelijk: de geadresseerde wordt niet langer beschouwd als actief deelnemer aan het handelsverkeer ("niet meer in den handel"). * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke formele zakelijke stijl, inclusief de verouderde naamvalsvorm "in den handel" en de afkorting "jl." (jongstleden). * **Vorm:** Het betreft waarschijnlijk een doorslag op dun (blauwachtig) carbonpapier, bestemd voor het eigen archief van de verzendende instantie. Dit verklaart de handgeschreven notitie over de verzenddatum.

Registerblad / grootboekpagina.

Dit document is een administratieve lijst van marktkooplieden in Amsterdam, opgesteld tijdens de Duitse bezetting. De tabel is systematisch ingericht om de identiteit, woonplaats en de economische activiteit van individuen vast te leggen. Opvallend is de variëteit aan handelswaar, variërend van levensmiddelen (visch, ijs, koffiesurrogaat) tot textiel en huishoudelijke artikelen (porselein, lampen). De kolom 'Markt' vermeldt bekende Amsterdamse locaties zoals de Albert Cuypstraat, het Waterlooplein en de Dapperstraat, maar ook specifieke locaties zoals de Gaaspstraat en de Joubertstraat. Veel van de vermelde adressen bevinden zich in de Jodenbuurt of de Transvaalbuurt. Het handschrift is duidelijk en professioneel, wat duidt op een officiële gemeentelijke of politionele registratie. Het gebruik van aanhalingstekens (") als ditto-tekens is consequent toegepast voor herhaalde locaties of data.

Document

* **Vorm:** Een formele, handgeschreven verzoekbrief (petitie) gericht aan een gemeentelijke instantie. * **Inhoud:** De afzender, M. J. van der Hoek, bedankt eerst voor het feit dat zijn marktstandplaats anderhalf jaar lang voor hem gereserveerd is gebleven (mogelijk wegens ziekte of andere afwezigheid). Hij wil nu weer aan de slag, maar geeft aan dat artsen een hartkwaal bij hem hebben geconstateerd. Hij verzoekt daarom toestemming om zijn "knecht" (assistent), J. de Vries, het zware werk te laten doen, terwijl hij zelf slechts beperkt aanwezig zal zijn. * **Besluitvorming:** Onderaan de brief is door een ambtenaar (de Inspecteur) genoteerd dat het verzoek ingewilligd kan worden. Dit besluit is genomen op 26 maart 1942, slechts één dag na dagtekening van de brief. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is uiterst beleefd en formeel ("Hoog geachte Heer", "verschuldigde gevoelens"), passend bij de tijdgeest en de hiërarchische verhouding tussen burger en overheid.

Document

Dit document is een ambtelijke afhandeling van een verzoek van standhouder M.J. van den Hoek. Vanwege zijn gezondheidstoestand vraagt hij toestemming om zich op de Amsterdamse Bloemenmarkt (plaats 28) te laten bijstaan of, indien nodig, volledig te laten vervangen door J. de Vries. De ambtelijke weg is als volgt te herleiden: 1. **25 maart 1942:** Het verzoek wordt geregistreerd en voor advies doorgezonden naar Inspecteur Bakker. 2. **1 april 1942:** Ambtenaar De Boer keurt het verzoek voorwaardelijk goed ("geen bezwaar"). De voorwaarden zijn dat de toestemming "tot wederopzegging" geldt en dat er een medische verklaring van de huisarts moet worden ingeleverd. 3. Er worden persoonsgegevens genoteerd van de beoogde assistent J. de Vries (geboren in 1907 en wonend in de Daniel Stalpertstraat in de Pijp). 4. **20 april 1942:** Er wordt bevestigd dat de benodigde stukken (waarschijnlijk de doktersverklaring) zijn ingeleverd.

Officiële brief (doorslag of kopie).

Deze brief betreft een officiële vergunning voor een marktkraamhouder in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: * **Verzoek:** De heer M.J. van der Hoek heeft op 25 maart 1942 verzocht om hulp of vervanging op de markt vanwege zijn gezondheidstoestand. * **Besluit:** De directeur verleent toestemming "tot wederopzegging" (voorlopig). * **Inhoud:** De heer J. de Vries (geboren in 1907) mag Van der Hoek assisteren of vervangen op zijn standplaats op de Boom- en Bloemmarkt. * **Locatie:** De Boom- en Bloemmarkt bevond zich destijds aan de Amstel in Amsterdam. * **Administratie:** De handgeschreven notitie "Verzonden 23/4" geeft aan dat de brief de dag na de type-datum is verstuurd. De term "Inspecteur" suggereert dat een kopie naar de betreffende marktinspecteur ging voor controle.

Getypte lijst van marktkooplieden.

* **Demografie:** De lijst bevat namen van personen die nagenoeg allemaal van Joodse afkomst zijn. De geboortedata lopen uiteen van 1874 (B. Rozelou) tot 1920 (E. de Leeuw), wat wijst op een brede leeftijdsgroep die actief was in de handel. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in de bekende Amsterdamse wijken waar veel Joodse burgers woonden, zoals de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg), de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Tilanusstraat, Blasiusstraat) en de Rivierenbuurt (Rijnstraat, Lekstraat). * **Economie:** De verhandelde artikelen laten een divers beeld zien van de marktsector: textiel, manufacturen, verse eetwaren (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) en huishoudelijke artikelen. * **Administratieve bijzonderheden:** De optelsom onderaan is cruciaal. Het toont aan dat er 271 plaatsen zijn toegewezen ("uitgereikt"), terwijl er in eerste instantie slechts 254 beschikbaar waren, wat resulteert in een tekort of overschot van 17 plaatsen (mogelijk extra plekken die buiten het reguliere raster werden gecreëerd).

Document

* **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de omliggende wijken (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, St. Anthoniesbreestraat). * **Economie:** Het document geeft een gedetailleerd beeld van de kleine middenstand en markthandel in die tijd. Veelvoorkomende artikelen zijn "ongeregeld" (diverse/tweedehands goederen), "visch", "fruit", "textiel" en "garen en band". * **Demografie:** De namen wijzen op een uitsluitend Joodse populatie, met zowel Asjkenazische als Sefardische namen (zoals Montesinos). De geboortedata lopen uiteen van de jaren 1860 tot 1913, wat duidt op een mix van gevestigde handelaren en jongere ondernemers.

Document

* **Administratieve Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel. Aan de voet van de pagina staat een berekening van de totale capaciteit van de marktstandplaatsen. De beschikbare capaciteit (240 met een 20% marge) komt uit op 288 plaatsen, waarvan er 271 zijn toegewezen, met een overschot van 17. * **Artikelen:** Er is een breed scala aan koopwaar zichtbaar, variërend van eerste levensbehoeften (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) tot textielwaren (manufacturen, kanten, mode-artikelen) en huishoudelijke artikelen. * **Geografie:** De adressen bevinden zich uitsluitend in Amsterdam, met een sterke concentratie in wijken als de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg, Jodenbreestraat), de Pijp (Albert Cuypstraat, Van Woustraat) en Amsterdam-Oost (Tilanusstraat, Retiefstraat, Blasiusstraat).

Getypte brief (pagina 2).

* **Inhoud:** De brief bevat een concreet voorstel aan de autoriteiten om de verkoop van aal (paling) ordelijker te laten verlopen. De schrijvers pleiten voor de vorming van één enkele rij in plaats van groepen mensen rondom de karren, om te garanderen dat mensen die uren wachten ook daadwerkelijk hun portie krijgen. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd ("Hoogachtend", "U ons voorstel terdege zal bestudeeren"), maar de ondertoon suggereert frustratie over de huidige gang van zaken bij de aalverkoop. * **Schrijvers:** J.A. de Vries en L.P. Breedschneider treden hier op als bezorgde burgers of vertegenwoordigers van een buurt. Hun adressen (Gerard Doustraat en 1e van der Helststraat) liggen vlak bij de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. * **Handgeschreven notitie:** De aantekening "Met politie bespreken / Kap v Bessem" duidt erop dat de ontvanger de brief serieus nam. "Kap v Bessem" verwijst naar een kapitein van de Amsterdamse politie.

Getypte lijst/staat van vorderingen.

Dit document is een administratieve lijst van openstaande vorderingen van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam, gedateerd augustus 1942. De lijst bevat achterstallige betalingen voor 'plaatsgeld' (marktgeld voor een standplaats) en 'pakhuisuur' (huur van opslagruimte). Wat opvalt is de kolom "Aanteekeningen", waarin bij een groot deel van de personen de term **"belasting heffing"** staat vermeld. In de context van 1942 is dit een eufemisme of een directe verwijzing naar de onteigening van Joodse burgers. Veel van de namen op de lijst (zoals Waterman, Gobits, Mok, Boeken, Kloots, Piller) en de adressen (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Uilenburgerstraat) wijzen op Joodse marktpluimveehouders, groentenhandelaren of andere marktkooplieden. Wanneer er "belasting heffing" staat, betekende dit vaak dat de bezittingen van deze personen waren bevroren of geconfisqueerd door de Duitse bezetter (via de roofbank Lippmann, Rosenthal & Co.). De gemeente Amsterdam kon hierdoor haar eigen vorderingen niet meer innen, aangezien het vermogen van de schuldenaar niet langer voor hemzelf of voor reguliere schuldeisers beschikbaar was.

Handgeschreven personeelslijst met adressen en functies.

* **Structuur:** Het document is hiërarchisch opgebouwd per afdeling: Hoofdkantoor, Koelhuis, Centrale Markt en Vischmarkt. * **Inhoud:** De lijst bevat namen van personeelsleden, hun woonadres (inclusief verdieping in Romeinse cijfers) en hun specifieke functie binnen de organisatie. * **Functies:** De functies variëren van administratief (secretaris, bureauchef) en technisch (machinist, technische dienst) tot operationeel marktpersoneel (marktopzichters, kassiers, controleurs en afslagers). * **Mutaties:** De rode vinkjes bij het hoofdkantoor en de doorgehaalde namen bij de Centrale Markt wijzen op een actieve administratieve verwerking, mogelijk voor een herziening van de loonlijst of een adresboek. * **Uniformen:** De expliciete notitie dat controleurs "uniformkleeding" dragen, getuigt van de formele, representatieve status van deze ambtenaren op de markt.

Typoscript op papier, vermoedelijk een fragment van een alfabetische index of ledenlijst.

Het document betreft een alfabetische opsomming van personen (beginnend bij de letters T t/m Z). De structuur bestaat uit initialen gevolgd door een achternaam. In de meeste gevallen is daarachter een datum genoteerd (formaat dag-maand-jaar), die waarschijnlijk de geboortedatum representeert (variërend van 1879 tot 1916). Opvallende afwijkingen in de lijst zijn: * **K. Visser:** Hier is een adres ("Koninginneweg") genoteerd in plaats van een datum. * **J. de Vries Stadelaar:** Hier ontbreekt een datum en wordt een samengestelde naam gebruikt. * **P. Vrees:** Er is onderscheid gemaakt tussen "Jr." en "Sr.".

Ambtsverslag / Rapportage van een controleur.

Het document is een verslag van een incident op een Amsterdamse markt tijdens de Duitse bezetting. De kern van het verslag is de getuigenis van T. Gootjes over een verbale confrontatie met Simon Marinus en diens vader. De ruzie lijkt te zijn ontstaan over administratieve verplichtingen ("bewijzen" die bij het Marktwezen ingeleverd moesten worden). De beschuldiging "jullie maken ons brooddood" wijst op de grote economische druk waaronder marktkooplieden stonden; sancties van het Marktwezen konden direct leiden tot het verlies van levensonderhoud. De daaropvolgende beledigingen ("zuipers", "pooijer") getuigen van een hoogoplopende emotie. Interessant is dat Simon Marinus op dat moment de markt al niet meer mocht betreden, nadat hij eerder door een "heer Stam" was weggestuurd. Dit duidt op een lopend conflict of een eerdere ordemaatregel. De rode kanttekeningen onderaan zijn instructies van een superieur (waarschijnlijk de Inspecteur) aan de controleur. Er wordt opdracht gegeven tot spoed en het horen van extra getuigen. De aantekening "14 dagn t onbep. tijd" verwijst vermoedelijk naar de duur van een voorgenomen schorsing of ontzegging van de markttoegang voor de betrokkenen.

Getypte lijst op papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Bij de meeste personen staat een geboortedatum (DD-MM-JJ), bij anderen een adres of enkel een straatnaam. * **Geografie:** De genoemde adressen (Aalsmeerweg, Jan Evertsenstraat, Nieuwe Spiegelstraat, Spaarndammerstraat, Koninginneweg) duiden op Amsterdam. * **Personen:** De lijst bevat diverse familieleden, aangeduid met "Sr." en "Jr." (bijv. Schindeler, Schoos, Sterkenburg en Vrees). De geboortedata variëren van 1879 tot 1923. * **Opmerkelijke details:** Bij "J. de Vries Stadelaar" en "Schoos" ontbreken verdere gegevens. De spelling "Spaarndammerstraat" bevat in het origineel een typfout of spatie ("Spaarndan erstraat").

Administratieve tabel / Transportlijst.

* **Doel van het document:** Het document dient als een logboek voor de distributie en het transport van aardappelen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het legt de prestaties en vergoedingen vast van verschillende transporteurs. * **Maateenheden:** * **H.L.:** Hectoliter (100 liter), de standaardmaat voor bulkgoederen zoals aardappelen. * **Bedrag:** Waarschijnlijk in Nederlandse guldens. De ratio H.L./Bedrag lijkt constant (ongeveer 0,21 gulden per H.L.), wat wijst op een vastgesteld tarief. * **Voertuigen:** De diversiteit aan voertuigen is kenmerkend voor de periode. Naast "paard en wagen" en "handkar" valt het gebruik van de **"gasauto"** op. Dit wijst op voertuigen die reden op houtgasgeneratoren, een noodoplossing vanwege de extreme brandstoftekorten (benzine) tijdens de bezetting. * **Administratieve tekens:** De "x" achter bepaalde namen en de handgeschreven strepen en correcties duiden op een actief gebruikt controledocument. Sommige bedragen zijn gecorrigeerd of doorgehaald.

Brief (doorslag/archiefkopie van een getypt schrijven).

* **Kernboodschap:** De brief betreft een officiële kennisgeving van een ordemaatregel (schorsing). De ontvanger wordt voor drie dagen de toegang tot de Centrale Markt ontzegd. * **Aanleiding:** "Wanordelijk gedrag" bij het binnenrijden van het marktterrein, waarbij schade is toegebracht aan eigendommen van een andere bezoeker. * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar Artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk, autoritair en waarschuwend. Het benadrukt de noodzaak van het opvolgen van instructies van marktambtenaren. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven notitie "Verzonden" en de datum "14/9" duiden op de administratieve afhandeling op de dag van verzending.

Register/Grootboek van transportwerkzaamheden.

Het document is een administratief overzicht van de aardappeldistributie vanuit een centrale markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. 1. **Logistiek en Vervoer:** Er is een duidelijke verdeling tussen grootschalig vervoer (paard en wagen, soms met dubbele bespanning) en kleinschalig vervoer (handkarren). De capaciteit per voertuig wordt strikt bijgehouden, variërend van 10 (voor handkarren) tot 115 (voor grotere firma's met meerdere wagens zoals Van Rechem). 2. **Economische Data:** De prijs per Hectoliter (H.L.) lijkt constant te zijn. Een snelle berekening (bijv. Stolman: 67.62 / 322) komt uit op exact 0,21 gulden per H.L. Dit wijst op vastgestelde tarieven, wat gebruikelijk was in de gereguleerde oorlogseconomie. 3. **Administratieve Wijzigingen:** De aantekening over de splitsing van de "administratie" van de familie De Lange per 12 september 1942 duidt op een wijziging in de contractvorming of een bedrijfssplitsing midden in het seizoen. 4. **Omvang:** Het document toont een enorme wekelijkse doorloop van aardappelen, waarbij sommige firma's (zoals J. Kok of fa. d. Troost) meer dan 1000 H.L. per week verwerkten.

Dienstrooster / Personeelsbezetting.

Het document is een gedetailleerd overzicht van de personele inzet op de Amsterdamse Centrale Markt voor een specifieke dag in 1939. * **Organisatie:** Het personeel wordt aangeduid als 'controleurs'. De diensten zijn verdeeld in blokken van de ochtend (V.M. - Voormiddag) en de middag/avond (N.M. - Namiddag). * **Takenpakket:** De functies zijn zeer specifiek en weerspiegelen de logistiek van een groothandelsmarkt: portiersdiensten, toezicht in de markthal, inning van havengelden (steigergelden), verkeersregeling op de pieren en financiële administratie (plaatsgelden en huren). * **Onderhoud:** Opvallend is dat portiers na hun hoofddienst worden ingezet voor fysiek onderhoud, zoals het schilderen van verkeersmarkeringen en het onderhoud aan de 'remmingswerken' (steiger-buffers). * **Specialisaties:** Bij de inning van huren wordt onderscheid gemaakt tussen de sectoren 'natte visch', 'droge visch' en de 'grossiers', wat duidt op een strikte zonering van de markt.

Getypte brief of memorandum (fragment).

* **Inhoud:** De schrijver verzoekt om bepaalde handelaren die "uitgeschakeld" zijn, weer op te nemen in een "verdeeling" (een systeem van distributie of toewijzing). Dit moet bij voorkeur gebeuren met terugwerkende kracht vanaf het moment van hun uitsluiting. * **Taalgebruik:** Het document bevat een typfout: er staat "mement" in plaats van "moment". Het taalgebruik is formeel en bureaucratisch. * **Adres:** Het genoemde adres, Jan van Galenstraat 45 in Amsterdam, is historisch de locatie van de Centrale Markthallen. Dit suggereert dat de correspondentie betrekking heeft op de handel in levensmiddelen of andere goederen die via de markthallen werden gedistribueerd. * **Identificatie:** J. de Vries Stadelaar treedt hier op als vertegenwoordiger of tussenpersoon.

Document

Het betreft een handgeschreven rapportage van een toezichthouder (ondertekend door 'Joosten') aan een bedrijfschef. Het doel van het schrijven is het vastleggen van een personeelscontrole die plaatsvond op de avond van 4 februari 1943 rond 20:15 uur. De tekst is zakelijk en vermeldt specifiek de status van verschillende bewakingsmedewerkers: * **J. de Vries:** Aanwezig als portier in de loge. * **Keizer en Vis:** Bezig met een ronde bij een locatie aangeduid als "puin D". * **Vinken (hondenbewaker):** In zijn rusttijd in het wachthuisje, na een dienst die om 15:00 uur begon. * **Teunisse:** Onderweg naar de "wal" om Vinken af te lossen. Het handschrift is een vlot en leesbaar 'zakelijk' handschrift uit de jaren '40. De stempel en de aantekening linksonder wijzen op een formele administratieve afhandeling op 5 februari 1943.

Document

- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).

Kasboek- of salarisblad uit een administratief register.

* **Administratieve Structuur:** Het document is onderverdeeld in drie categorieën. De eerste groep (niet expliciet benoemd, maar waarschijnlijk vast personeel of beambten), gevolgd door 'Werklieden' en 'Reservisten'. * **Financiële details:** Bedragen zijn genoteerd in guldens (f). Er zijn specifieke aantekeningen over toelages (rijwielvergoeding van 12 gulden) en inhoudingen (pensioen vanwege tijdelijke dienst, gemarkeerd met een 'F'). * **Correcties:** Het grote totaalbedrag bovenaan (162.570,49) is meermaals gecorrigeerd, wat wijst op een lopende boekhouding waarbij bedragen van eerdere pagina's zijn overgedragen. * **Opmerkelijke termen:** "Rijwiel" voor fiets en "Stamkaarten" (persoonskaarten voor militairen) plaatsen het document in een specifieke overheids- of institutionele context.

Administratieve tabel / Logistiek overzicht.

Dit document biedt een gedetailleerd statistisch inzicht in de voedseldistributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende aspecten zijn: 1. **Transportmiddelen:** De afhankelijkheid van paard en wagen (p. en w.) en handkarren is zeer groot. Dit wijst op het enorme gebrek aan brandstof voor civiel gebruik. De vermelding "gassauto" duidt op voertuigen die zijn omgebouwd naar houtgasgeneratoren, een typische noodoplossing uit de oorlogsjaren. 2. **Logistieke Eenheden:** Er wordt gerekend in hectoliters (H.L.), wat de standaardmaat was voor bulkgoederen zoals aardappelen. 3. **Economische Waarde:** De verhouding tussen volume en guldens lijkt constant (ongeveer 0,21 gulden per hectoliter transportvergoeding), wat duidt op vaste tarieven die door de Centrale Markt of de bezettingsautoriteiten waren vastgesteld. 4. **Spreiding:** De tabel toont een grote variëteit aan transporteurs, van kleine zelfstandigen met een handkar tot grotere ondernemers met meerdere paardenwagens.

Administratief kasboek / Transportlijst.

* **Structuur:** Het document is een strikt overzicht van transportprestaties. Per transporteur wordt de capaciteit van het voertuig vermeld, gevolgd door de wekelijkse hoeveelheid vervoerde aardappelen in Hectoliters (H.L.) en de bijbehorende verdiensten of kosten in guldens (gld.). * **Voertuigtypen:** Er is een duidelijk onderscheid tussen: * **p. en w.**: Paard en wagen (meest voorkomend, capaciteit 25-40 H.L.). * **handkar**: Voor kleinere hoeveelheden (capaciteit 10 H.L.). * **gasauto**: Een vrachtwagen rijdend op houtgas (vanwege brandstoftekorten in de oorlog). * **Rekeneenheid:** De verhouding tussen H.L. en gld. lijkt constant te liggen rond de 0,21 gulden per Hectoliter (bijv. J. de Vries: 193 H.L. voor 40.53 gld). * **Handgeschreven tekens:** Er staan kleine kruisjes (†) en vinkjes bij diverse getallen, wat duidt op administratieve controle of verificatie door een accountant of opzichter.

Administratief register / Grootboek van transportwerkzaamheden.

Dit document is een logboek van het transport van aardappelen vanuit de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Transportmiddelen:** De tabel toont een diversiteit aan transportmiddelen die tekenend zijn voor de tijd: * *Handkar:* Voor de kleinste ladingen. * *P. en W. (Paard en Wagen):* Het meest voorkomende vervoermiddel in de lijst. * *Gasauto:* Slechts één vermelding (J. Hoogendoorn). Dit wijst op de schaarste aan benzine; vrachtwagens reden in die tijd vaak op houtgasgeneratoren. * **Eenheden:** Er wordt gerekend in Hectoliters (H.L.). De prijs per Hectoliter lijkt constant te zijn: als we de bedragen delen door de H.L., komen we uit op een tarief van ongeveer **0,21 gulden per H.L.** (bijv. 193 H.L. voor 40,53 gulden). * **Administratieve tekens:** De "x" achter bepaalde namen en de rode markeringen duiden op een controleproces of specifieke afrekeningen door de administratie van de markt of het vervoersbedrijf "Th. Janssens".

Handgeschreven verzoekschrift voor een marktplaats.

Dit document is een formele aanvraag van de heer S. Swaalep voor een standplaats op de Vespuccistraat-markt in Amsterdam om levensmiddelen te verkopen. De schrijver benadrukt zijn jarenlange ervaring in de branche om zijn verzoek kracht bij te zetten. De ambtelijke notities op de brief geven een inkijkje in het besluitvormingsproces. Al op 9 april 1943 adviseert een ambtenaar om het verzoek af te wijzen. Er volgen vragen over het verleden van de aanvrager op Amsterdamse markten en of er strijdigheid is met de marktbepalingen. Uiteindelijk wordt het verzoek op 5 mei 1943 definitief afgewezen, wat op 6 mei administratief wordt verwerkt. ---

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier.

* **Structuur:** Het document is een administratieve inventarisatie van huurders of standhouders. Het is strikt onderverdeeld in secties op basis van de fysieke locatie: "nissen" (kleine nissen/verdiepingen), "kantoren", "plaatsen in de hal" en "plaatsen buiten de hal". * **Sectoren:** De lijst wordt gedomineerd door de groente- en fruithandel. Dit blijkt uit bedrijfsnamen als "Mooy's fruitimport" en de aanwezigheid van de "Tuinders Veiling Ver." * **Organisaties:** * **V.B.N.A.:** Dit staat waarschijnlijk voor de *Vereniging van Bemiddelingskantoren voor de Nederlandse Aardappelhandel*. Dat zij meerdere kantoren (77 t/m 83) bezetten, duidt op een grote administratieve aanwezigheid. * **AVVN:** Het "Algemeen Verbond v. Volkstuinverg." is de landelijke organisatie voor amateurtuinders, die blijkbaar ook kantoor hield op dit terrein. * **Genealogische waarde:** De lijst bevat een grote hoeveelheid familienamen die verbonden waren aan de Amsterdamse markthandel (zoals Matthaei, Kramer en de Jong). Sommige vermeldingen geven familieverhoudingen aan ("Sr.", "Jr.", "Wed.").

Dienstverslag / Rapport van een incident.

Het document is een zakelijk rapport over een handhavingsincident op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het conflict is een verkeersovertreding (het inrijden tegen de rijrichting in) die escaleert tot een poging tot mishandeling. **Belangrijke elementen:** * **Taalgebruik:** De term "Oost Indië’s doof" (tegenwoordig: Oost-Indisch doof) wordt gebruikt om aan te geven dat de verdachte de controleur opzettelijk negeerde. * **Conflict:** De verdachte claimt dat de controleur vloekte, wat door de controleur expliciet wordt weerlegd met verwijzing naar getuigen. Dit duidt op een behoefte aan professionele indekking. * **Juridische grond:** Er worden twee specifieke overtredingen genoemd: weigering van een ambtelijk bevel en poging tot zware mishandeling. * **Leeftijd en regelgeving:** In de N.B. wordt een extra overtreding geconstateerd op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening (A.P.V.): de jongen is te jong om met paard en wagen (trekdieren) te rijden.

Getypte distributielijst (doorslag of origineel op kantoorpapier).

Dit document is een administratief overzicht van de visdistributie in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het is verdeeld in twee hoofdcategorieën: 1. **Opvoeringen:** Nieuwe toewijzingen of wijzigingen waarbij handelaren (vaak marktkooplieden op bekende locaties zoals de Albert Cuyp of de Dapperstraat) visquota toegewezen krijgen. Opvallend is de vermelding van "geheel nieuw" bij sommige personen, inclusief hun geboortedata, wat duidt op een streng gecontroleerd vergunningenstelsel. 2. **Afvoeringen:** Intrekkingen van toewijzingen. Een specifiek detail onder "Afvoeringen" is de reden **"In verband met ijsverkoop"**. Dit suggereert dat bepaalde handelaren in de zomermaanden overstapten op de verkoop van consumptie-ijs en daarom hun visquota (tijdelijk) moesten inleveren. De gebruikte termen zoals "x gerookte aal" of "kisten ongepelde garnalen" duiden op een gestandaardiseerde eenheid in het distributiesysteem. De handgeschreven rode kruisen lijken door een ambtenaar gezet te zijn om de verwerking van de mutaties te bevestigen.

Dienstverslag / Rapportage van diefstal.

* **Toedracht:** Het document betreft een gedetailleerd verslag van een observatieactie door de Chef Marktonzichter C. Blom. Naar aanleiding van aanhoudende diefstallen heeft hij zich verdekt opgesteld. Hij observeert plichtsverzuim bij het personeel (vriendschappelijke gesprekken in plaats van surveillance) alvorens twee mannen op heterdaad te betrappen bij het stelen van een kist peren van grossier A. Kramer. * **Verdachten:** Opvallend is dat beide verdachten (Van Oldenhof en Wouda) werkzaam zijn voor de "tijdelijke luchtwacht". De Luchtwachtdienst was in de oorlog een civiele organisatie ter ondersteuning van de luchtverdediging. * **Motief:** De verdachten voeren sociale nood aan als motief (geen fruit kunnen kopen voor hun zieke kinderen). Dit is een veelvoorkomend thema in processen-verbaal uit de oorlogsjaren, aangezien schaarste en distributieproblemen tot grote tekorten leidden. * **Ambtelijke toon:** Het verslag is zakelijk en procedureel correct, met precieze tijdsaanduidingen en persoonsbeschrijvingen (bijv. "gele regenjas en grijze hoed").

Document

Dit document is een register van de distributie van goederen of bonnen (aangeduid als "stuks") tijdens de bezettingsjaren. De namenlijst in de eerste twee kolommen bevat veel familienamen die kenmerkend zijn voor Volendam (zoals Veerman, Zwaan en Zwarthoed), wat de locatie van het distributiekantoor nader specificeert. De getallen achter de namen duiden waarschijnlijk op het aantal rantsoenbonnen dat aan specifieke winkeliers of distributiepunten werd verstrekt voor verdere verdeling. In de rechterkolom is een consolidatie van de cijfers te zien, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de reguliere kleinhandel, de Joodsche Raad en publieke diensten. De doorhalingen en correcties wijzen op een actief gebruikt administratief werkdocument.

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier (mogelijk een registerpagina of administratieve kladlijst).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, enigszins onregelmatig cursief handschrift. Er lijken later aantekeningen te zijn toegevoegd met een ander potlood of andere pen (zoals de adressen en de "oproepen" teksten). * **Ordening:** De lijst is grotendeels alfabetisch op achternaam gesorteerd. * **Afkortingen:** "Geb" staat voor "geboren". "Jr" en "Sr" voor Junior en Senior. "Prinsengrt" voor Prinsengracht. * **Opmerkelijke details:** Bij D. Korper staat de toevoeging "Carillonist". Er zijn diverse verwijzingen naar Amsterdamse locaties (Gaaspstraat, Prinsengracht, Goudsbloemstraat). * **Administratieve tekens:** Er staan verticale strepen en vraagtekens bij sommige namen, wat duidt op een controleproces of onduidelijkheid over de status van de persoon.

Handgeschreven leveringslijst of mutatieoverzicht van een bezorgroute.

* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve lijst van klanten met bijbehorende instructies voor leveringen. Er worden specifieke wijzigingen genoteerd zoals "verlagen" (hoeveelheid aanpassen) en "geheel afvoeren" (stoppen met leveren). * **Producten:** De afkorting "ger. aal" staat voor **gerookte aal** (paling). Daarnaast wordt er verwezen naar de verkoop of levering van **ijs**, wat duidt op een vishandel of een vergelijkbare handel in bederfelijke waren waarbij koeling cruciaal was. * **Topografie:** De genoemde adressen wijzen sterk in de richting van **Amsterdam**. Afkortingen als *N. Beetsstr.* (Nicolaas Beetsstraat), *Sum. str.* (Sumatrastraat) en *Rein. str.* (Reinwardtstraat) zijn kenmerkende Amsterdamse locaties (met name in West en de Indische Buurt). * **Handschrift:** Een vlot, functioneel midden-20e-eeuws cursief. De doorhalingen suggereren dat de lijst werd gebruikt tijdens de uitvoering van de werkzaamheden of bij het bijwerken van een grootboek.

Registerblad / Administratieve lijst (waarschijnlijk afkomstig uit een inventarisatie van de Joodse Raad of een roofinstantie zoals de Lippmann, Rosenthal & Co. bank).

* **Namen:** De lijst bevat uitsluitend Joodse namen (zoals Porcelijn, Beugeltas, Brilleslijper, Bolle). * **Geografie:** De adressen concentreren zich in de toenmalige Joodse wijken van Amsterdam, zoals de Jodenbuurt (Waterlooplein, Rapenburg, Zwanenburgwal) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Retiefstraat, President Brandstraat). * **Annotaties:** De kolom "Datum Inlevering" bevat cruciale informatie. Veel data liggen rond 26 en 27 januari 1942. De opmerkingen "Sicherheitspol" (Sicherheitspolizei), "gevangenis scheveningen" (het Oranjehotel) en "V.V. bij M.S." (vermoedelijk Vrijwillige Vertrek bij Maatschappelijk Steun, een eufemisme voor deportatie of ontruiming) duiden op actieve vervolging. * **Administratieve tekens:** Er staan kruisjes (x) voor sommige regels, wat kan duiden op een controle of een afwijkende status van die specifieke personen. De Romeinse cijfers achter de huisnummers geven de verdieping aan (hs = huis/begane grond).

Register of administratieve lijst (mogelijk bevolkingsregister, distributielijst of een naoorlogse inventarisatie).

* **Administratieve opzet:** De kolommen aan de linkerzijde bevatten waarschijnlijk dossiernummers of verwijzingen naar andere registers. De eerste kolom (1 t/m 13) lijkt een categorisering aan te duiden, de tweede kolom een volgnummer binnen die categorie. * **Demografie:** Een opvallend groot deel van de namen (o.a. Cohen, Fransman, Groenteman, Worms, Hakker) is joods van origine. Gecombineerd met de concentratie adressen in de Transvaalbuurt wijst dit sterk op een document gerelateerd aan de Amsterdamse joodse gemeenschap. * **Correcties:** Enkele namen zijn doorgehaald (Aalvel) of voorzien van een groot kruis, wat kan duiden op een wijziging in status (verhuizing, overlijden of administratieve afhandeling). * **Staat van het document:** Het handschrift is uniform, wat suggereert dat het register door één of enkele klerken is bijgehouden.

Logistiek overzicht / Vaarlijst voor de binnenscheepvaart.

Het document is een logistiek rapport betreffende de aanvoer van goederen (waarschijnlijk voedsel) naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van het document ligt in de rode annotatie onderaan. Er is een conflict tussen de geldende spertijden/brugtijden en de economische noodzaak van de markt. Omdat de schepen pas om 05:00 uur door de brug bij Haarlem mogen, arriveren ze pas na 08:00 uur bij de markt, wat voor de handel "te laat" is. De schrijver pleit voor een eerdere doorgang (tussen 03:30 en 04:00 uur), maar merkt in de kantlijn sceptisch op dat dit door de duisternis (verduisteringsvoorschriften) waarschijnlijk onhaalbaar is. De tweetalige koppen duiden op direct toezicht door de Duitse autoriteiten op de Amsterdamse voedseldistributie.

Handgeschreven administratieve lijst op gelinieerd papier.

* **Structuur:** De lijst is georganiseerd per wijk/sector ("West I"). De "x" achter de namen lijkt een afvinkteken voor een voltooide handeling (bijv. een bezoek, bezorging of registratie). * **Numerieke codes:** De getallen in de linkermarge (deels in rood) verwijzen mogelijk naar specifieke districten, bonnummers of categorieën van personen. Het getal "83 - 86" rechtsonder kan verwijzen naar paginanummers in een groter register. * **Doorhalingen:** De doorgehaalde regels suggereren een dynamische administratie waarbij personen werden uitgeschreven of verplaatst. Opvallend is dat de familie "De Vries" collectief lijkt te zijn verwijderd of verwerkt. * **Adressen:** Alle adressen bevinden zich in de wijk Amsterdam-West (o.a. Baarsjes en Oud-West). De toevoegingen I, II, III en 'h' (huis) duiden op de verdiepingen.

Handgeschreven proces-verbaal of inspectierapport betreffende voedseldistributie/prijsbeheersing.

Dit document lijkt een ambtelijke notitie of een rapportage van een controleur (zoals de Prijsbeheersing of de Crisis Controle Dienst) tijdens de Tweede Wereldoorlog. 1. **Prijsbeheersing:** Het middelste gedeelte over Johannes Wilhelmus Kool is cruciaal. Er wordt melding gemaakt van prijsverschillen bij de verkoop van appelen. In oktober 1944 waren prijzen strikt gereguleerd. De notitie "f 1.20 per kg" versus "f 0.25 per kg" suggereert ofwel een overtreding (woekerprijzen) of een vaststelling van wat de handelaar vroeg versus wat de officiële prijs was. 2. **Verificatie:** De vermeldingen "accord" bij verschillende namen (Tolhuysen, Brand, De Vries) wijzen erop dat deze verklaringen of voorraden zijn gecontroleerd en akkoord bevonden. 3. **Vordering voor de Centrale Keuken:** Het onderste gedeelte beschrijft een aanzienlijke hoeveelheid groenten (peen, peterselie, prei, sla) afkomstig van tuinders uit Sloten (toen nog een zelfstandige gemeente en de 'groentetuin' van Amsterdam). Deze partij is expliciet bestemd voor de "Cent. Keuken" (Centrale Keuken).

Dienstverslag / Rapport

Dit rapport biedt een inkijkje in de dagelijkse gang van zaken en de strikte discipline op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De Marktmeester voert een onverwachte nachtelijke controle uit op het personeel. De belangrijkste bevindingen zijn: * **Beveiliging en Wehrmacht:** Het toegangshek van de markt stond open vanwege nachtoefeningen van het Duitse leger, wat een uitzondering vormde op de normale veiligheidsprotocollen. * **Personeelsdiscipline:** Wacht Hertogs wordt aangetroffen in het wachthuisje vóór zijn officiële pauze. Hij voert ziekte (maagpijn) aan als excuus. De Marktmeester merkt specifiek op dat de deur van buiten vergrendeld was, wat mogelijk duidt op een poging om zijn aanwezigheid te verbergen of een onregelmatigheid in de wachtprocedure. * **Veiligheidsincident:** Een waakhond van het nabijgelegen etablissement Marcanti liep los en viel een stoker (Willems) aan. Dit incident werd gerapporteerd aan de chef van Marcanti om herhaling te voorkomen. De handgeschreven aantekeningen wijzen op een administratieve afhandeling door "Mr. Balk", een hogere ambtenaar binnen het marktwezen of de gemeente Amsterdam.

Getypt rapport met handgeschreven toevoegingen en stempels.

* **Inhoud:** Het document is een zakelijk verslag van een inspectieronde op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de vroege ochtenduren (04:15 - 05:00 uur). * **Incidenten:** De marktmeester rapporteert twee onregelmatigheden: 1. Een lid van de hondenwacht (Plats) die zich te vroeg in het wachthuisje begaf voor zijn rusttijd. Dit is expliciet met een rood kruisje gemarkeerd, wat suggereert dat dit als een disciplinaire overtreding werd gezien. 2. Een niet-afgesloten deur bij de W.C. van cantine Noord. * **Personeel:** Er worden verschillende namen genoemd (Hertogs, van Haeften, Hijkamp, J. de Vries, Plats), wat het document waardevol maakt voor genealogisch onderzoek of onderzoek naar de organisatie van de markt tijdens de oorlog. * **Stijl:** De taal is formeel-ambtelijk ("Ondergeteekende", "rapporteert U") en de spelling is conform de tijd (bijv. "hondenwachts" en "geteeckende"). ---

Handgeschreven lijst op verweerd papier/karton.

* **Inhoud:** Het document betreft een namenlijst waarbij de meeste namen zijn gemarkeerd met een 'x', wat duidt op een afvinklijst, presentielijst of een overzicht van verzonden stukken. * **Identificatie:** De namen op de lijst wijzen sterk in de richting van de Nederlandse literaire wereld van het interbellum. * **Jan Bloem** is zeer waarschijnlijk de dichter J.C. Bloem. * **Victor** zou kunnen verwijzen naar de criticus en dichter Victor E. van Vriesland. * **J. Slauerhoff** (hoewel moeilijk leesbaar) past perfect in dit literaire milieu. * De namen **De Vries** en **Steijns** komen veelvuldig voor in intellectuele kringen uit die tijd. * **Topografie:** De adressen onderaan ("60 Vischmarkt" en "De Ruyterkade") kunnen verwijzen naar locaties in Amsterdam of een andere Nederlandse stad met een maritieme historie. De Ruyterkade is een bekende kade in Amsterdam, wat de theorie van een verzamelpunt voor schrijvers of een redactieadres (bijv. nabij het Centraal Station) versterkt.

Dienstverslag / Rapport.

* **Kern van de melding:** Het rapport doet verslag van een controleronde op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De marktmeester rapporteert een conflict tussen het marktpersoneel en de Duitse bezettingsmacht ("groene bewakers"). * **Conflict:** De marktmeester verdedigt zijn personeel (De Groot), die verdacht gedrag van Duitse bewakers bij de groenteschepen had gemeld. De Duitse wachtcommandant beschouwt dit toezicht als een belediging ("beleediging") voor de Wehrmacht. * **Houding Marktmeester:** C. Blom stelt zich kordaat op tegenover de bezetter door expliciet te benoemen dat Duitse bewakers zich vaker goederen toe-eigenen die niet van hen zijn (diefstal). * **Operationele details:** Het document noemt specifieke locaties (Jan van Galenstraat, Keucheniusstraat) en personeelsnamen (Reinen, van Haeften, Hertogs, Monsees, de Groot, de Vries). Er is sprake van een doorgehaalde naam bij het emballageterrein, wat kan wijzen op een correctie tijdens het typen of een latere wijziging. * **Administratieve afhandeling:** De handgeschreven rode notitie onderaan geeft aan dat het rapport op 20 juni 1944 is besproken door de Bedrijfschef.

Getypt rapport op papier.

Het document is een zakelijk verslag over een incident betreffende de werkdiscipline en veiligheidsprocedures tijdens een luchtalarm in de Tweede Wereldoorlog. De kern van het conflict draait om de hiërarchie van gezag: de rapporteur (De Vries) wil het werk stilleggen conform de veiligheidsvoorschriften bij "luchtgevaar", terwijl de werkploeg (onder leiding van Molenaar) doorwerkt met expliciete toestemming van de "Groene Wacht". Opvallende kenmerken: * **Taalgebruik:** Gebruik van de naamvallen ("den heer", "vantevorenstaande") en de toenmalige spelling ("luchtallarm", "menschen"). * **Typefouten:** De typiste heeft op diverse plekken de spatie na een komma of tussen woorden vergeten ("6 December 1944,heb", "Molenaarheeft", "wachts"toestemming"). * **Correctie:** Op de tiende regel lijkt het woord "doch" te zijn doorgestreept of overschreven, gevolgd door "maar" op de volgende regel.

Getypte lijst op papier (doorslag/carbonkopie).

* **Identificatie:** Dit is een registratielijst van Joodse inwoners van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De letter "J" in de eerste kolom staat ontegenzeggelijk voor "Jood". * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (beginnend bij Visser, eindigend bij de toevoeging van Agsteribbe en Bierens onderaan). * **Gegevens:** Per persoon is de geboortedatum (vaak in twee formaten), de volledige naam en het exacte adres (inclusief verdieping) genoteerd. * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes en de Romeinse cijfers (I t/m V) wijzen op administratieve verwerking. Deze cijfers kunnen verwijzen naar verschillende transporten, wijken, of stappen in het proces van deportatie of tewerkstelling via de Joodse Raad of de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung*. * **Handgeschreven toevoeging:** De rode "V=92" rechtsonder is waarschijnlijk een totaaltelling of een dossiercode.

Document

Dit document is een administratieve lijst van Joodse inwoners van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst bevat namen, adressen en statussen met betrekking tot medische keuringen. Opvallende elementen: * **Terminologie:** De term "afgekeurd" duidt op ongeschiktheid voor de 'Arbeitseinsatz' (dwangarbeid) op medische gronden. Annotaties zoals "ziek, attest Dr." en "Geestesv." (geestesziek) dienden als bewijs voor vrijstelling of uitstel. * **Organisatie:** De annotatie "a/" voor bedrijfsnamen suggereert mogelijk een zakelijke of commerciële categorie binnen de lijst. * **Actualisering:** De doorgehaalde namen en de handgeschreven data (maart t/m juni) laten zien dat dit een werkdocument was dat gedurende meerdere maanden werd bijgehouden. * **Locaties:** De adressen beslaan bekende Amsterdamse wijken met een grote Joodse populatie in die tijd (o.a. de Rivierenbuurt en Zuid). ---

Getypte lijst met handgeschreven aantekeningen en rode doorhalingen.

De lijst vertoont een systematische registratie van voornamelijk Joodse Amsterdammers. De kolom "Steun-No." bevat vaak een 'J'-prefix, wat duidt op de aparte administratie voor de Joodse bevolking tijdens de bezetting. De kolom "Reden plaatsing" is in de praktijk gebruikt om de volledige voornamen handgeschreven toe te voegen aan de getypte initialen. De rode doorhalingen bij *J. Vleeschdrager* en *M. Weltevreden* duiden op het feit dat zij van de lijst zijn afgevoerd, wat in deze periode vaak een verandering in status betekende (zoals deportatie, vrijstelling of verhuizing).

# TRANSCRIPTIE H. de Vries, geb. 29.3.15 adres: Liniestraat 45 bis in tijd. dienst sinds 10.8.'42 _________ geen straf.

# TRANSCRIPTIE [Linksboven handgeschreven:] Verzonden 2/12 [Rechtsboven getypt:] HB. Mevrouw A. de Vries-v.d.Woude, Vinkenstraat 118 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 9. 46a/888/2 M. 2 December 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d.24 November jl. bericht ik U, dat aan Uw verzoek niet kan worden voldaan, aangezien U reeds jaren niet meer in den handel is. De Directeur, wnd.

# TRANSCRIPTIE f. 1000.- Th. de Vries Adm. afd. Fin. met de zaak dan Moet worden gefinancierd. Diversen - bevoorrading C.M. op verzoek -- J. Braem -

**COPIE** **Aanvang ziekte:** 10-7-1944 **Naam en voorletters:** De Vries C.G. **Functie en No.:** klerk No. 85 **Adres:** Warmondstraat 134 II

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in de bovenmarge:] *Verzonden 28/10* *C. de Leer* VP/G. den Heer A.Agsteribbe, Vrolikstraat 347 I, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wyk 20. 25/137/4 M 28 October 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 9 dezer verleen ik U hierbij alsnog gedurende ten hoogste twee maanden na dato dezes toestemming om zich op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat te laten vervangen door ...