Dienstverslag / Rapportage van diefstal. [Bovenaan de pagina]
No. 37/90/1 M. 1943 23/8

[Midden boven]
R A P P O R T

[Rechts boven]
Aan den Heer Steenbeek
Bedrijfschef van de Centrale Markt.

[Hoofdtekst]
ondergetekende, C. Blom, rapporteert u het volgende.
Daar er de laatste tijd regelmatig in de Hal wordt gestolen heb ik mij gisteravond aldaar verdekt opgesteld. Omstreeks 8 uur stond ik op de door mij uitgekozen plaats en zag dat controleur J de Vries de Hal binnen kwam. Om 8,15 uur kwam controleur van der Hoek, die blijkbaar een boodschap boven had gedaan, beneden en zag ik dat de Vries op hem aan stapte en spoedig daarna met van der Hoek in gesprek was. Dit gesprek heeft geduurd van 8,15 tot 8,35. Eerst voor de trap van de Ned:veiling later al loopende naar de uitgang aan de voorkant van de hal, waarna van der Hoek op zijn fiets stapte en weg reed. Dus in 20 minuten was niemand op het terrein. Toen van der Hoek weg was, kwam een van de hondenwachts in de Hal en ging op een spatbord van een auto zitten. Controleur de Vries was al spoedig met hem in gesprek, terwijl er later nog een mij onbekend persoon aan het gesprek deelnam. Deze man was gekleed in gele regenjas en grijze hoed. Dit gesprek duurde tot negen uur, toen liep de Vries de Hal uit, terwijl de hondenwacht met de onbekende persoon het gesprek nog vijf minuten voortzette. Ik heb toen de hondenwacht die al dien tijd geen ronde heeft gedaan een wenk gegeven dat hij uit de Hal moest gaan, waaraan hij voldeed. Om 9.10 uur zag ik controleur van Haefte in de Hal komen en deze bleef regelmatig heen en weer fietsen. Om 9.45 uur besloot ik een andere plaats on te zoeken. Het werd toen al schemerig en van de plaats waar ik stond zou ik het in donker niet kunnen bekijken. Toen ik voor dat doel overstak werd ik gezien door controleur van Haefte; ik wenkte deze dat hij door moest loopen, waaraan hij voldeed. Ongeveer 10.10 uur zag ik twee mannen de hal binnen komen door de ingang naast grossier de Geus. Deze liepen ongeveer ter hoogte van de plaats van grossier A. Kramer, toen ik hoorde, dat dat zij daar bij die stal stil hielden en iets oppakten en er mede weg liepen. Direct ging ik ze achterna en onder aan de veiling trap, riep ik hun aan, dat zij halt moesten houden. Inplaats hieraan gehoor te geven liepen zij door ik ben hun achterna gegaan en zag inmiddels dat er boven aan de veilingtrap een kist peren stond, die ik vermoedde, dat deze door hun was achtergelaten. Ik riep toen weer dat zij moesten blijven staan waaraan zij gehoor gaven. Zij beweerde eerst van de kist peren niets af te weten maar later gaven zij toe, dat zij deze hadden weggenomen. Ik heb hun toen medegenomen naar het kaarten kantoor waar zij aan de controleur dienstdoende rechercheur Boon hun naam en adres hebben opgegeven. Zij verklaarde respectievelijk genaamd te zijn:

CHRISTIAAN van OLDENHOF.
geboren te Amsterdam 11 September 1902, kantoorbediende, tijdelijk luchtwacht) wonende Kijkduinstraat 80/II te Amsterdam (W) en

HARM WOUDA.
geboren te Groningen 31 December 1903, Telegrafist Nederlandsche marine (tijdelijk luchtwacht) wonende Celebesstraat 33 huis te Amsterdam. Zij erkende de kist met peren ontvreemd te hebben voorgevende dat zij nergens fruit voor hun gezin konden koopen en daar hun kinderen (deze zijn volgens hun verklaring ziekelijk volgens de Dokter fruit moesten gebruiken.

[Linker marge - handgeschreven]
In dit rapport genoemde kist peren was eigendom van grossier A. Kramer (plaats in de hal no 15).
A. Kramer heeft inmiddels aangifte van diefstal gedaan.

[Onderzijde - handgeschreven en getypt]
D'n Heer Bedrijfschef van de Centrale Markt.
Amsterdam 12 Augustus 1943.
de Chef Marktonzichter,
[Handtekening: C Blom]

[Rechtsonder - handgeschreven]
Spoed! * Toedracht: Het document betreft een gedetailleerd verslag van een observatieactie door de Chef Marktonzichter C. Blom. Naar aanleiding van aanhoudende diefstallen heeft hij zich verdekt opgesteld. Hij observeert plichtsverzuim bij het personeel (vriendschappelijke gesprekken in plaats van surveillance) alvorens twee mannen op heterdaad te betrappen bij het stelen van een kist peren van grossier A. Kramer.
* Verdachten: Opvallend is dat beide verdachten (Van Oldenhof en Wouda) werkzaam zijn voor de "tijdelijke luchtwacht". De Luchtwachtdienst was in de oorlog een civiele organisatie ter ondersteuning van de luchtverdediging.
* Motief: De verdachten voeren sociale nood aan als motief (geen fruit kunnen kopen voor hun zieke kinderen). Dit is een veelvoorkomend thema in processen-verbaal uit de oorlogsjaren, aangezien schaarste en distributieproblemen tot grote tekorten leidden.
* Ambtelijke toon: Het verslag is zakelijk en procedureel correct, met precieze tijdsaanduidingen en persoonsbeschrijvingen (bijv. "gele regenjas en grijze hoed"). Dit document stamt uit augustus 1943, een periode van bezetting waarin de voedselschaarste in Nederland toenam. De Centrale Markt in Amsterdam (het huidige Food Center aan de Jan van Galenstraat) was het kloppend hart van de voedselvoorziening. Diefstal op de markt werd in deze tijd zwaar opgenomen omdat het de gecontroleerde distributie ondermijnde. De betrokkenheid van leden van de Luchtwacht toont aan dat zelfs personen in semi-officiële functies door de omstandigheden tot kleine criminaliteit werden gedreven. Het stempel "Spoed!" en de directe aangifte door de grossier wijzen op een snelle administratieve afhandeling van het incident. A. Kramer C. Blom J. de Vries