A. Kramer
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 43
A. Kramer (geb. 1886) was een groothandelaar en marktkoopman op de Centrale Markt en de Ten Katemarkt. In 1939 kreeg hij een huurovereenkomst voor pakhuisruimte B 12 op de Centrale Markt. In 1940 woonde hij in de Rozenstraat 215. In 1941 werd zijn verzoek om toegang als grossier afgewezen en kreeg hij een berisping wegens illegaal verhandelen van groentebonnen. In 1942 werd zijn aanvraag om toelating als grossier niet goedgekeurd. In 1943 was hij nog actief als handelaar onder oorlogstijdse beperkingen.
Archiefdocumenten
Handgeschreven archiefkaart of administratieve notitie (vermoedelijk een woningkaart of hulpkaart uit het Amsterdams bevolkingsregister).
* **Persoonsgegevens:** De kaart betreft Coenraad Adolf Kremer. De genoteerde leeftijd van 53 jaar in combinatie met de geboortedatum (1886) plaatst de notitie in het jaar 1939. * **Administratieve nummers:** * *H no. 128582*: Dit verwijst waarschijnlijk naar een 'Hulpkaart' of een specifiek dossiernummer in het Amsterdamse bevolkingsregister. * *huisvergunning Serie 15 no. 50*: Een officiële bewoningsvergunning. Het feit dat deze al in 1907 is uitgereikt (toen Kremer 21 was), duidt op een langdurige registratie in het systeem. * **Laatste regel:** De notitie "had aandaff. p. f. Smit - Zuid" is cryptisch. 'aandaff.' is waarschijnlijk een administratieve afkorting (mogelijk gerelateerd aan 'aandeel' of 'aanschaffing'). 'p. f.' zou kunnen staan voor 'per firma'. 'Zuid' duidt op een relatie met het stadsdeel Amsterdam-Zuid.
Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven aantekening.
Deze ambtelijke correspondentie betreft de administratieve afhandeling van een huurovereenkomst. De directeur van een niet nader genoemde gemeentelijke instantie (hoogstwaarschijnlijk de marktmeester of directeur van de Centrale Markt) stuurt een contract in tweevoud naar de Wethouder voor de Levensmiddelen. Het betreft de verhuur van een specifieke opslagruimte (pakhuisafdeling B 12) op het terrein van de Centrale Markt aan een zekere heer A. Kramer. De brief dient als begeleidend schrijven met het verzoek aan de wethouder om ervoor te zorgen dat de burgemeester het contract tekent, waarna het ter registratie kan worden teruggestuurd. Er wordt verwezen naar een eerder besluit van B&W uit april van dat jaar.
Ambtsbrief / Dienstbrief
Deze brief is een formeel administratief schrijven betreffende de verhuur van gemeentelijk vastgoed. De kern van de boodschap is het ter ondertekening aanbieden van een huurcontract voor een pakhuis (sectie B 12) op de Centrale Markt aan een zekere A. Kramer. De brief is een vervolgstap op een formeel besluit van het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) van 7 april 1939. De gehanteerde stijl is uiterst formeel en hoffelijk ("heb ik de eer U", "beleefd verzoeken"), wat standaard was voor de ambtelijke correspondentie van die tijd. De term "in duplo" geeft aan dat er twee exemplaren van het contract zijn bijgevoegd, zodat beide partijen na ondertekening een origineel exemplaar kunnen bezitten. De handgeschreven naam "m. Küpfer" rechtsboven duidt waarschijnlijk op de ambtenaar die het document heeft ontvangen, geparafeerd of gearchiveerd.
Document
* **Administratieve structuur:** De kaart dient om verschillende acties of brieven per dossiernummer (volgnummer) te groeperen. De afkorting "id." (idem) wordt gebruikt om aan te geven dat de afzender dezelfde is als in de bovenliggende regel (H. Broese). * **Inhoudelijke thema's:** De focus ligt op commerciële activiteiten, specifiek het verkrijgen van toestemming om te "verkoopen" op de "C.M." (waarschijnlijk de Centrale Markt). Daarnaast zijn er meldingen over het verlaten van een pakhuis en aanvragen voor standplaatsen. * **Opvallende details:** * De afkorting **"C.M."** verwijst in deze context bijna zeker naar een Centrale Marktinstelling. * De vermelding van **"mil. dienst"** (militaire dienst) in relatie tot het uitbetalen van "afzetgeld" (waarschijnlijk resterende handelsgelden of borg) is een belangrijk biografisch of historisch gegeven. * De locatie **"Duisburg"** wijst op grensoverschrijdende contacten of een specifiek bureau aldaar.
Officieel rapport (Rapport) van de Gemeente Amsterdam, Afdeling Marktwezen.
* **Persoon:** A. Kramer, 54 jaar, woonachtig in de Rozenstraat 215 te Amsterdam. * **Achtergrond:** Kramer was voorheen groothandelaar op de Centrale Markt (sinds de opening daarvan) tot eind 1939. Hij bezit een groothandelskenmerk (G.41713) en een ventvergunning (serie 15, No 26) voor aardappelen, groenten en fruit. * **Verzoek:** Hij verzoekt nu om een officiële erkenning als kleinhandelaar. * **Oordeel:** De controleur (H. Velthuis) bevestigt dat Kramer naar waarheid heeft gerapporteerd en momenteel als koper toegang heeft tot de markt. * **Afhandeling:** Het document bevat aantekeningen over de verdere administratieve verwerking, waaronder het stempelen van verklaringen en doorzending (mogelijk naar de Kamer van Koophandel).
Officiële oproepkaart/notificatie van een marktinventarisatie of marktwezen.
Dit document is een administratieve vastlegging van een officiële waarschuwing aan een marktkoopman in Amsterdam. De kern van de zaak is het "niet geregeld bezetten" van de toegewezen staanplaats op de Ten Katemarkt. * **Identificatie:** De afkorting "T.K.K. 349" verwijst vermoedelijk naar de standplaats of vergunning op de **Ten Kate Markt**. * **Handhaving:** De kaart toont aan dat er strikte controle was op de aanwezigheid van kooplui. Een onbezette plek betekende inkomstenderving voor de gemeente en een gat in het marktaanbod. * **Resultaat:** Uit de aantekening van de inspecteur blijkt dat er een gesprek heeft plaatsgevonden op de ochtend van 13 maart 1940, waarbij de koopman heeft toegezegd zijn plek voortaan weer "geregeld" in te nemen.
Document
In deze brief protesteert de firma Bakker & Brouwer tegen een afwijzing voor een standplaats of handelsvergunning (vermoedelijk op de Centrale Markt in Amsterdam). De officiële reden voor afwijzing was dat zij louter als "loonspuiters" (dienstverleners voor boomgaardonderhoud) werden gezien en niet als fruithandelaren. De firma voert drie argumenten aan om hun status als handelaar te bewijzen: 1. Het bezit van een officiële grossiersvergunning. 2. Het beheer van 27 hectare eigen boomgaard. 3. Actieve handelsregistraties ("punten") op de veilingen van Geldermalsen en Culemborg. De brief is een formeel verzoek om een hoorzitting om hun belangen te verdedigen.
Ambtelijke notitie/adviesrapport betreffende markttoelating.
Het document is een ambtelijk advies over de toelating van specifieke handelaren tot de Centrale Markt (C.M.) in Amsterdam. De kernpunten zijn: 1. **Bakker en Brouwer:** Er zijn geen zakelijke of persoonlijke bezwaren tegen hun toelating. Hun aanwezigheid zou de fruitaanvoer op de markt vergroten. Er is echter twijfel omdat zij de dubbelrol van "teler-grossier" vervullen, een functiemenging waarover nieuwe regelgeving in de maak is. 2. **Besluitvorming:** Er is sprake van een intern verschil van inzicht. Eén ambtenaar adviseert te wachten op nieuwe regels (zoals bij de casus Esveld), terwijl de "laatste ondergetekende" adviseert om hen voorlopig wel toe te laten als grossier. 3. **Casus A. Kramer:** Deze handelaar uit de Rozenstraat heeft een erkenning van de Centrale (NGFC), maar heeft een moeizame geschiedenis op de C.M. Hij moest in 1940 zijn pakhuis opgeven omdat hij zich als grossier niet kon handhaven en werkt sindsdien als kleinhandelaar/venter. Hij is echter wel actief op veilingen in Beverwijk en Delft.
Brief
* **Inhoud:** De heer A. Kramer verzoekt de directeur van het Marktwezen in Amsterdam om een pakhuis te mogen huren op Pier D of E. Hij motiveert dit verzoek door aan te geven dat hij door toewijzingen (punten) van verschillende veilingen in Nederland weer als grossier aan de slag kan, maar momenteel geen vaste plek of opslagruimte heeft. Hij merkt op dat de pieren A, B en C voor hem op dit moment "te bezwaarlijk" (waarschijnlijk te duur of te groot) zijn. * **Schrijfwijze:** Het handschrift is een vlot, enigszins formeel cursief. Er worden voor die tijd gebruikelijke archaïsche spellingen gebruikt zoals "zoo", "moge" en "sou". * **Administratieve sporen:** Het document is voorzien van een paars stempel van de gemeentelijke administratie (13 juli 1942, nummer 64/8/1), wat aantoont dat de brief de volgende dag al werd geregistreerd. De handgeschreven krabbel rechtsboven ("Th. Broere"?) is vermoedelijk de paraaf van de behandelend ambtenaar.
Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag).
Deze korte, zakelijke brief is een officiële afwijzing van een verzoek. De geadresseerde, de heer A. Kramer, had verzocht om als grossier (groothandelaar) toegang te krijgen tot de Centrale Markt in Amsterdam. De afwijzing is kordaat: het woord "niet" is onderstreept om de definitieve aard van de beslissing te benadrukken. De brief is ondertekend door een waarnemend ("wnd.") directeur. De lay-out is typisch voor ambtelijke correspondentie uit die tijd, met kenmerken en initialen in de marges.
Handgeschreven ambtelijke mededeling/notitie.
* **Taal en Toon:** Het document is geschreven in zakelijk, formeel Nederlands. De toon is kortaf en beslist, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. * **Inhoud:** De afzender reageert op een brief van 12 juli van de heer/mevrouw Kramer. Het verzoek om als grossier (groothandelaar) toegang te krijgen tot "de C.M." wordt expliciet afgewezen. Opvallend is dat het woord "niet" is onderstreept om de weigering te benadrukken. * **Afkortingen:** * **dd.:** *de dato* (gedateerd op). * **jl:** *jongstleden* (van de afgelopen maand). * **C.M.:** Gezien de locatie (Amsterdam) en de context van een "grossier", staat dit vrijwel zeker voor de **Centrale Markthallen** aan de Jan van Galenstraat.
Handgeschreven ambtelijke of zakelijke notitie/rapportage.
Dit document is een rapportage over de zakelijke handel en wandel van een zekere A. Kramer, waarschijnlijk opgesteld door of voor een controlerende instantie. De tekst schetst de transitie van Kramer van een actieve marktkoopman en grossier naar een handelaar die onder de beperkingen van de oorlogstijd tracht te opereren. Belangrijke punten in de analyse: * **Vergunningen:** Er wordt specifiek verwezen naar een groot- en kleinhandelsvergunning uit februari 1940 (vlak voor de Duitse inval), wat duidt op een legale status. * **Zakelijke verschuiving:** Kramer is in 1940 gestopt met grossieren omdat hij het niet meer kon "bolwerken" (financieel of logistiek niet meer vol te houden). * **Huidige status (1942):** Hij is nog steeds actief op diverse veilingen (Zeeland, Zuid-Holland, Delft), wat hij bewijst met kwitanties uit augustus 1942. * **Afhankelijkheid:** Op het moment van schrijven verkoopt hij zijn waren via een tussenpersoon (Van Saane), maar hij heeft de ambitie om weer zelfstandig te gaan handelen. * **Expansie:** Hij heeft "punten" (verkooppunten of toewijzingen) in verschillende regio's (Noord-Holland, Zuid-Holland), wat duidt op een breed distributienetwerk. * **Ervaring:** De notitie benadrukt dat hij al 20 jaar ervaring heeft op de Delftse veiling, wat zijn betrouwbaarheid of vakmanschap moet onderstrepen.
Brief (handgeschreven)
* **Taal en Stijl:** De brief is geschreven in een formele, ietwat verouderde stijl (bijv. "in het genot werd gesteld"). Opvallend is dat de schrijver begint in de derde persoon ("Ondergetekende... vroeg hij"), maar halverwege overschakelt naar de eerste persoon ("heb ik mij weer..."). * **Inhoud:** De heer Kramer beklaagt zich over de stroperige bureaucratie bij het Gemeentelijk Marktwezen. Hij probeert al vijf weken een standplaats of pakhuisje te huren op de Centrale Markt, maar wordt door ambtenaren (de heren Broerse en Dijkstra) herhaaldelijk doorverwezen zonder resultaat. * **Kerngezegde:** De schrijver gebruikt de klassieke Nederlandse uitdrukking "van het kastje naar de muur gestuurd worden" om zijn frustratie over de ambtelijke gang van zaken te beschrijven. * **Toestand:** Het handschrift is goed leesbaar, geschreven op gelinieerd papier. Er zijn administratieve nummers boven aan de pagina toegevoegd door de ontvangende instantie.
Handgeschreven brief (waarschijnlijk een uittreksel of slot van een verzoekschrift).
* **Inhoud:** De schrijver, A. Kramer, verzoekt om een toewijzing (vermoedelijk een standplaats of handelsvergunning) op de Centrale Markt in Amsterdam. Hij voert aan dat hij al over toewijzingspunten beschikt bij diverse andere veilingen in Nederland (Beverwijk, Delft, Zeeland, Zuid-Holland). * **Klacht:** De kern van het betoog is een gevoel van onrechtvaardigheid: Kramer stelt dat er momenteel handelaren op de Centrale Markt actief zijn die helemaal geen toewijzingen hebben. Hij biedt aan om hun namen te noemen. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd, maar de laatste zin ("vriendelijk doch dringend") duidt op een sterke aandrang voor een officiële verantwoording bij een eventuele afwijzing. * **Taalgebruik:** Opvallend is dat de schrijver consequent de slot-n weglaat bij meervouden en infinitieven (*veilinge, punte, worde, genome, kunne, noeme, beslisse, dele*). Dit duidt op een weergave van de gesproken taal of een specifieke sociale achtergrond van de schrijver.
Doorslag van een officiële disciplinaire brief/kennisgeving.
* **Inhoud:** De brief is een officiële berisping en strafoplegging aan de heer A. Kramer. Hij wordt beschuldigd van het illegaal verhandelen van groentebonnen (distributiebonnen). * **Straf:** Als gevolg van deze overtreding wordt hem de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam ontzegd voor een periode van veertien dagen (van 29 april tot en met 12 mei 1942). * **Grondslag:** De straf wordt opgelegd op basis van artikel 35, lid 1 van het geldende Reglement op de Centrale Markt. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands van de vroege jaren '40 (bijv. "den goeden gang van zaken", "a.s.").
Handgeschreven zakelijke correspondentie (waarschijnlijk een concept of kopie).
De brief is een formele kennisgeving aan een zekere A. Kramer betreffende een aanvraag om toegelaten te worden als grossier (groothandelaar) bij een instantie aangeduid als "C.M.". De afzender stelt de ontvanger op de hoogte dat deze aanvraag niet direct gehonoreerd kan worden, omdat er eerst een "diepgaand onderzoek" vereist is. De toon is zakelijk en procedureel. De doorhaling ("Zoodra hier") suggereert dat de schrijver tijdens het formuleren zijn zin aanpaste voor een vlottere loop.
Officiële brief.
* **Inhoud:** De brief is een formele mededeling aan de heer A. Kramer. In reactie op zijn verzoek van 15 augustus 1942 laat het Marktwezen weten dat er een "diepgaand onderzoek" nodig is voordat hij kan worden toegelaten als grossier op de Centrale Markt. * **Toon:** De toon is afstandelijk en bureaucratisch, typerend voor overheidscommunicatie uit die periode. * **Handgeschreven notitie:** De aantekening "Kramer werd reeds bezocht" suggereert dat er tussen de verzending van de brief en het archiveren ervan reeds een controlebezoek heeft plaatsgevonden. * **Contextuele aanwijzingen:** De aanduiding "Wijk 9" verwijst naar de wijkindeling van Amsterdam (de Jordaan). Het referentienummer en de opmaak zijn standaard voor de gemeentelijke diensten van Amsterdam in de jaren '40.
Doorslag van een officiële brief (typewerk).
In deze brief reageert de directeur op een verzoek van de heer A. Kramer van 15 augustus 1942. Kramer had schijnbaar een aanvraag ingediend om als grossier (groothandelaar) te mogen werken op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur antwoordt dat er eerst een "diepgaand onderzoek" moet worden ingesteld naar de toelating van de aanvrager. Er wordt geen expliciete reden gegeven voor dit onderzoek, maar de afhandeling van de aanvraag wordt hiermee opgeschort tot nader order.
Zakelijke brief / administratieve correspondentie
Deze brief illustreert de strikte regulering van de handel in groenten en fruit tijdens de bezettingsjaren. Er worden twee specifieke casussen besproken: 1. **Firma Spiering (Leerdam):** Er is sprake van een proces-verbaal wegens "ernstige prijs-overschrijding". De Centrale wacht op de formele uitspraak van de Inspectie voor de Prijzen om over te gaan tot het aanwijzen van vervangers, waarbij men er al van uitgaat dat het bedrijf gesloten zal worden of de vergunning zal verliezen. 2. **A. Kramer (Amsterdam):** Hier is sprake van een geschil over de status van de handelaar (groothandel vs. kleinhandel). De Centrale weigert vooralsnog de groothandelserkenning in te trekken omdat de huidige vergunning de verkoop als kleinhandelaar toestaat.
Handgeschreven lijst op gelinieerd papier.
* **Structuur:** Het document is een administratieve inventarisatie van huurders of standhouders. Het is strikt onderverdeeld in secties op basis van de fysieke locatie: "nissen" (kleine nissen/verdiepingen), "kantoren", "plaatsen in de hal" en "plaatsen buiten de hal". * **Sectoren:** De lijst wordt gedomineerd door de groente- en fruithandel. Dit blijkt uit bedrijfsnamen als "Mooy's fruitimport" en de aanwezigheid van de "Tuinders Veiling Ver." * **Organisaties:** * **V.B.N.A.:** Dit staat waarschijnlijk voor de *Vereniging van Bemiddelingskantoren voor de Nederlandse Aardappelhandel*. Dat zij meerdere kantoren (77 t/m 83) bezetten, duidt op een grote administratieve aanwezigheid. * **AVVN:** Het "Algemeen Verbond v. Volkstuinverg." is de landelijke organisatie voor amateurtuinders, die blijkbaar ook kantoor hield op dit terrein. * **Genealogische waarde:** De lijst bevat een grote hoeveelheid familienamen die verbonden waren aan de Amsterdamse markthandel (zoals Matthaei, Kramer en de Jong). Sommige vermeldingen geven familieverhoudingen aan ("Sr.", "Jr.", "Wed.").
Dienstverslag / Rapportage van diefstal.
* **Toedracht:** Het document betreft een gedetailleerd verslag van een observatieactie door de Chef Marktonzichter C. Blom. Naar aanleiding van aanhoudende diefstallen heeft hij zich verdekt opgesteld. Hij observeert plichtsverzuim bij het personeel (vriendschappelijke gesprekken in plaats van surveillance) alvorens twee mannen op heterdaad te betrappen bij het stelen van een kist peren van grossier A. Kramer. * **Verdachten:** Opvallend is dat beide verdachten (Van Oldenhof en Wouda) werkzaam zijn voor de "tijdelijke luchtwacht". De Luchtwachtdienst was in de oorlog een civiele organisatie ter ondersteuning van de luchtverdediging. * **Motief:** De verdachten voeren sociale nood aan als motief (geen fruit kunnen kopen voor hun zieke kinderen). Dit is een veelvoorkomend thema in processen-verbaal uit de oorlogsjaren, aangezien schaarste en distributieproblemen tot grote tekorten leidden. * **Ambtelijke toon:** Het verslag is zakelijk en procedureel correct, met precieze tijdsaanduidingen en persoonsbeschrijvingen (bijv. "gele regenjas en grijze hoed").
Getypte administratieve lijst met handgeschreven (rode) annotaties en doorhalingen.
Dit document is een register van marktkooplieden die over een tijdelijke vergunning ("losse plaatsen") beschikten op de Ten Katemarkt in Amsterdam-West. Het document weerspiegelt een actieve administratie waarbij gegevens regelmatig werden bijgewerkt. De rode handgeschreven notities duiden op een controle of audit van de marktmeester, waarbij de frequentie van aanwezigheid werd genoteerd (sporadisch, af en toe, geregeld). De "X" achter de artikelen duidt waarschijnlijk op een bevestiging van de activiteit of betaling. Opvallend is de grote variëteit aan goederen: van levensmiddelen zoals verse vis (vaak uit Volendam) en bloemen, tot nicheproducten zoals likdoornzalf, zoolbeslag en eierkloppers. Er zijn diverse personen met typisch Joodse achternamen (o.a. Jacobs, Speyer, Frenkel) woonachtig in de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Waterlooplein), wat essentieel is voor historisch onderzoek naar de Amsterdamse marktbevolking.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst - Dapperstraat
| 469 | A.Kramer | 25-2-86 | Rozenstraat 215 I | Ten Katestraat |
Getypte administratieve lijst met handgeschreven (rode) annotaties en doorhalingen.
| A. Kramer | 25-2-85 | Rozenstraat 215 | idem *of en toe* |
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats idem *of en toe*
Waterlooplein — standplaats A
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (waarschijnlijk een uittreksel of slot van een verzoekschrift). * **Schrijver:** A. Kramer. * **Adres:** Rozenstraat 215-II, Amsterdam C. * **Datum:** Onbekend (geschat midden 20e eeuw op basis van handschrift en context). * **Kenmerken:** Liniëring aanwezig, rode onderstreping voor nadruk.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven archiefkaart of administratieve notitie (vermoedelijk een woningkaart of hulpkaart uit het Amsterdams bevolkingsregister). * **Persoon:** C. A. Kremer (Coenraad Adolf Kremer), geboren op 8 maart 1886. * **Locatie:** 1e Bloemdwarsstraat 9 I, Amsterdam (de Jordaan). * **Datering:** Omstreeks 1939 (gebaseerd op de vermelde leeftijd van 53 ja...
# TRANSCRIPTIE 1e Bloemdwarsstraat 9 I C. A. Kremer, oud 53 jaar (geb. 8-3-1886); H no. 128582 huisvergunning Serie 15 no. 50 (uitreiking v.a. 30.7.1907); had aandaff. p. f. Smit - Zuid.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Briefkaart (voorzijde met adressering). * **Datering:** Onbekend (geen poststempel), vermoedelijk eerste helft 20e eeuw (ca. 1920-1945). * **Taal:** Nederlands. * **Ontvanger:** R. J. Krammer. * **Adres:** St. Antoniesbreestraat 40 II, Amsterdam.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve indexkaart van de Dienst Marktwezen (Amsterdam). * **Kenmerk:** $N^o$ 27/41/3 M. 1940. * **Datum:** 3 juli 1940 (met eerdere vermelding van 13 maart). * **Betrokkene:** De heer A. Kramer, woonachtig aan de Rozengracht 215 II, Amsterdam. * **Locatie:** Markt Ten Katestraat. * **Onderwerp:** Oproeping wegens het niet geregeld bezetten...