AI-Synthese 44

H. van Dijk was een marktkoopman actief op de Centrale Markt (als bloemengrossier, huurder, debiteur, ontvanger, grossier, grootboer, ondernemer) en de Ten Katestraat (fruitverkoper, specifiek grapefruit). Hij koopte ook aardbeien bij B.E.T. in Beverwijk. In 1942 werd zijn vergunning voor het verkopen van koek ingetrokken omdat hij dit deed zonder distributiebonnen, wat leidde tot een schorsing voor een jaar. In 1943 werd zijn huurcontract voor pakhuisruimte C 14 eenzijdig ontbonden door het Marktwezen. In 1944 verzoekt M.H. van Dijk (waarschijnlijk dezelfde persoon of familielid) om een nieuwe standplaats op het Waterlooplein na een schorsing.

Lotgevallen

1942 vergunningintrekking Vergunning verkoopt koek zonder distributiebonnen ingetrokken
1942 schorsing Geschorst voor een jaar
1943 contractontbinding Huurcontract pakhuisruimte C 14 eenzijdig ontbonden op Centrale Markt

Handel

bloemenaardbeiengrapefruitkoek Centrale MarktTen KatestraatWaterlooplein
bloemenaardbeiengrapefruitkoekCentrale MarktTen Katestraatdistributiebonnenschorsing
Gebaseerd op 10 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-308 | Pagina 26 | 1940

Zakelijke verklaring op briefpapier.

Dit document is een formele verklaring afgegeven door de directie van de veiling B.E.T. in Beverwijk. De verklaring dient als bewijs dat de heer H. van Dijk uit Amsterdam een vaste zakelijke relatie is die al jarenlang aardbeien inkoopt tijdens het seizoen. Opvallend is het verschil in de naam van de NV: in de briefkop staat "Aardappelenveilingen", terwijl in de ondertekening specifiek "AARDBEIENVEILINGEN" is getypt, wat aansluit bij de inhoud van de verklaring. De afkorting B.E.T. stond waarschijnlijk voor "Beverwijkse Export Tuinbouwveiling".

Archief 745 | 745-356 | Pagina 364 | 1941

Dienstbrief/memorandum (doorslag of archiefkopie).

* **Inhoud:** De directeur van de betreffende dienst stuurt een huurcontract in tweevoud ("in duplo") door naar de wethouder. Het contract betreft de huur van een specifieke pakhuisruimte (C 14) op de Centrale Markt door een zekere H. van Dijk. * **Taalgebruik:** De brief hanteert de voor die tijd gebruikelijke formele, ambtelijke stijl ("heb ik de eer U... te doen geworden", "Ik moge U beleefd verzoeken"). De spelling is de oude spelling (bijv. "pakhuisafdeeling", "onderteekening", "retourneeren"). * **Proces:** Het document illustreert de administratieve hiërarchie en workflow: de directeur stelt het contract op, de wethouder dient het voor te leggen aan de Burgemeester voor ondertekening, waarna het teruggaat naar de directeur voor definitieve registratie. * **Handtekening:** Er is geen handtekening aanwezig, wat bevestigt dat dit een archiefkopie (doorslag) is van het verzonden origineel. De handgeschreven aantekening "Verzonden 18/8" diende voor de interne verzendadministratie.

Archief 745 | 745-369 | Pagina 78 | 1942

Officieel rapport / ambtsbericht.

* **Inhoud:** Het document is een rapportage van een controleur aan de Bedrijfschef van het Amsterdamse Marktwezen. Het betreft de verificatie van de werkervaring en de intenties van de 22-jarige W.H. van den Tijkel, die een eigen groothandel in groenten en fruit wil starten op de Centrale Markt. * **Verificatie:** De controleur bevestigt dat Van den Tijkel sinds 1936 bij diverse firma's op de markt heeft gewerkt (o.a. Gebr. van der Meij en H. van Dijk) en dat zijn aanvraag te goeder trouw lijkt. * **Administratieve verwerking:** Het document bevat diverse archiefkenmerken (2B/32/1 M) en een instructie om de bijbehorende vragenlijst te stempelen en door te sturen naar "den Haag". Dit wijst op een gecentraliseerde controle op de handel tijdens de bezettingsjaren. * **Opvallende taalkenmerken:** Gebruik van "daatoe" (daartoe) en de spatie in "zi jn" zijn waarschijnlijk typefouten of archaïsmen.

Archief 745 | 745-378 | Pagina 363 | 1942

Officiële correspondentie (doorslag/copie).

* **Inhoud:** De brief is een korte zakelijke oproep. De waarnemend directeur reageert op een brief van de heer Van Dijk van 21 juli 1942. Van Dijk wordt verzocht zich te melden bij de bedrijfschef van de "mijnndienst" (waarschijnlijk een typefout voor "mijndienst", wat in Amsterdamse context vaak sloeg op de Stadsreiniging of een specifieke afdeling daarvan). De afspraak vindt plaats in de Centrale Hal, standplaats No.H.69, tussen 9:00 en 10:00 uur 's ochtends. * **Vorm:** Het betreft een doorslag van een getypte brief, wat gebruikelijk was voor het archief van de verzendende instantie. De handgeschreven datum bovenaan diende waarschijnlijk voor snelle archivering op datum. De typfout "mijnndienst" (met dubbele 'n') is typerend voor handmatig typewerk. * **Toon:** De toon is formeel en direct ("verzoek ik U zich te willen vervoegen"), passend bij de ambtelijke communicatie van die tijd.

Archief 745 | 745-415 | Pagina 348 | 1943

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Kern van de correspondentie:** De brief stelt de huurder, de heer H. van Dijk, op de hoogte van de eenzijdige ontbinding van zijn huurcontract voor 'pakhuisafdeeling no. 14' op Pier C. De reden hiervoor is de vordering van deze pier door de Duitse bezettingsmacht. * **Financiële afwikkeling:** Er vindt een administratieve verrekening plaats. De huurder krijgt f. 61,11 terug voor de periode in april dat hij geen gebruik meer kon maken van pakhuis no. 14. Tegelijkertijd wordt er f. 55,-- in rekening gebracht voor de huur van een ander pakhuis (B 15) over diezelfde periode. Het resterende bedrag van f. 6,11 mag de huurder in mindering brengen op zijn volgende maandhuur van f. 75,--. * **Taalgebruik:** De brief hanteert de toenmalige spelling (bijv. "Duitsche", "termijn loopende") en is formeel-zakelijk van toon. Het is een typisch voorbeeld van de ambtelijke afhandeling van oorlogsmaatregelen.

Archief 745 | 745-397 | Pagina 597 | 1943

Administratieve lijst (getypt met handgeschreven annotaties).

* **Administratieve structuur:** Het document is een registerblad (nummer III) dat systematisch is opgezet. De toewijzing van een "Stamno." (stamnummer) suggereert dat elke persoon of elk huishouden een uniek identificatienummer had in dit specifieke registratiesysteem. * **Terminologie:** "Ingehouden Boekjes" verwijst in een Nederlandse context van de jaren '40 bijna altijd naar de distributiebescheiden. Dit kon gebeuren bij overlijden, verhuizing, arrestatie, of als sanctie bij overtredingen van de distributiewet. * **Geografie:** Alle herleidbare adressen bevinden zich in Amsterdam, verspreid over stadsdelen als Oud-West (Kinkerbuurt, Bellamybuurt), De Pijp (Albert Cuypstraat, Rustenburgerstraat) en de Jordaan (Lindengracht, Egelantiersgracht). * **Handgeschreven annotaties:** Deze wijzen op de status of de plek waar het ingehouden boekje zich bevindt. * **"ten Kalebhand" / "ten Kaleb":** Dit is een veel voorkomende, maar lastig te duiden afkorting in dit document. Het zou kunnen verwijzen naar een specifieke functionaris of een kantoorlocatie (mogelijk "Kaleb" als verbastering of afkorting). * **"Lindengr." / "Wester-" / "Alb. Cuypstr.":** Verwijzingen naar bijkantoren van de distributiedienst (bijv. Distributiekantoor Lindengracht). * **"Alt. R." / "A. R.":** Mogelijk afkortingen voor "Afdeling Registratie" of een soortgelijke administratieve eenheid. * **"of Buurtinst.":** Verwijzing naar een "Buurtinstelling", mogelijk voor maatschappelijk werk of lokale controle.

Archief 745 | 745-427 | Pagina 128 | 1944

Document

Het document fungeerde als een werklijst voor de administratie van een groothandelsmarkt. De drie kolommen geven de naam van de handelaar, het marktnummer (het toestel ter plaatse op de Pier of in de Hal) en het "Thuis"-nummer (vaak een kantoor of woonadres in omliggende plaatsen zoals Rijnsburg, Zuid-Scharwoude of Amstelveen). De handgeschreven toevoegingen tonen aan dat de lijst constant geactualiseerd werd: voorletters werden toegevoegd, namen van opvolgers of bewindvoerders genoteerd, en bedrijfsomschrijvingen (zoals "West Ind. Ban. Import") verduidelijkt. Sommige groepen nummers zijn samengevoegd met accolades (bijv. bij P.H. Buys), wat duidt op meerdere beschikbare lijnen.

Archief 745 | 745-425 | Pagina 522 | 1944

Getypte brief met handgeschreven handtekening, stempels en aantekeningen.

In deze brief verzoekt M.H. van Dijk de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam om opnieuw een standplaats te mogen innemen op de markt van het Waterlooplein. De aanleiding is een eerder besluit (van 19 januari 1944) waarbij een opgelegde schorsing is ingekort. Van Dijk geeft aan dat hij vanaf 8 januari 1944 officieel weer is toegelaten tot de markten en vraagt nu specifiek om zijn plek op het Waterlooplein terug te krijgen. De brief is zakelijk en beleefd opgesteld, passend bij de formele correspondentie met overheidsinstanties in die tijd. De diverse stempels en nummers duiden op de administratieve verwerking door de gemeente Amsterdam.

Archief 745 | 745-425 | Pagina 525 | 1944

Handgeschreven ambtelijke notitie/dossierstuk betreffende marktvergunningen.

Dit document is een administratieve notitie betreffende de marktvergunning van mevrouw M.H. van Dijk. Uit de tekst kunnen we de volgende gang van zaken reconstrueren: 1. **Strafmaatregel:** Mevrouw Van Dijk werd op 8 september 1942 voor een jaar geschorst. De reden was een overtreding van de distributiewetgeving: het verkopen van koek zonder de verplichte distributiebonnen. 2. **Verlenging/Aanpassing:** De schorsing lijkt langer te hebben geduurd dan het oorspronkelijke jaar, aangezien de einddatum later werd vastgesteld op 7 januari 1944. 3. **Aanvraag:** Bij het aflopen van haar schorsing verzocht zij om een vaste standplaats op de Nieuwmarkt. Er is verwarring in het document over de locatie (Waterlooplein is doorgestreept). 4. **Complicatie:** De directeur van de markten hield de beslissing aan. Tijdens het onderzoek bleek dat haar echtgenoot, B.H. Kolder, sinds 1 november (vermoedelijk 1943) al een vergunning had voor een vaste plaats in de Dapperstraat voor de verkoop van consumptie-ijs en frisdrank, maar dat hij deze plek niet gebruikte. 5. **Conclusie:** De notitie eindigt met de constatering dat Kolder geen plaats mag innemen op de Nieuwmarkt. Dit suggereert een beleid waarbij echtparen niet zomaar meerdere of specifieke gewilde standplaatsen mochten bezetten, zeker niet als bestaande vergunningen onbenut bleven.

Archief 745 | 745-1406 | Pagina 155 |

Getypte administratieve lijst met handgeschreven (rode) annotaties en doorhalingen.

Dit document is een register van marktkooplieden die over een tijdelijke vergunning ("losse plaatsen") beschikten op de Ten Katemarkt in Amsterdam-West. Het document weerspiegelt een actieve administratie waarbij gegevens regelmatig werden bijgewerkt. De rode handgeschreven notities duiden op een controle of audit van de marktmeester, waarbij de frequentie van aanwezigheid werd genoteerd (sporadisch, af en toe, geregeld). De "X" achter de artikelen duidt waarschijnlijk op een bevestiging van de activiteit of betaling. Opvallend is de grote variëteit aan goederen: van levensmiddelen zoals verse vis (vaak uit Volendam) en bloemen, tot nicheproducten zoals likdoornzalf, zoolbeslag en eierkloppers. Er zijn diverse personen met typisch Joodse achternamen (o.a. Jacobs, Speyer, Frenkel) woonachtig in de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Waterlooplein), wat essentieel is voor historisch onderzoek naar de Amsterdamse marktbevolking.

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-397 | Pagina 597 | 1943

Administratieve lijst (getypt met handgeschreven annotaties).

#1 H. van Dijk Bellamydwarsstraat 13.
administratieve lijst handschrift onder 80% 68%

| 1233. | H. van Dijk | Bellamydwarsstraat 13. | [*ten Kalebhand*] |

Archief 745 | 745-427 | Pagina 132 | 1944

Getypte lijst met telefoonnummers van groothandelaren (grossiers).

#8 H.van Dijk 80477
administratieve lijst 81191 getypt 60%

| H.van Dijk | idem | 80477 | 81191 |

Archief 745 | 745-427 | Pagina 133 | 1944

Getypte lijst met namen en telefoonnummers.

#8 H.van Dijk 80477
administratieve lijst 81191 getypt 60%

| H.van Dijk | idem | 80477 | 81191 |

Archief 745 | 745-427 | Pagina 134 | 1944

Getypte lijst met namen en telefoonnummers.

#8 H. van Dijk 80477
administratieve lijst 81191 getypt 60%

| H. van Dijk | idem | 80477 | 81191 |

Archief 745 | 745-1406 | Pagina 155 |

Getypte administratieve lijst met handgeschreven (rode) annotaties en doorhalingen.

#13 H. van Dijk Bellamydwarsstraat 13 hs
administratieve lijst idem X handschrift onder 80% 80%

| H. van Dijk | 15-5-02 | Bellamydwarsstraat 13 hs | idem X |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-1406.md | 1406

Uilenburg — standplaats idem X

idem X Overig
Bron: 745-361.md | 1941

Onbekend — standplaats Spanjaard en de Vries 10

Bron: 745-360.md | 1941

Onbekend — standplaats 0

0.17 Overig
Bron: 745-360.md | 1941

Onbekend — standplaats Pinto 1

1.11 Overig
Bron: 745-361.md | 1941

Onbekend — standplaats 13 66 P

0 32 Overig
Bron: 745-388.md | 1942

Onbekend — standplaats C

2.85 Overig
Bron: 745-388.md | 1942

Uilenburg — standplaats Ten Katestr

Ten Katestr. grapefruit Fruit & Groenten
Bron: 745-405.md | 1943

Onbekend — standplaats B 1 X

B 1 X Overig
Bron: 745-414.md | 1943

Onbekend

Bron: 745-427.md | 1944

Onbekend — standplaats 81191

81191 Overig
Bron: 745-427.md | 1944

Onbekend — standplaats 81191

81191 Overig
Bron: 745-427.md | 1944

Onbekend — standplaats 81191

81191 Overig
Bron: 745-427.md | 1944

Onbekend — standplaats 81191

81191 Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-378 | Pagina 365 | 1942

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauwe inkt]: 30/7-42 [Handgeschreven in blauwe inkt, onduidelijke naam of paraaf]: [Vurwonder?] [Rechtsboven]: HB. [Adresseringsblok]: den Heer H. van Dijk, Bellamydwarsstraat 13 hs, <u>Amsterdam-West.</u> [Rechts]: Wijk 12. [Links]: 37/81/2 M. [Rechts]: 30 Juli 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 21 Juli j.l. verzoek ik U zich te willen vervoegen bij d...

Relevantie: 84% ** de directeur, wnd. (waarnemend), van een niet nader genoemde dienst (mogelijk stadsreiniging of een gemeentelijke instelling). +3
Archief 745 | 745-329 | Pagina 385 | 1940

# TRANSCRIPTIE *Extra* [handgeschreven] HG. den Heer Joh. van Dijk, Kinkerstraat 369 I, Amsterdam-West. Wijk 25. 37/160/3 M. 18 November 1940. Hiermede verzoek ik U zich...

Relevantie: 83% ** de directeur (vermoedelijk van de amsterdamse dienst handelsinrichtingen en gemeentemarkten, gezien de afkorting 'hg')., ** den heer joh. van dijk +2
Archief 745 | 745-348 | Pagina 423 | 1941

# TRANSCRIPTIE VP/HG. 28/2/2 M. 16 Januari 1940. den Heer J.C.v.d.Vinden, Rijnstraat 74, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wijk 22A.

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-363 | Pagina 376 | 1941

# TRANSCRIPTIE VD/HG. *later* [handgeschreven] den Heer J. Klein, Spaarndammerdijk 17 III, Amsterdam-Centrum. Wijk 16. 72/58/2 M. 29 September 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 8 dezer deel ik U mede, dat van de daarin vervatte klacht goede nota is genomen. De Directeur,

Relevantie: 82% ** de directeur (waarschijnlijk van een gemeentelijke instelling of nutsbedrijf in amsterdam).
Archief 745 | 745-329 | Pagina 385 | 1940

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Dienstbrief / officiële correspondentie (doorslag of archiefkopie). * **Datum:** 18 november 1940. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Amsterdamse Dienst Handelsinrichtingen en Gemeentemarkten, gezien de afkorting 'HG'). * **Ontvanger:** Den Heer Joh. van Dijk, Kinkerstraat 369 I, Amsterdam-West. * **Kenmerken:** Getypt op dun doorslagp...

Relevantie: 82% ** de directeur (vermoedelijk van de amsterdamse dienst handelsinrichtingen en gemeentemarkten, gezien de afkorting 'hg')., ** den heer joh. van dijk +2