Getypte notulen of verslag van een vergadering. - 9 -

De Voorzitter stelt 3 vragen:
1. hoeveel personen maken thans hun beroep van het ophalen van papier etc. (zonder vergunning)?
2. wanneer het werk aan deze menschen onmogelijk wordt gemaakt, komen zij dan ten laste van Maatschappelijken Steun en wordt hun werk dan overgenomen door den bona fide lompenhandel?
3. hoe kunnen de liefdadige instellingen worden geholpen?

De heer Presser antwoordt op vraag 1, dat volgens een telling van den Algemeenen Ventersbond ± 200 personen hun werk maken van het ophalen van kranten etc. Dit zijn dan alleen de volwassen personen. De kinderen zijn niet geteld. Het komt voor, dat een heel gezin bij het ophalen werkzaam is.
Op vraag 2 antwoordt spreker, dat een aantal van de hierbedoelde personen reeds steun geniet; een aantal met ventvergunning is door concurrentie gedwongen, ook kranten gaan ophalen; terwijl een aantal personen zich hiermede bezighouden, die bovendien nachtarbeid verrichten. Naar sprekers overtuiging zal slechts een gering aantal krantenophalers, wanneer zij hun bedrijf moeten staken, ten laste van Maatschappelijken Steun komen.
De Algemeene Ventersbond heeft een circulaire aan de burgerij gericht, waarin wordt aangespoord om oud papier aan den bona fide handel te verkoopen en wel tegen 1½ ct per kg. De groothandelsprijs bedraagt op 't oogenblik f 1,50 per 100 kg. Desondanks heeft de bond er bij zijn leden op aangedrongen tegen den bovengenoemden prijs van 1½ ct per kg. op te koopen, ook al wordt er dan niets op verdiend, alleen om de bedelaars te verdringen, die niet alleen oud papier, maar ook andere waren, die voor de lompenventers van belang zijn, medenemen. De bedelaars verkoopen hun papier onder den prijs tegen f 1,- per 100 kg. doch zij moeten het hebben van de bijproducten, die zij ook bedelen (kleeren e.d.). Deze brengen zij naar het Waterlooplein of naar een groothandelaar in lompen; het is zelfs wel voorgekomen, dat eenige bona fide handelaren geen plaats op het Waterlooplein konden krijgen, omdat de bedelaars een plaats hadden ingenomen.
Spreker is ervan overtuigd, dat het bedrijf der bedelaars Dit document biedt een interessant inzicht in de informele economie van de straathandel in de eerste helft van de 20e eeuw (waarschijnlijk de jaren '30, gezien de spelling en de economische context). Het centrale conflict ligt tussen de "bona fide" (georganiseerde en vergunde) handel en de ongeorganiseerde inzamelaars, door de heer Presser aangeduid als "bedelaars".

• Economische overlevingsstrategieën: De heer Presser beschrijft hoe gezinnen, inclusief kinderen, proberen te overleven door kranten en lompen op te halen. De "bedelaars" concurreren de reguliere handelaren weg door onder de marktprijs te verkopen (f 1,- i.p.v. f 1,50 per 100 kg), omdat hun winstmodel gebaseerd is op de extra goederen (kleding) die zij gratis verkrijgen door te bedelen.
• Marktregulering door de Bond: De Algemeene Ventersbond probeert de burgerij te beïnvloeden met circulaires en dwingt zijn leden zelfs om zonder winst in te kopen (tegen 1½ ct per kg, wat gelijk is aan de groothandelsprijs van f 1,50 per 100 kg). Dit is een strategische zet om de ongeorganiseerde inzamelaars economisch te "verdringen".
• Ruimtegebrek: De spanningen uiten zich fysiek op het Waterlooplein, waar de gevestigde handelaren soms letterlijk hun plek verliezen aan de "bedelaars". De tekst moet geplaatst worden in de context van Amsterdam tijdens de crisisjaren. De lompenhandel (recycling) was een vitale sector voor de allerarmsten. Het Waterlooplein was destijds het hart van deze handel. "Maatschappelijken Steun" verwijst naar de voorloper van de bijstand, die in deze periode onder grote druk stond. De strijd tussen de georganiseerde middenstand (de Ventersbond) en de ongeorganiseerde armen was een veelvoorkomend sociaal-economisch thema in stedelijke gebieden in die tijd.