Getypt ambtelijk verslag/advies (doorslag of origineel op briefpapier). Genoemde data in de tekst zijn september 1937, 23 maart [1938] en 29 april 1938. [Pagina -2-]

-2-

klacht luidde, de bona fide opkoopers, die registers moeten bijhouden, ventgeld betalen en zich voor hun arbeidsterrein houden aan het hun toegewezen rayon, ernstig worden benadeeld.
Over deze kwestie heb ik het advies ingewonnen van de Permanente Commissie van advies inzake de ventvergunningen.

Alvorens U haar advies mede te deelen, meen ik nog het navolgende onder Uw aandacht te moeten brengen.

Begrip "opkoopen"
Krachtens art. 437 van het Wetboek van Strafrecht wordt o.a. gestraft "de opkooper................... die geen doorloopend register houdt, of in het door hem gehouden register niet onverwijld aanteekening houdt van alle door hem gekochte, ingeruilde, als geschenk aangenomen of in pand, gebruik of bewaring genomen goederen, enz".
Art. 90 bis van het Wetboek van Strafrecht verstaat onder "opkoopen", "hij, die van het opkoopen een beroep of een gewoonte maakt", terwijl krachtens het tweede lid van dit artikel onder "opkoopen" vallen: "alle handelingen, hoe ook genaamd, waarmede kenlijk hetzelfde wordt beoogd". Het staat dus vast, dat ook degene, die zijn beroep of gewoonte maakt van het ten geschenke aannemen van goederen - gelijk de ophalers van oude kranten hier ter stede doen - als "opkooper" in den zin van het Wetboek van Strafrecht moeten worden aangemerkt en dus een register moet bijhouden. Dit laatste doen de ophalers van oude kranten niet. Indien men op grond daarvan tegen hen zou willen optreden, zou dit echter alleen ten gevolge hebben, dat zij een register zouden aanschaffen, terwijl de Ventverordening dan toch verder niet op hen van toepassing zou zijn, zoodat de gewenschte beperking van hun aantal niet zou worden bereikt.

Advies Permanente Commissie.
De Permanente Commissie van Advies inzake Ventvergunningen heeft in de onderhavige kwestie als haar eenstemmig oordeel te kennen gegeven, dat de Ventverordening in dien zin zal moeten worden aangevuld, dat het ophalen van

[Pagina -3-]

-3-

oud papier aan de huizen zal worden verboden, tenzij met vergunning van Burgemeester en Wethouders.

Omvang euvel.
Ten einde te kunnen beoordeelen, of het wenschelijk is, het advies ter zake van bovengenoemde Commissie te volgen, heb ik nadere inlichtingen ingewonnen omtrent den omvang van het euvel.
De vertegenwoordiger van den Algemeenen Ventersbond in de Permanente Commissie bracht dienaangaande in September 1937 een rapport uit, waarin hij o.m. concludeert, dat het aantal krantenophalers, die door hun optreden de bona-fide venters sterk benadeelen, ruim 200 bedraagt, terwijl hij tevens betoogt, dat de kinderexploitatie in dit bedrijf onmenschelijke vormen heeft aangenomen.
De Directeur voor den Maatschappelijken Steun heeft mij 23 Maart j.l. medegedeeld, dat het regelmatig voorkomt, dat gesteunde partijen door zijn dienst worden betrapt op het ophalen van oud papier, waarmede zij zich inkomsten verschaffen, die buiten eenige contrôle vallen. Er zullen zich z.i. zeker veel gevallen voordoen, dat gesteunden zich op deze wijze frauduleus inkomsten weten te verschaffen. Deze Directeur meent dan ook, dat het in het belang van contrôle op de gesteunden aanbeveling verdient, het ophalen van oud papier zonder vergunning van Burgemeester en Wethouders op verbieden.
De Hoofdcommissaris van Politie geeft in zijn rapport van 29 April j.l. Lr. S. No. 3090/1938, Dossier V 6a te kennen, dat inderdaad een vrij groot aantal personen er werk van maakt, langs de huizen der ingezetenen oude kranten op te halen, welke zij om niet ontvangen. De algemeene indruk bij de Politie is, dat de ophalers van oud papier zich weinig schuldig maken aan "opkoopen", doch wel dikwijls in plaats van oud papier ook andere artikelen "krijgen". Bij de ter zake gehouden contrôle is echter gebleken, dat bij de thans heerschende lage prijzen van oud papier zoo goed als geen der lompenventers (vergunninghouders) het oude papier wil koopen, zelfs niet voor niets wil medenemen. * Juridische argumentatie: Het document onderzoekt of krantenophalers onder de strafrechtelijke definitie van "opkooper" vallen. Hoewel ze juridisch zo gezien kunnen worden (omdat ze van het 'verkrijgen' een gewoonte maken), wordt geconcludeerd dat enkel handhaven op het bijhouden van een register het probleem van de wildgroei niet oplost.
* Sociaal-economische aspecten:
* Concurrentievervalsing: Erkende "lompenventers" hebben last van de vrije ophalers.
* Kinderexploitatie: Er wordt melding gemaakt van excessen waarbij kinderen worden ingezet.
* Steunfraude: Mensen met een uitkering ("gesteunde partijen") vullen hun inkomen illegaal aan met de papierhandel.
* Beleidsadvies: Er wordt gepleit voor een wijziging van de Ventverordening om een vergunningsplicht in te stellen, zodat de gemeente de grip op de sector terugkrijgt.
* Marktomstandigheden: Opvallend is de slotopmerking dat door de lage papierprijzen zelfs erkende venters het papier nauwelijks nog willen hebben, wat de overlast van de 'vrije' ophalers extra wrang maakt voor de legale sector. Dit document stamt uit de late jaren '30 (1937-1938), een periode van economische broosheid in Nederland na de Grote Depressie. De "Maatschappelijke Steun" (vroege vorm van sociale dienst) had te maken met veel werklozen die probeerden wat bij te verdienen in de informele economie. De strijd tussen de "bona fide" (legale, belastingbetalende) handelaren en de informele sector (vaak armoede-gedreven) leidde tot een roep om strengere gemeentelijke regelgeving. Het document geeft een inkijkje in hoe lokale overheden, politie en vakbonden (Ventersbond) samenwerkten om de openbare orde en de economische markt te reguleren via verordeningen.