Archief 745
Inventaris 745-373
Pagina 201
Jaar 1942
Stadsarchief

Handgeschreven concept of memo (kladversie met doorhalingen en invoegingen).

Origineel

Handgeschreven concept of memo (kladversie met doorhalingen en invoegingen). (Noot: Doorgehaalde woorden zijn weergegeven met een streep erdoor. Invoegingen boven de regel zijn tussen [ ] geplaatst.)

~~Markten~~
Daar de markten dus niet steeds [te volle] worden bezet, alle dagen bezet worden (o.m. door gebrek aan handelswaar) bestaat er nog op alle markten een categorie losse kooplieden, waaronder diegenen die tot langst als palliatief voor een vaste plaats zijn ingeschreven en voorkeursrecht hebben.

[In de marge:] 't wordt nagegaan welke kooplieden

In verband met de [tijds-] omstandigheden komt het voor dat gedurende tijd achter elkaar de rechthebbenden hun plaatsen niet kunnen bezetten.
[Naar aanleiding van Uw schrijven, zullen thans]
Op de Joodsche markten ~~degenen die~~ hun vaste plaats door gebrek aan artikels niet kunnen bezetten ~~worden~~ ingetrokken; waarna deze plaatsen zullen [daarna] behoefte bestaat, aan z.g. losse kooplieden als vaste plaats worden uitgegeven, zodat op de markten [dan] alleen vaste kooplieden overblijven.

KS De tekst is een ambtelijk of bestuurlijk concept betreffende de herinrichting en regulering van marktplaatsen. De kern van het schrijven is het efficiënter maken van de marktbezetting. Omdat veel kooplieden door de "tijdsomstandigheden" (een eufemisme voor de schaarste en beperkingen tijdens de oorlog) en een gebrek aan handelswaar hun kraam niet meer dagelijks kunnen vullen, stelt de schrijver voor om hun rechten op een vaste plaats in te trekken.

Deze vrijgekomen plaatsen moeten vervolgens als vaste plek worden toegewezen aan de "losse kooplieden" (marktkooplieden zonder vaste standplaats). Het uiteindelijke doel is om de categorie van losse kooplieden te elimineren, zodat er alleen nog "vaste kooplieden" overblijven, wat de controle op de handel vergemakkelijkt. Dit document moet worden geplaatst in de context van de Holocaust in Nederland en de economische uitsluiting van de Joodse bevolking door de nazi-bezetter.

  1. Segregatie: Vanaf begin 1941 werden Joodse marktkooplieden in steden als Amsterdam gedwongen om hun handel te drijven op specifiek aangewezen "Joodsche markten" (zoals het Waterlooplein en de Gaaspstraat), gescheiden van niet-Joodse handelaren.
  2. Economische wurging: Door de systematische uitsluiting en het verbod op de inkoop van bepaalde goederen, konden Joodse handelaren hun kramen vaak niet meer bevoorraden. Dit document illustreert de bureaucratische manier waarop dit "gebrek aan handelswaar" werd gebruikt als juridisch argument om standplaatsvergunningen definitief in te trekken.
  3. Gelijkschakeling: De maatregel om alleen nog met "vaste kooplieden" te werken paste in het streven van de bezetter naar totale controle over de distributie en de economie. Het ontnemen van standplaatsen was een directe stap naar de volledige ontneming van bestaansmiddelen van de Joodse bevolking, voorafgaand aan de deportaties.

Samenvatting

De tekst is een ambtelijk of bestuurlijk concept betreffende de herinrichting en regulering van marktplaatsen. De kern van het schrijven is het efficiënter maken van de marktbezetting. Omdat veel kooplieden door de "tijdsomstandigheden" (een eufemisme voor de schaarste en beperkingen tijdens de oorlog) en een gebrek aan handelswaar hun kraam niet meer dagelijks kunnen vullen, stelt de schrijver voor om hun rechten op een vaste plaats in te trekken.

Deze vrijgekomen plaatsen moeten vervolgens als vaste plek worden toegewezen aan de "losse kooplieden" (marktkooplieden zonder vaste standplaats). Het uiteindelijke doel is om de categorie van losse kooplieden te elimineren, zodat er alleen nog "vaste kooplieden" overblijven, wat de controle op de handel vergemakkelijkt.

Historische Context

Dit document moet worden geplaatst in de context van de Holocaust in Nederland en de economische uitsluiting van de Joodse bevolking door de nazi-bezetter.

  1. Segregatie: Vanaf begin 1941 werden Joodse marktkooplieden in steden als Amsterdam gedwongen om hun handel te drijven op specifiek aangewezen "Joodsche markten" (zoals het Waterlooplein en de Gaaspstraat), gescheiden van niet-Joodse handelaren.
  2. Economische wurging: Door de systematische uitsluiting en het verbod op de inkoop van bepaalde goederen, konden Joodse handelaren hun kramen vaak niet meer bevoorraden. Dit document illustreert de bureaucratische manier waarop dit "gebrek aan handelswaar" werd gebruikt als juridisch argument om standplaatsvergunningen definitief in te trekken.
  3. Gelijkschakeling: De maatregel om alleen nog met "vaste kooplieden" te werken paste in het streven van de bezetter naar totale controle over de distributie en de economie. Het ontnemen van standplaatsen was een directe stap naar de volledige ontneming van bestaansmiddelen van de Joodse bevolking, voorafgaand aan de deportaties.

Locaties

Gaaspstraat (Joodse Markt) Waterlooplein

Producten

Textiel & Kleding: Band Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Kooplieden in dit dossier 100

Andries Agsteribbe Waterlooplein linnen
A. Agsteribbe Waterlooplein lingerie
A. Agsteribbe-Bilder-beek Waterlooplein lappen
A.J.G. Bakker Waterlooplein id.
A. Berclouw Waterlooplein huish. artikelen.
A. Berclouw Waterlooplein huish. artikelen.
A. Berclouw Uilenburg huish. artikelen.
A. Berclouw Waterlooplein huish. artikelen
A.Berelouw Waterlooplein huish.artikelen
A. Besselon Waterlooplein lederwaren
A. Beuclon Waterlooplein lederwaren
Aaron Blaaser Uilenburg geliquideerd
A. Blanes Waterlooplein kousen en sokken
A. Blans Waterlooplein kousen en sokken
A. Boeken Uilenburg groente en fruit
A. Boeken Uilenburg groente en fruit
Abraham Canes Waterlooplein kousen en sokken
A. Copenhagen Waterlooplein textiel
A. Cosman Waterlooplein kousen en sokken
A. David Waterlooplein manufacturen
A. David Waterlooplein manufacturen
Abraham de Vries Waterlooplein textiel
Abraham de Vries Waterlooplein textiel
Abraham de Vries Waterlooplein textiel
A. de Vries Waterlooplein textiel
A. Dotsch Waterlooplein visch
A. Dotsch Waterlooplein visch
A. Dotsch Waterlooplein visch
A. Drubber Waterlooplein kousen en sokken
A. Drukker Waterlooplein kousen en sokken
Alle 100 kooplieden →