Archief 745
Inventaris 745-373
Pagina 321
Dossier 103
Jaar 1942
Stadsarchief

Handgeschreven verzoekschrift.

Amsterdam, 20 juli 1942 (bovenaan rechts gedateerd: "A'dam 20/7 '42").

Origineel

Handgeschreven verzoekschrift. Amsterdam, 20 juli 1942 (bovenaan rechts gedateerd: "A'dam 20/7 '42"). [Links bovenin, met potlood/pen doorgehaald: Inschrijven?]
[Midden bovenin, stempel:] Nº 20/19/1 M. 1942 23/7
[Rechts bovenin:] A’dam 20/7 ’42

WelEdel. Heer.

Hierdoor neem ik beleefd de vrijheid, een beroep op U te doen. Doordat ik slachtoffer ben van het bombardement van Rotterdam, ben ik in het bezit gekomen van een vent- en markt vergunning, doch heb tot op heden nog geen plaats op de markt gehad, daar ik met venten in dames- en heerenstoffen steeds mijn onderhoud heb voorzien.

Gisteren echter ben ik goedgekeurd voor licht werk in de kampen, en daar tot op heden joden met een vaste marktplaats vrijstelling voor arbeid in de kampen hebben, verzoek ik U beleefd mij een marktplaats toe te wijzen.

Dat ik U dit verzoek is hoofdzakelijk, omdat mijn vrouw ’s nachts niet alleen mag blijven, daar zij geregeld last van zenuwaanvallen heeft ten gevolge van het verlies kort geleden van ons enigst kind, terwijl zij de schok van het bombardement nauwelijks te boven is. * De afzender: Een Joodse man die oorspronkelijk uit Rotterdam kwam (vluchteling na het bombardement van mei 1940) en in textielhandelaar ("dames- en heerenstoffen") was.
* De kern van het verzoek: De schrijver vraagt dringend om een vaste staanplaats op een markt. Hoewel hij al een vergunning heeft, heeft hij geen fysieke plek.
* De drijfveer: De schrijver is "goedgekeurd voor licht werk in de kampen". Dit was de eufemistische term voor de oproep voor deportatie. Hij weet dat een vaste marktplaats op dat moment nog een "vrijstelling" (Sperre) opleverde, waardoor hij (voorlopig) niet weg hoefde.
* Persoonlijke tragiek: De motivatie is niet enkel zelfbehoud, maar de zorg voor zijn vrouw. Zij lijdt aan ernstige psychische klachten ("zenuwaanvallen") door het trauma van het bombardement en het recente overlijden van hun enige kind. De brief schetst een hartverscheurend beeld van een gezin dat reeds door het noodlot was getroffen en nu door de bezetter werd bedreigd. Dit document is gedateerd op 20 juli 1942. Dit is een cruciaal en angstaanjagend moment in de geschiedenis van de Jodenvervolging in Nederland: de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork (en verder naar de vernietigingskampen) waren net vijf dagen daarvoor, op 15 juli 1942, begonnen.

In deze periode probeerden duizenden Joodse Amsterdammers wanhopig aan een 'Sperre' (een stempel in het persoonsbewijs dat tijdelijke vrijstelling van deportatie gaf) te komen. Werken voor de Joodse Raad of een vitale functie in de voedselvoorziening of handel (zoals een vaste marktplaats) waren manieren om zo'n vrijstelling te bemachtigen.

De brief illustreert hoe de nazi-bureaucratie slachtoffers dwong om te smeken om bureaucratische gunsten (zoals een marktplaats) als een zaak van leven of dood. De verwijzing naar het bombardement van Rotterdam herinnert eraan dat veel Joodse vluchtelingen uit Rotterdam in Amsterdam terecht waren gekomen, waar zij vaak nog kwetsbaarder waren omdat zij hun lokale netwerken kwijt waren.

Samenvatting

  • De afzender: Een Joodse man die oorspronkelijk uit Rotterdam kwam (vluchteling na het bombardement van mei 1940) en in textielhandelaar ("dames- en heerenstoffen") was.
  • De kern van het verzoek: De schrijver vraagt dringend om een vaste staanplaats op een markt. Hoewel hij al een vergunning heeft, heeft hij geen fysieke plek.
  • De drijfveer: De schrijver is "goedgekeurd voor licht werk in de kampen". Dit was de eufemistische term voor de oproep voor deportatie. Hij weet dat een vaste marktplaats op dat moment nog een "vrijstelling" (Sperre) opleverde, waardoor hij (voorlopig) niet weg hoefde.
  • Persoonlijke tragiek: De motivatie is niet enkel zelfbehoud, maar de zorg voor zijn vrouw. Zij lijdt aan ernstige psychische klachten ("zenuwaanvallen") door het trauma van het bombardement en het recente overlijden van hun enige kind. De brief schetst een hartverscheurend beeld van een gezin dat reeds door het noodlot was getroffen en nu door de bezetter werd bedreigd.

Historische Context

Dit document is gedateerd op 20 juli 1942. Dit is een cruciaal en angstaanjagend moment in de geschiedenis van de Jodenvervolging in Nederland: de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork (en verder naar de vernietigingskampen) waren net vijf dagen daarvoor, op 15 juli 1942, begonnen.

In deze periode probeerden duizenden Joodse Amsterdammers wanhopig aan een 'Sperre' (een stempel in het persoonsbewijs dat tijdelijke vrijstelling van deportatie gaf) te komen. Werken voor de Joodse Raad of een vitale functie in de voedselvoorziening of handel (zoals een vaste marktplaats) waren manieren om zo'n vrijstelling te bemachtigen.

De brief illustreert hoe de nazi-bureaucratie slachtoffers dwong om te smeken om bureaucratische gunsten (zoals een marktplaats) als een zaak van leven of dood. De verwijzing naar het bombardement van Rotterdam herinnert eraan dat veel Joodse vluchtelingen uit Rotterdam in Amsterdam terecht waren gekomen, waar zij vaak nog kwetsbaarder waren omdat zij hun lokale netwerken kwijt waren.

Kooplieden in dit dossier 100

Andries Agsteribbe Waterlooplein linnen
A. Agsteribbe Waterlooplein lingerie
A. Agsteribbe-Bilder-beek Waterlooplein lappen
A.J.G. Bakker Waterlooplein id.
A. Berclouw Waterlooplein huish. artikelen.
A. Berclouw Waterlooplein huish. artikelen.
A. Berclouw Uilenburg huish. artikelen.
A. Berclouw Waterlooplein huish. artikelen
A.Berelouw Waterlooplein huish.artikelen
A. Besselon Waterlooplein lederwaren
A. Beuclon Waterlooplein lederwaren
Aaron Blaaser Uilenburg geliquideerd
A. Blanes Waterlooplein kousen en sokken
A. Blans Waterlooplein kousen en sokken
A. Boeken Uilenburg groente en fruit
A. Boeken Uilenburg groente en fruit
Abraham Canes Waterlooplein kousen en sokken
A. Copenhagen Waterlooplein textiel
A. Cosman Waterlooplein kousen en sokken
A. David Waterlooplein manufacturen
A. David Waterlooplein manufacturen
Abraham de Vries Waterlooplein textiel
Abraham de Vries Waterlooplein textiel
Abraham de Vries Waterlooplein textiel
A. de Vries Waterlooplein textiel
A. Dotsch Waterlooplein visch
A. Dotsch Waterlooplein visch
A. Dotsch Waterlooplein visch
A. Drubber Waterlooplein kousen en sokken
A. Drukker Waterlooplein kousen en sokken
Alle 100 kooplieden →