Administratieve notitie / memorandum (ambtelijk concept of afschrift).
Origineel
Administratieve notitie / memorandum (ambtelijk concept of afschrift). Opgesteld circa eind 1942 (bevat data tot en met september 1942). [Marginale notitie linksboven:]
onderwerp: verlenging tijdelijke hulpmarkten.
[Koptekst midden:]
18/39/5 [in rood]
A.W.v.M. [initialen]
[Tekst:]
Bij Besluit van den Bm [Burgemeester] d.d. 13 December 1941 no. 1167 L.M. 1941 zijn de daarin genoemde tijdelijke hulpmarkten aangewezen voor ten hoogste één jaar, ingaande 1 Januari 1942.
Bij Besluit van den Bm d.d. 22 Mei 1942 no. 2598 L.M. 1942, aangevuld bij Besluiten d.d. 20 November en 11 December j.l. no. 822 L.M. 1942 werden de Jan Evertsenstraat, het Mosplein en het Stadionplein, aangewezen als tijdelijke hulpmarkten ~~van de algemeene dagmarkt~~, voor den verkoop van visch, bij laatstgenoemde besluiten aangevuld met de artikelen groente, fruit en bloemen.
Met ingang van 16 Juni 1942 werd aangewezen als tijdelijke hulpmarkt van de algemeene dagmarkt uitsluitend voor den verkoop van levensmiddelen, het verhoogde middentrottoir in de Beethovenstraat, tusschen Brahmsstraat en Euterpestraat.
Met ingang van 20 Juni 1942 werd aangewezen als tijdelijke hulpmarkt uitsluitend voor Joodsche verkoopers, Joodsche koopers en Joodsche bezoekers, het zandterrein aan het Minervaplein, begrensd door de Rubensstraat en de Minervalaan, voor den verkoop van groenten en nader aan te wijzen levensmiddelen. (Besluit Bm d.d. 19.6.1942, no. 575 L.M. 1942).
[Marginale notitie linksonder:]
aangewezen voor een jaar; doch nu opnemen?
[Vervolg tekst:]
Voorts werd met ingang van 21 Sept. 1942 als tijdelijke hulpmarkt van de gewone Bloemmarkt aangewezen de Singel (Zuidzijde) tusschen de W. de Heisteeg en het Muntplein, en wel op Dinsdag, Donderdag en Zaterdag (Besluit Bm d.d. 11 Sept. 1942, no. 26/9 L.M. 1942) en met ingang van 1 December 1942 als tijdelijke hulpmarkt... [tekst breekt af] Dit document vormt een administratief overzicht van de lokaties en juridische grondslagen (besluiten van de Burgemeester) voor de zogenaamde "tijdelijke hulpmarkten" in Amsterdam gedurende de jaren 1941-1942.
Kernpunten:
1. Regulering: De markten worden ingesteld per besluit van de (door de bezetter aangestelde) burgemeester, meestal voor de duur van één jaar.
2. Spreiding: Er is sprake van marktactiviteiten in diverse stadsdelen (West: Jan Evertsenstraat, Noord: Mosplein, Zuid: Stadionplein/Beethovenstraat).
3. Segregatie: Cruciaal in dit document is de expliciete vermelding van de markt op het Minervaplein (juni 1942), die "uitsluitend voor Joodsche verkoopers, Joodsche koopers en Joodsche bezoekers" was bestemd. Dit markeert de door de nazi-bezetter opgelegde segregatie in de openbare ruimte.
4. Assortiment: Er wordt onderscheid gemaakt tussen markten voor specifieke goederen (vis, groente, bloemen) en algemene levensmiddelen. Het document dateert uit de Tweede Wereldoorlog, een periode waarin de distributie van voedsel en de inrichting van de openbare ruimte onder strikt toezicht stonden van de Duitse bezettingsmacht en de collaborerende gemeenteadministratie (onder burgemeester Edward Voûte).
De oprichting van de "Joodse markt" op het Minervaplein in juni 1942 was onderdeel van een reeks anti-Joodse maatregelen bedoeld om Joden volledig uit het openbare leven te weren en te isoleren in specifieke locaties. Kort na het instellen van deze markten (juli 1942) begonnen de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam naar de kampen.
De locaties genoemd in de tekst (Beethovenstraat, Singel, Jan Evertsenstraat) zijn tot op de dag van vandaag bekende verkeersaders of marktlocaties in Amsterdam, wat de historische gelaagdheid van deze plekken benadrukt. De marginale notitie ("doch nu opnemen?") duidt op een redactioneel proces, waarschijnlijk voor het samenstellen van een jaarverslag of een officieel overzicht van gemeentelijke besluiten.