Archief 745
Inventaris 745-373
Pagina 428
Dossier 2A
Jaar 1942
Stadsarchief

Getypte ambtelijke verordening of besluit (doorslag/uittreksel).

Dossier: 380

Origineel

Getypte ambtelijke verordening of besluit (doorslag/uittreksel). VIII. den speeltuin op het Waterlooplein, den speeltuin aan de Joubertstraat en den speeltuin aan de Gaaspstraat, met dien verstande:
a. dat op laatstgenoemde drie markten uitsluitend mogen worden uitgestald en verkocht, levensmiddelen, textielwaren, galanterieën en fournituren benevens scheerzeep, mesjes, brillantine, boodschappen- en damestasschen, alsmede kachels;
b. dat op de laatstgenoemde drie markten uitsluitend Joodsche marktkooplieden een plaats kunnen innemen en aldaar uitsluitend Joodsche bezoekers worden toegelaten;
als tydelyke hulpmarkten van de algemeene dagmarkt voor den verkoop van visch, groente, fruit en bloemen:
IX. de Jan Evertsenstraat, het Mosplein en het Stadionplein;
X. als tydelyke hulpmarkt van de algemeene dagmarkt, uitsluitend voor levensmiddelen, het verhoogde middentrottoir in de Beethovenstraat, tusschen Brahmsstraat en Euterpestraat;
XI. als tydelyke hulpmarkt voor den verkoop van groente en nader aan te wyzen levensmiddelen, uitsluitend voor Joodsche verkoopers, Joodsche koopers en Joodsche bezoekers, het zandterrein aan het Minervaplein, begrensd door de Rubensstraat en de Minervalaan;
XII. als tydelyke hulpmarkt van de Boom- en Bloemenmarkt den Singel (Zuidzyde) tusschen de Wyde Heisteeg en het Muntplein, en wel op Dinsdag, Donderdag en Zaterdag;
XIII. als tydelyke hulpmarkt van de Centrale Markt, uitsluitend voor den aanvoer van aardappelen, het openbare gemeentewater aan den Amstel, tegenover de perceelen Weesperzijde 110-136;
te bepalen, dat voor zoover de onder A II, IV, V en VI genoemde markten betreft met den Zaterdag gelykgesteld zullen worden: de dag vóór Hemelvaartsdag, de dag vóór Kerstmis en de Oudejaarsdag;
2o. als tydelyke hulpmarkt van de brandstoffenmarkt:
1. de Beitelhaven;
2. het Motorkanaal over een lengte van 8 meter gemeten uit den walmuur langs de Meeuwenlaan;
3. de Distelhaven;
4. de Singel(Zuidzyde) van de Beulingstraat tot voor perceel Singel 454;
5. de Amstel(Oostzyde) van de Overamstelstraat tot de Jan Bernardusstraat;
6. de Raamgracht(Noordzyde);
7. de Hugo de Grootgracht(Noordzyde) tusschen de Van Houweningenstraat en de brug vóór de Frederik Hendrikstraat;
8. de Uilenburgergracht(Zuidzyde);
9. de Oudeschans(Oostzyde) van de brug by de Nieuwe Batavierstraat tot de Oosterschekade;
10. het Westerdok, begrensd door het terrein, gelegen tusschen het Westerdok en den Westerdoksdijk over een lengte van dertig meter naar het Noorden en twintig meter naar het Oosten, gemeten van uit het Zuid-Oostelyk begin van deze begrenzing;
11. de Lynbaansgracht, (Noordzyde) vanaf de brug over de Reguliersgracht, tot en met het gedeelte voor perceel Lynbaansgracht No.380;
3o. als tydelyke hulpmarkt van de Centrale Markt, uitsluitend voor den aanvoer van aardappelen, het openbare gemeentewater van de (resp. het):
a. Brouwersgracht(Noordzyde) tegenover de perceelen Brouwersgracht 176-208;

Handgeschreven kanttekeningen in de linker marge:
Vrijdag
zaterdag
niet voor
te wees (of leeg)
(12/1-17-43) B * Taalgebruik: Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "tydelyke", "visch", "perceelen"). Het is zeer droog en procedureel van aard, ondanks de ingrijpende maatschappelijke gevolgen van de tekst.
* Segregatie: De kern van dit specifieke fragment is de vastlegging van de Joodse markten. In artikel VIII en XI wordt de toegang tot bepaalde marktterreinen expliciet beperkt tot "Joodsche marktkooplieden" en "Joodsche bezoekers". Dit wijst op een formele uitsluiting van Joden van de reguliere openbare markten.
* Locatie-specificaties: De tekst is topografisch zeer nauwkeurig. Er worden specifieke huisnummers ("Weesperzijde 110-136"), exacte afmetingen in meters ("een lengte van dertig meter") en kaden genoemd. Dit was noodzakelijk voor de handhaving en het toewijzen van standplaatsen in een periode waarin de distributie van goederen onder grote druk stond.
* Goederen: Het document geeft een beeld van de behoeften in oorlogstijd: levensmiddelen, textiel, kachels en vooral "brandstoffen" (zoals kolen of hout), die vanwege schaarste via specifieke waterlocaties werden aangevoerd. Dit document is een direct overblijfsel van de anti-Joodse maatregelen die tijdens de Duitse bezetting van Nederland werden ingevoerd. In september 1941 werd het Joden verboden om reguliere markten te bezoeken of daar te werken. Als "oplossing" wees het pro-Duitse gemeentebestuur van Amsterdam een aantal specifieke locaties aan als Joodse markten, zoals het Minervaplein en diverse speeltuinen in de Transvaalbuurt (Joubertstraat, Gaaspstraat).

De vermelding van de "brandstoffenmarkt" en "aardappelaanvoer" via de grachten duidt op de precaire voedsel- en brandstofvoorziening in de stad. De handgeschreven aantekening met de datum "17-43" suggereert dat dit document begin 1943 nog in gebruik was of op dat moment werd gearchiveerd of gewijzigd, een periode waarin de deportaties van de Joodse bevolking uit Amsterdam reeds in volle gang waren. Gemeente Amsterdam

Samenvatting

  • Taalgebruik: Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "tydelyke", "visch", "perceelen"). Het is zeer droog en procedureel van aard, ondanks de ingrijpende maatschappelijke gevolgen van de tekst.
  • Segregatie: De kern van dit specifieke fragment is de vastlegging van de Joodse markten. In artikel VIII en XI wordt de toegang tot bepaalde marktterreinen expliciet beperkt tot "Joodsche marktkooplieden" en "Joodsche bezoekers". Dit wijst op een formele uitsluiting van Joden van de reguliere openbare markten.
  • Locatie-specificaties: De tekst is topografisch zeer nauwkeurig. Er worden specifieke huisnummers ("Weesperzijde 110-136"), exacte afmetingen in meters ("een lengte van dertig meter") en kaden genoemd. Dit was noodzakelijk voor de handhaving en het toewijzen van standplaatsen in een periode waarin de distributie van goederen onder grote druk stond.
  • Goederen: Het document geeft een beeld van de behoeften in oorlogstijd: levensmiddelen, textiel, kachels en vooral "brandstoffen" (zoals kolen of hout), die vanwege schaarste via specifieke waterlocaties werden aangevoerd.

Historische Context

Dit document is een direct overblijfsel van de anti-Joodse maatregelen die tijdens de Duitse bezetting van Nederland werden ingevoerd. In september 1941 werd het Joden verboden om reguliere markten te bezoeken of daar te werken. Als "oplossing" wees het pro-Duitse gemeentebestuur van Amsterdam een aantal specifieke locaties aan als Joodse markten, zoals het Minervaplein en diverse speeltuinen in de Transvaalbuurt (Joubertstraat, Gaaspstraat).

De vermelding van de "brandstoffenmarkt" en "aardappelaanvoer" via de grachten duidt op de precaire voedsel- en brandstofvoorziening in de stad. De handgeschreven aantekening met de datum "17-43" suggereert dat dit document begin 1943 nog in gebruik was of op dat moment werd gearchiveerd of gewijzigd, een periode waarin de deportaties van de Joodse bevolking uit Amsterdam reeds in volle gang waren.

Locaties

Bloemenmarkt Centrale Markt Gaaspstraat (Joodse Markt) Joubertstraat (Joodse Markt) Minervaplein (Joodse Markt) Waterlooplein

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Aardappelen): Zand A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Huishoudelijk: Brandstof Huishoudelijk: Kolen Huishoudelijk: Zeep Kruidenier (Droog): Bloem Olie & Techniek: Machine Olie & Techniek: Motor Olie & Techniek: Olie Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Tuin & Plant: Bloemen Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Paling Vis & Zee: Vis Vis & Zee: Visch

Thema's

Duitsland/Oosten Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Gemeente Amsterdam

Kooplieden in dit dossier 100

Andries Agsteribbe Waterlooplein linnen
A. Agsteribbe Waterlooplein lingerie
A. Agsteribbe-Bilder-beek Waterlooplein lappen
A.J.G. Bakker Waterlooplein id.
A. Berclouw Waterlooplein huish. artikelen.
A. Berclouw Waterlooplein huish. artikelen.
A. Berclouw Uilenburg huish. artikelen.
A. Berclouw Waterlooplein huish. artikelen
A.Berelouw Waterlooplein huish.artikelen
A. Besselon Waterlooplein lederwaren
A. Beuclon Waterlooplein lederwaren
Aaron Blaaser Uilenburg geliquideerd
A. Blanes Waterlooplein kousen en sokken
A. Blans Waterlooplein kousen en sokken
A. Boeken Uilenburg groente en fruit
A. Boeken Uilenburg groente en fruit
Abraham Canes Waterlooplein kousen en sokken
A. Copenhagen Waterlooplein textiel
A. Cosman Waterlooplein kousen en sokken
A. David Waterlooplein manufacturen
A. David Waterlooplein manufacturen
Abraham de Vries Waterlooplein textiel
Abraham de Vries Waterlooplein textiel
Abraham de Vries Waterlooplein textiel
A. de Vries Waterlooplein textiel
A. Dotsch Waterlooplein visch
A. Dotsch Waterlooplein visch
A. Dotsch Waterlooplein visch
A. Drubber Waterlooplein kousen en sokken
A. Drukker Waterlooplein kousen en sokken
Alle 100 kooplieden →